Kıbrıs konusundaki müzakere süreci en kritik aşamalarından birinden geçiyor.
Cenevre’de başlayan Kıbrıs Konferansı 18 Ocak’ta teknik düzeyde yapılacak teknik toplantılarla devam edecek.
Gelinen aşamada müzakere sürecinde yönetim ve güç paylaşımı, ekonomi, AB, mülkiyet ve toprak başlıkları altında hala üzerinde uzlaşılamamış konular var.
Müzakerelerde son safhaya bırakılan garantiler ve güvenlik konusundaki tartışma da Cenevre’deki Kıbrıs konferansı ile başladı.
Şimdi artık tüm konular masadadır ve ortaya bir çözüm çıkarılabilmesi için de zaman daralmaktadır..
Cenevre’deki toplantılara dönüp baktığımız zaman burada yaşananları şöyle özetleyebiliriz.
1- Taraflar ilk kez kendi hazırladıkları haritaları Cenevre’de sundular. Haritalar BM tarafından kasaya kilitlendi. Her iki lider talep etmeden bu haritalar kasadan çıkarılmayacak ve bunlar üzerinde müzakere yapılamayacak.
2- Her iki taraf da sunulan haritayı kabul edemeyeceğini BM Genel Sekreteri’ne yazılı olarak bildirdi.
3- Uzun bir zamandan sonra garantörlerin de katılımı ile Kıbrıs Konferansı toplandı.Bu gerçekten tarihi bir toplantı.
4- Bu konferans sırasında bugüne kadar Kıbrıs Türkünü doğrudan muhatap almayan Yunanistan tarafı onunla ayni masa etrafında oturdu ve müzakere etti.
5- Konferansın beş katılımcı tarafı var: Türkiye, Kıbrıs Türk tarafı, Kıbrıs Rum tarafı, Birleşik Krallık ve Yunanistan. Beşli konferansta Kıbrıs Rum ve Türk tarafı eşit taraflar olarak yerini aldı.
6- Yunanistan gerekli hazırlığı yapmadan geldiği bu konferansa ara verilmesini talep edince Türkiye ve İngiltere’nin tepkisi ile karşılaştı. Yunanistan’ın on günlük ara talebi beş güne indirilerek kabul edildi.
7- Kıbrıs müzakereleri artık Kıbrıs konferansı başlığı altında iki koldan yürütülecek. Bir koldan ilk beş konu başlığında Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum tarafları yeni yakınlaşmalar sağlamak için çaba harcarken, diğer koldan garantörle birlikte yine Kıbrıs Türk ve Rum tarafları güvenlik ve garantiler başlığında ilgili tüm taraflarca kabul edilebilecek ortak bir nokta bulmaya çalışacak.
8- Güvenlik ve garantiler başlığı sırf ada üzerindeki askeri varlık gibi algılanıp, tartışmanın bu konu ile sınırlandırılmaması için BM taraflarla da görüşerek bu başlığı şu kategoriler altında tartışmaya açma konusunda mutabakat sağladı: Anayasal düzenin korunması, iç güvenlik, dış tehdit, varılacak olan anlaşmanın uygulanmasının güvence altına alınması…
9- Gelinen aşamada Bu konferans tamamlanmadı. Konferans yeni bir şekil alarak teknik komiteler çerçevesinde öncelikle ortaya konulacak hususların bir üst seviyeye taşınabilmesi için bir alt yapı hazırlığı yapma görevini aldı.
10- Kıbrıs Konferansının ucu açık bir konferans olmaması konusunda ilgili tarafların mutabakatı söz konusu. 18 Ocak’ta teknik komitenin toplanmasının hemen ardından ilerleme sağlanması halinde konferans Dışişleri Bakanları ya da Başbakan düzeyinde toplanarak çalışmalarını tamamlayacak. Teknik komiteden bir şey çıkmaması halinde ise konferansı oluşturan taraflar gelecekle ilgili kararı verecekler. Ancak bu süreç bir kaç haftayı geçmeyecek.
11- Konferansın başlaması ile birlikte ilgili tüm taraflar gerçeklikle karşı karşıya kalacakları yeni bir yola girmişlerdir. Artık duygusallığa, işi zamana yayma ya da savsaklamaya izin olmayan bu yoldan mutlaka bir sonuç çıkacak.
Cenevre’deki konferansı sonrasında durum böyledir.
Konferans bitmemiştir, sonuçsuz kalmamıştır ve ortada bir belirsizlik yoktur. Ama konferansın sonuç verebilmesi için önünde bekleyen ve yıllardır aşılamayan çok zor konular ve sorunların aşılması gerekecek. Bu hiç de kolay olmayacaktır. Kısacası Konferansın yapacak çok ama çok fazla işi var.
Artık bu işin daha fazla uzamaması lazımdır. Uzadıkça işin ruhu kaybolmaktadır.
Ruhu giderse, ruh ölürse, o zaman başka şeyler tartışmanın zamanı gelecek. O zaman da hiçbir şey eskisi gibi olmayacak….
