“Kıbrıs’ın Türkleri, gerçekten Levant’dakilerin en ehlisidir.”
…
Levantenler denilen kimlik bir kaynağın tarifine göre Osmanlı devletinde “büyük liman kentlerinde yoğunlaşan ve ticaretle uğraşan Hıristiyanları tanımlamak için kullanılır.”
Ada Müslümanları ile ilgili alıntıya devam edelim:
“Müslüman olduklarını açıkça söyleyen birçoğu gizli olarak Rum’dur, o kilisenin sayıca çok olan oruçlarının tümünü de yerine getirmektedirler. Tümü de serbestçe şarap içer ve birçoğu da gizlice vicdani rahatsızlık duymadan domuz eti yer. Bu, Türkiye’de duyulmamış bir şeydir. Dinleri, Türk erkeğinin dinsiz bir kadın ile evlenmesine müsaade ettiğinden, sık sık adanın Rum kadınları ile evlenmektedirler.
Bununla beraber, Müslümanlığın terk edilmesine mani olmak için bir Türk kadınının dinsiz biri ile evlenmesini dinleri yasaklamıştır.”
…
Yukarıdaki alıntıda belirtilenler doğru mu değil mi?
Bu yargıya varan kişi,
1800’lü yıllarda adada çeşitli gözlem ve incelemelerde bulunan
William Turner idi.
Bu İngiliz diplomat Osmanlı ile Rusya arasındaki barış antlaşmaları için,
İngiliz heyetinde yer aldığından İstanbul’da bulunuyordu.
Bu vesile ile bir ara Kıbrıs’a gelip araştırmalar yapmış, bir de kitap yayınlamıştı…
…
Yazarın Rumlar hakkındaki gözlemleri de ilginçtir.
Şöyle der:
“Kıbrıs Rumları, Venediklilerle, Türklerle ve Araplarla birbirilerine karıştıklarından çok kötü bir şekilde yozlaşmışlardır.”
…
Turner, daha sonra buna rağmen, yani Rumların yozlaşmalarına rağmen, bazı Yunanca kelimeleri kullandıklarına tanık olduğunu anlatır…
…
Bir zamanlar ada insanları hakkında yazılıp çizilenler,
Aşağı yukarı böyledir.
Milliyetçilik ötesi dönemlerde yönetim biçimleri din esaslarına dayalıydı.
Böyle olmasına rağmen Kıbrıs için böyle gözlemlerde bulunanlar vardı.
Daha sonra işin içerisine milliyetçilik karışınca,
Şekillenme de buna göre oldu; herkes gardını bu hislere göre aldı.
Turner’in Kıbrıslı Müslümanlar hakkındaki görüşleri hâlâ geçerli mi?
Domuz eti şimdi de yenmekte,
Şarap şimdi de içilmekte,
“Dinsiz” kadınlarla şimdi de evlenilmekte,
Bir de ekstrası var,
Kadınlar da “dinsiz” erkeklerle evlenmekte,
Çünkü yukarıda değinildiği gibi o dini yasaklar çoktan tarih olmuştur…
…
Keşke İngiliz yazar hayatta olsaydı ve kendisine sorulsaydı?
-Sayın sir!
Rumlar ve Türkler böyle iselerdi,
Size göre ne mahsuru vardı?
…
Neyse ki bütün bunlar geride kaldı.
Artık ada insanının durumunu sorgulayan Turnerler yok…
