Geçmişe dönük prim borçlarının yapılandırılması için belediyelere tanınan 2 yıllık süre yılsonu doluyor. Aylık yüzde 1 gecikme zammı ile milyonlara ulaşan borçlar, belediye başkanlarının uykularını kaçırıyor
BORÇ ÇIĞ GİBİ: Çalışanlarının sosyal güvenlik yatırımlarını yapmayan 17 belediyenin devlete olan borcu gün ve gün artıyor. 17 belediyenin İhtiyat Sandığı Dairesi’ne 140.530.392.14 TL, Sosyal Sigortalar Dairesi’ne ise 111.162.036.48 TL borcu bulunuyor
SON 4 AY: Geçmişe dönük prim borçları için yeniden yapılandırma imkânı sağlayan Belediyeler (Değişiklik) Yasa Tasarısı 1 Ocak 2020’de yürürlüğe giriyor. Belediyelerin borcu taksitlendirememesi durumunda bakanlık en çok 20 yıl olmak kaydı ile taksitlendirme yapacak
FAİZ YÜKÜ AĞIR: Gecikmiş prim borçlarına her ay yüzde 1 gecikme zammı uygulanıyor. Prim borçlarının gecikme zamları ile ödemez haline geldiğini savunan belediyeler, devletin vatandaşa ve özel şirketlere tanıdığı faiz affını belediyeler için de uygulanmasını istiyor
Havadis Özel
KKTC’deki 28 belediyeden 17’si, çalışanların gelecek güvencesi olan sosyal sigorta ile ihtiyat sandığı yatırımlarına yönelik borçları sebebiyle mali batağa saplandı.
17 belediyenin Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı Daireleri’ne olan geçmişe dönük prim borçları gecikme zamları ile çığ gibi büyüyor.
İhtiyat Sandığı Dairesi’ne yaklaşık 140 milyon TL borcu olan 17 belediyenin Sosyal Sigortalar Dairesi’ne olan toplam borç miktarı ise yaklaşık 111 milyon TL olarak kayıtlara geçti.
İlk 5 belediye
Geçmişe dönük prim borçları bulunan belediyeler arasında yaklaşık 150 milyon TL borç ile Lefkoşa Türk Belediyesi en fazla borcu bulunan belediye olarak listede başı çekiyor.
LTB’nin yanı sıra Lefke, Çatalköy, Yeniboğaziçi ve Yenierenköy belediyelerinin de borç miktarı oldukça kabarık.
Resmi verilere göre belediyelerin borç miktarları şöyle: “Lefkoşa Belediyesi 150.891.822.78 TL, Lefke Belediyesi 16.846.634.86 TL, Çatalköy Belediyesi 15.199.255.1 TL, Yeniboğaziçi Belediyesi 14.417.415.97 TL ve Yenierenköy Belediyesi 13.133.073.78 TL.”
Sosyal Sigortalar Dairesi’ne en çok borcu olan ilk beş belediye sıralamasında, 63.059.952.87 TL borç ile Lefkoşa Türk Belediyesi’ni takiben, 16.846.634.86 TL borç ile Lefke, 15.199.255.1 TL borç ile Çatalköy, 14.417.415.97 TL borç ile Yeniboğaziçi, 13.133.073.78 TL borç ile Yenierenköy Belediyesi yer alıyor.
İhtiyat Sandığı’na en çok borcu olan ilk beş belediye sıralamasında ise Lefkoşa Türk Belediyesi 87.831.869.91 TL borç ile yine ilk sırada yer alırken LTB’yi, 11.709.598.13 TL borç ile Lefke, 8.246.301.72 TL borç ile Yeniboğaziçi, 8.163.854.29 TL borç ile Çatalköy, 6.564.361.73 TL borç ile Yenierenköy Belediyeleri takip ediyor.
11 belediyenin iki kuruma da borcu yok
28 belediyeden 17’sinin Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı Daireleri’ne olan borçları korkunç boyutlara ulaşırken, 11 belediyenin iki kuruma da herhangi bir borcu bulunmuyor.
Çalışanların yatırımlarına yönelik ilgili dairelere borcu bulunmayan belediyeler; Akıncılar, Alayköy, Alsancak, Değirmenlik, Dikmen, Girne, Gönyeli, Güzelyurt, İskele, Mağusa ve Tatlısu.
Yeni yılla birlikte yeni ödeme planları sunulacak
Sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı borçlarının ödenebilmesi için belediyelere yeniden bir yapılandırma imkanı sağlayan Belediyeler (Değişiklik) Yasa Tasarısı’nda devletin belediyelere tanıdığı süre 1 Ocak 2020’de doluyor. 17 borçlu belediyenin sosyal güvenlik konularında yeni yılla birlikte yeni bir ödeme planı sunması beklenirken; belediyelerin borcunu taksitlendir(e)memesi durumunda ise ilgili bakanlıkların, 2020 yılından itibaren ödeme süresi en çok 20 yıl olmak kaydı ile tek taraflı olarak taksitlendirmeyi yapabileceği belirtiliyor.
Belediye Başkanları ne dedi?
Lefke Belediye Başkanı Aziz Kaya: Sorun çözülmezse belediyeler zarardadır
Sosyal güvenlik konularına ilişkin borcu olan belediyelerin geçmişten gelen prim borçlarının ödenmesinde genel ekonomik dalgalanmaların da etkisiyle zor günler geçireceğini söyleyen Lefke Belediye Başkanı Aziz Kaya, bir çözüme ulaşılması için en kısa sürede çalışmalara başlanması gerektiğinin altını çizdi.
Aziz Kaya, “Bu sorunu olan belediyelerin zorlanacağı aşikar. 2019 içerisinde yüzde 30’ya yakın bir hayat pahalılığı gerçekleşti. Bir yılda yaklaşık üçte bir kadar maaş ve personel giderleri arttı. Bütün belediyelerin giderleri ve gelirleri belirlidir. Siz onları zorlayarak bir miktar yukarı çıkartabilirsiniz ama diğer taraftan dövizin patlaması ve hayat pahalılığı var. Bunlar belediyelerin ödeme gücünde ciddi bir sıkıntı yaratır. Hepsinin göz önünde bulundurulması gerekiyor” dedi.
Prim borçlarının gecikme zamlarıyla birlikte yatırılmasıyla ilgili sorunun faizlerden dolayı belediyelerin üzerine bir yük gibi çöktüğünü belirten Lefke Belediye Başkanı, Sosyal Sigortalar Dairesi’nin şirketlere ve bireylere tanıdığı gecikme zammı indiriminin belediyelere uygulanmamasını eleştirerek sözlerini şöyle sürsürdü: “Bu sorun çözülmezse belediyeler zarardadır. Şu anlamda; prim borçlarının üzerine gecikme zammı biniyor ve belediyeler bununla birlikte ödüyor. Geçmiş dönemde yeterli denetimin olmamasından dolayı belediye başkanlarının yatırılması gereken rakamları yatırmadığı görülüyor ve sonra faizlerle katlanıyor. Belediyeler normal piyasa faizleriyle ödemek zorunda bırakılırsa, daha ciddi bir sıkıntıyla karşı karşıya kalmış olacaklar.”
“Belediyeler giderlerindeki artıştan dolayı, Yasa Tasarısı 2020’de uygulanırsa biraz daha fazla sıkıntı yaşayacaklar. Bu uygulama için bir takım önerilerimiz olmuştu. Topyekün bu sorunu olan belediyelerin bütün rakamlarının toplanıp bir kalemde çözülmesi gerekiyor. Belediyeler bir bütün olarak ilgili kurumlara borçlanabilir ve onlara ödeyebilir. Onun için de belediyelerde daha uygun şartların oluşturulması gerekebilir. Yalnız, bunu kabul etmediler. Ayrıca, belediyeler bugün emekliye çıkan personelinin tüm borçlarını tamamlamak durumundadır. O an ya kurum içi kaynağından ya da borçlu olarak yapıyor. Bunun tümünü bir anda ödeyemeyiz ama yakın yıllar içerisinde emekliliğe çıkacak personelimizin bir öngörüsünü yapalım, bu rakamı ödeyelim, bundan yararlanalım dedik. Bunu da kabul etmediler” şeklinde konuşan Kaya, soruna yönelik önerilerin askıda kalmasından dolayı çözüme hizmet etmediğini söyledi.
Devletin belediyelere tanıdığı sürenin iyi değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kaya şöyle devam etti: “Sosyal Sigortalar ve İhtiyat Sandığı gibi borçların ilgili kurumun ve belediyenin karşılıklı olarak anlaşacağı taksit miktarına ilişkin bir yapılandırma söz konusuydu. Belediyeler tek tek çağırılıp, kendi durumlarına ve ödeme kabiliyetlerine göre bir süre belirlenecekti. Taksitlendirme 20 yıla kadar öngörülmüştü; ihtiyacı olan belediyeler için o noktada bir şey değişir mi bilmiyorum. Biz bu başvuruları üç yıl önce yaptık. Şimdi yine o başvurumuz içerde geçerli vaziyette duruyor. Bir araya gelip netleştirmek açısından ilgili kurumlara başvurumuz var ama bir sonuç alınabilmiş değil. O konuda hiçbir yere varılmadı; hükümetlerin devamlı değişmesinden dolayı olabilir. 4 aya yakın bir süre kaldı. Bu süre zarfında devletin uygun çalışmaları yapması gerekiyor.”
Hulusioğlu: Kilidi vuracağız
Çatalköy Belediye Başkanı Mehmet Hulusioğlu, ‘Devlet, vatandaşa ve özel şirketlere tanıdığı faiz affını belediyelere de yapmazsa, kilidi vuracağız, anahtarı kendileri alsın’ dedi.
Hulusioğlu, konuyla ilgili gelişmeyi bekledikleri için prim borçlarının taksitlendirilmesine yönelik herhangi bir plan hazırlamadıklarını ve faiz affının gerçekleşmemesi durumunda ise belediye olarak herhangi müracaatta bulunmayacaklarından dolayı otomatikman en üst taksitlendirme oranının uygulanmasını beklediğini söyledi.
Belediyelerin borçlarıyla bağlantılı olarak Belediyeler Yasası’nın reformunun ve tadilatının da gündemde kalması gerektiğini vurgulayan Mehmet Hulusioğlu şöyle devam etti: “En güçlü görünen belediyeler bile şu anda bir takım ödemelerde sıkıntılar yaşıyor. Bunu sürüncemede bırakmaları halinde yakın zamanda 5-6 sıkıntısı olan belediye sayısı, en az 10-15’lere kadar tırmanacak. Çünkü ilgili yasada ön görülen kendimizin tahsis etmiş olduğu hizmet bedellerimiz, vergilerimiz 95 yılından beri değişmemiştir. Bu hizmetlerden dolayı bizim şu anda büyük kayıplarımız var. Bunlar giderilmediği sürece, belediyelerin üzerindeki elektrik, benzin, çalışanların ücretleri ve diğer hizmet alımları gibi giderler de kat kat artar. Yalnız belediyeler şu anda kendi bölgesinin ekonomik değerini artırmak için programlama yapacağına, yalnız çöp toplamakla meşgul ve çöplerle de biz boğuluyoruz. Bunu bile organize edemiyoruz. Sürüncemede bırakılarak bu sorunlar çözülmez.”
“Bir irade varsa, bu iradeyi orta yere koyup kamuoyu ile de paylaşarak, belediyeler gerek sayısal gerekse işlevsel olarak en doğru ve hızlı şekilde yapılandırılmalıdır. Aksi takdirde şu anda hepimiz emekliyoruz, yakında hepimiz sürünerek gideceğiz. O yüzden çok hızlı bir şekilde belediyelerde reform ve tadilat yapılması inancındayım, ayrıca çok acil yapılması gerektiğini de buradan belirtmek isterim” şeklinde konuşan Çatalköy Belediye Başkanı, İçişleri Bakanlığı’na ve merkezi hükümete çağrıda bulundu.
