Ödediğimiz vergiler ile aldığımız kamu hizmetleri karşılaştırıldığı zaman eğer kamudan aldığımız hizmetler ki bunlar;
“Sağlık, Eğitim, Yol ve Alt yapı, Güvenlik, Çevre Koruma, Sosyal Hizmetler, Kültürel Etkinlikler”
yani devlet tarafından toplum üyelerinin faydalanabileceği hizmetlerdir.
Bunların sonucunda eğer kişilerin verdiği vergiler, kamudan alınan faydadan fazla ise buna “Mali Rant” denir. Kişinin buna karşılık kamunun sağladığı hizmetlerden elde ettiği faydadan daha çok vergi ödüyorsa buna da “MALİ SÖMÜRÜ” denmektedir.
Bunun analizini yapmak ileri toplumlarda zor olmakla birlikte bizim gibi az gelişmiş toplumlarla çok kolaydır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetin’de kamu sağlığından, kamu eğitiminden, sosyal hizmetlerden, çevre korumadan fayda sağlayabiliyor muyuz? Ve/veya bu bahsettiğimiz kamusal hizmetlerden kaçımız fayda sağlıyoruz?
Bundan iki-üç yıl öncesine kadar hangimiz çocuklarımızı devlet okuluna gönderdik? Hangimiz devlet hastanelerinden hizmet aldık? Çok azımız. Şuanda yoksul, kocasından boşanmış çalışamaz durumda olan evi yurdu da olmayan bir kadının sosyal hizmetlerden aldığı yardım 17.000,00 Türk Lirasıdır. Sosyal sigorta emeklisinin aldığı maaş 34.000,00 Türk Lirasıdır. O zaman bizler kamunun hangi hizmetinden yarar sağlıyoruz?
Verdiğimiz vergilerin kullanım amaçlarının niteliğine bağlı olarak bizler açısından farkı fayda-maliyet dağılımları ortaya çıkabilmektedir. Bu durum bizlerin devlete mali rant sağladığımızı bizim de mali sömürü içinde olduğumuzu gösteriyor.
Bugün ülkemizde gerek kamu gerekse sosyal güvenlik kurumlarından emekli olup geçinemediği için çalışmak zorunda kalan kişiler çok ciddi anlamda vergi ödemekle karşılaşıyorlar. Enflasyondan dolayı artan gelirler sadece kazancı korumak durumuyla karşılaştığında bile ödemekle mükellef olduğu enflasyon vergisi ile Rese’n taktirlerle alınan haksız vergiler, hepsi mali sömürüdür.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kamunun sunmuş olduğu hizmetlerde ayarlama yapılmamaktadır. Bunun içinde bizler ödediğimiz vergilere kıyasla aldığımız kamu hizmetlerinden az fayda sağlamaktayız. Vergide egemenlik gücünü kullanan devlet, bu gücün kullanılmasında mali istismar, mali zorlama ve en önemlisi mali sömürü noktasına varacak düzeydedir. Varlığının nedeninin, bizler olduğunun bilinci içinde hareket etmesi gerekmektedir.
Devlet bireylerden mali rant sağlayamaz. Bu tüm ileri ve sosyal toplumlarda böyledir. Biz Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olarak maalesef sosyal toplum henüz olamadık.
