Kodàly Metodu veya Metodolojisi Nedir?
Kodàly metodu, dünyaca ünlü Macar Besteci ve eğitimci Zoltan Kodàly tarafından ortaya atılmış bir müzik öğretim yöntemidir. Kodàly, memleketindeki insanlarda müzik okuryazarlığı becerilerinin eksikliğinden endişe ediyordu. Bu sebeple yıllarca Macaristan halk müziklerini ve müziği öğretirken kullanılacak farklı müzik öğretim yöntemlerini araştırdı. Kodàly’a göre müzik; sadece elit kesimin sahip olduğu bir yetenek değil, herkesin doğuştan belli bir altı yapıya sahip olduğu bir içgüdüydü. Müzik herkes tarafından ulaşılabilir, kendini ve duygularını ifade etmek için herkes tarafından özgürce kullanılabilir olmalıydı. İnsanların temel olarak sahip oldukları enstrümanın “ses” olduğuna inanan Kodàly, ses eğitiminde önceliğin halk şarkılarından yana olması gerektiğine inanıyordu.
Kodàly Methodu hangi yaş gruplarında uygulanabilir?
“Bir çocuğun müziksel gelişimi, annesi doğmadan 9 ay öncesine dayanır.” Zoltan Kodàly
Bu sözden de anlaşıldığı gibi çocuk zaten doğmadan önce müzikle iç içedir. Anne karnında 20. haftadan itibaren sesleri duyabilmektedir. Bebek ileriki haftalarda müziğe karşı anne karnında tepki vermeye başlar. Doğduktan sonra çocuk; öncelikle kendi kültüre ait şarkıları, oyunları, halk danslarını öğrenmeye başlamalıdır. Ardından diğer kültürlere ait şarkıları öğrenebilir, klasik müzikle tanışabilir.
Kodàly Methodu’nda Kullanılan Araçlar
Kodàly Methodu’nda kullanılan araçlar Zoltan Kodàly’nin kendisi tarafından bulunmamış, bu metodu benimseyerek kendi kültürlerinde kullanmak isteyen müzik eğitimcileri tarafından geliştirilen araçlar olup günümüzde Kodàly Methodu ile özümsenmiş ve birlikte kullanılmaktadırlar.
- Hareket edebilen do anahtarı (Guido d’Arezzo’dan gelir, Sarah Glover tarafından İngiltere’de kullanılmıştır.)
- El işaretleri (John Curwen)
- Ritimsel isimler (Fransa)
- Sap Notasyon ve Solfej
Neden Kodàly Metodu’nu Kullanmalıyız?
Çocukların diğer öğrendikleri temel dersler dışında müzik dersine ihtiyaçları vardır. Bu ders sayesinde ruhsal olarak rahatlayabilir ve stresten uzaklaşabilirler. Müziğin yanında oyun da çocukların temel bir ihtiyacıdır. Kodàly metodu ile hazırlanmış dersler içerisinde çocuklar oyun temelli müziksel etkinlikler yaparlar ve kendilerini daha iyi ifade ederler. Arkadaşlarıyla birlikte eğlenirler. Çocuklar eğlenirken birbirlerinin fikirlerine saygı duymayı hatta fark etmeden birbirleri tarafından koşulsuz olarak kabul görmeyi öğrenirler.
Kodàly metodu ile müzik dersi işlemenin çocuklara pek çok katkısı vardır. Öğrenci sesini nasıl düzgün kullanması gerektiğini bu yaklaşımla öğrenir. Sadece şarkı söylerken değil kendini ifade ederken de etkili bir ses tonu elde etmeye başlar. Kodàly metodu ses temeline dayandığından okul bütçesine çok pahalıya mal olmaz. Bazı derslerin sadece öğretmenin öğrencilerle birlikte şarkıyı söyleyerek, el oyunları oynayarak bile geçtiği olur. Burada önemli olan öğretmenin derse uygun materyallerle hazırlık olarak gelmesidir. Öğrenciler bazen iki kalemle, bazen bir küçük evde yapılmış marakasla, bazen bir kurdele ile derse katılabilir, çok eğlenebilirler. Öğrenciler Kodàly sayesinde küçük yaşlarda bile duyduğu sesleri notaya dönüştürebilmeyi, gördüğü notaları bedensel olarak ifade edebilmeyi öğreneceklerdir. Küçük yaşlarda Kodàly metodu ile ders yapan çocukların ritim duyguları daha erken gelişir. Bu da ileride öğrencilerin müziksel alanlarda kendilerini daha kolay ifade edebilmelerini sağlar. Kodàly, çocukların öncelikle kendi kültürüne ait olan şarkıları öğrenmesi taraftarıdır. Böylece çocuk öncelikle kendi ülkesine ait bilgiler ve kültürel şarkılar öğrenir. İlerledikçe diğer ülkelerin de halk şarkılarından oluşan geniş bir repertuvara sahip olur. Kodàly metodolojisi ile eğitim almış bireyler diğer bireylere kıyasla duydukları şarkılara daha kolay ritim tutabilir, el işaretleri ile sesleri ifade edebilir, küçük yaşlarda doğru seslerle solfej yapabilir, duydukları sesleri ritimsel kalıp olarak ifade edebilir, gördükleri notasyonları beden perküsyonu olarak ifade edebilir, çeşitli ülkelerin halk şarkılarından haberdar olabilir. Kodàly metodolojisi sayesinde çocuklar müzik eğitimi içerisinde sosyal ve kendini güzel ifade edebilen bireyler olarak yetişirler. Ayrıca Kodàly sayesinde okulunuzda öğrencilerin ses eğitimi gelişecek belki de ileride okulunuzu temsil eden iyi bir çocuk koronuz olacaktır.
Kodàly Metodu’nu kimler uygulayabilir?
Kodàly Metodu’nu bu konuda uluslararası düzeyde eğitim veren kişi veya kurumlardan eğitim almış öğretmenler uygulayabilir. Kodàly’a göre müzik herkes tarafından kullanılabilir ve ulaşılabilir, ancak müzik eğitimi verecek olan öğretmenin doğru bir eğitim verebilmesi için kendisinin de ses eğitimi almış olması gerekir. Kodàly metodunu kullanacak olan öğretmenin her iki elini de iyi şekilde kullanabiliyor olması ve el işaretlerine oldukça iyi derecede hâkim olması gerekmektedir. Major ve minör tonlara, sesler arasındaki aralık ilişkileri hakkında iyi bilgiye sahip olması gerekmektedir.
Ülkemizde Kodàly Methodu ile Müzik Eğitimi
Ülkemizde Kodàly Methodu hakkında uluslararası eğitim almış çok az kişi bulunmaktadır. Ülkemizde özellikle okul öncesi ve ilkokula ait uygulamaların nasıl olacağı konusunda uluslararası Kodàly eğitmenliği programlarından biri olan Primary Certificate Level’e ait eğitim alan bir öğretmenim. Bu alanda daha çok öğrenci ve öğretmene ulaşabilmek amacı ile projelerimi hayata geçirmeye devam ediyorum. Halk danslarına ve yerel müziğe bu kadar önem veren bir toplumda yaşadığımız için bu metodun ülkemizde giderek yaygınlaşacağına inanıyorum.
Bir sonraki yazımız müzik eğitiminde Dalcroze eurhythmics yaklaşımı hakkında olacaktır.
