Lüzinyan döneminin tarihçilerinden Leondiyos Mahera, Rumların Latinler tarafından Katolik yapmak istendiklerine dair bir olay anlatır:
Yıl 1359’dur.
8 Aralık Pazartesi günü Girne limanına bir kadırga yanaşır.
Kadırgadan Papa’nın temsilcisi Peter de Thomas iner…
…
O dönemler Girne nasıldı kim bilir, hele o liman.
Muhtemel kayaların ay şeklinde çevrelediği, liman olmaya müsait kendiliğinden dalgakıranları ile güzel bir koydu.
19’uncu yüzyılın son yıllarında çekilmiş fotoğraflara bakılırsa liman aşağı yukarı dediğimiz görüntüdeydi.
Arkada yine Beşparmaklar.
Çevre alabildiğine yeşil ve ormanlık.
Bölgeye Girne kalesi hakim; bir kartal gibi güçlü ve edalı…
…
Olaya devam edelim:
Dönenimin Kralı Peter temsilciyi saygıyla karşılar.
Papanın temsilcisi adaya masum bir ziyaret için gelmemişti.
Niyeti Rum ahaliyi Katolik yapmaktı…
…
Katolikler Rumları imansız görüyorlardı.
Bu yüzden temsilcinin görevi onların imanlarını güçlendirmekti.
Peki bu işi nasıl yapacaktı?
…
Aya Sofya katedralinin inşası tamamlanmış ayinler ve kralların taç giyme törenleri burada yapılıyordu.
O dönemlerde de Arasta’nın olduğu söylenir ancak bugünkü haliyle demek pek doğru olmaz çünkü Arasta zaman içerisinde şekilden şekile girecek ve her dönemin damgasını taşıyacaktı…
…
Hedefte Rum piskoposlar vardı.
Eğer onlar Katolik olurlarsa büyük ihtimal kendi ahalilerini de yola sokabilecekler, herkes imanlı olacaktı!
Temsilci böyle düşünmüş olmalı ki bir gün bütün piskoposları ve tekmil din adamlarını Aya Sofya’ya davet eder ve kapıları da sıkı sıkıya kapatır; dışarıdan içeriye kimsenin girmesi mümkün değildir.
Piskoposların bu meseleden haberleri yoktur, ne için toplandıklarını bilmemektedirler.
Ancak haber tez yayılır ve Lefkoşalı ahali Aya Sofya’nın kapısına dayanır.
Tarihçi Mahera’ya göre Frenkler zor kullanmaya başlarlar fakat ahali de geri kalmaz.
Kapıyı kütüklerle yıkıp ateşe vermeyi planlarlarken olay Kral tarafından duyulur ve işin rengi hemen değişir. (Acaba Kralın da mı haberi yoktu o vakte kadar? Yoksa işler ters gidince bu işten caymış mıydı? A.O)
Kral, ileri gelenleri Aya Sofya’ya göndererek duruma hakim olur, kapılar açılır, Rum papazlarla diğerleri dışarıya çıkartılır.
Olay büyümesin diye Papanın temsilcisi de Kıbrıs’tan gönderilir, Rumlara istedikleri gibi davranabilecekleri söylenir ve bu mesele de böylece kapanmış olur…
…
Komşumuz Rumların ataları Lüzinyanların yanında Venediklilerden de çok çekmişlerdi din yüzünden.
En çok da bu yüzden olmalı Osmanlıların gelişine sevinmişlerdi.
Osmanlı döneminde Ortodoks Kilisesinin çok güzel zamanları olduğu gibi, kötü zamanları da olmuş, darağacını bile görmüşlerdi!
…
Diyeceğim, kılıç zoruyla din değiştirme ya da “iman güçlendirme” olayları Hıristiyanlıkta da olmuştur…
…
O dönemler geldi geçti diyoruz ama günümüzde iman güçlendirmek için tarikat ihraç edenler bile var!
