Emre Değirmencioğlu’nun Günlük Ekonomi Yorumu

Kamu harcamaları ve hanehalkı tüketim desteği ile yılın ikini çeyreğinde büyüme % 3,1 olarak gerçekleşti

Düşük büyümeye paralel Cari İşlemer açığının da kümülatif olarak 28,9 milyar dolara gerilediğini görüyoruz

ABD cephesinde açıklanmaya devam eden zayıf veriler ardından faiz artış beklentisi giderek daha da zayıflıyor

İngiltere Merkez Bankası faiz ve tahvil alım programın değiştirmezken, ilave faiz indirimi için kapıyı açık bıraktı

Bayram döneminde azalan risk iştahına paralel sığ işlem hacmi ile yeniden psikolojik 3 seviyesine yaklaşan USD/TL kuru, 2,9650 seviyesinden güne başlıyor

ABD’de bugün TSİ15:30’da açıklanacak TÜFE verilerine bakmakta yarar var

Ø Piyasa Özeti ve Yorumu

Bayram tatili ardından bülten yazmanın ne kadar zor olduğu aşikar. Öncelikle bayram tatili öncesinden, Cuma’dan sarkan iki önemli veri ile güne başlayalım. TÜİK tarafından açıklanan ve her ne kadar yılın 2. çeyreğine ait yani piyasa deyimiyle bayat bir haber olsa da, büyüme rakamları beklentilerin altında kaldı. Geçen yılın ayın dönemi ile karşılaştırıldığında % 3,1 büyüyen Türkiye ekonomisi, bir önceki çeyreğe göre % 0,3 büyüme kaydetmiş. Mart – Haziran dönemine ait verinin alt kalemlerinde büyümenin lokomotifini kamu harcamaları ve beraberinde hanehalkı tüketiminin üstelendiğini görüyoruz. Özel sektör yatırımlarının ise büyüme kompozisyonuna katkı koyamadığını not etmek gerekiyor. Genel olarak bakıldığında, sanayi ve himzet sektöründe daralmanın da devam ettiğini görüyoruz. Özellikle, turizm sektöründe, Rusya ile yaşanan diplomatik sıkıntıların ambargo ile devam etmesinin tarım sektörünü bile etkilediğini görüyoruz. Yılın üçüncü çeyreğinde de sıkıntılı sürecin devam etme ihtimali yüksek görünüyor. Hain darbe girişimi ardından artan belirsizliğin üretim, tüketim ve yatırımlara vereceği darbenin yanısıra, bayram tatillerinin iş günü takvimi üzerinden soğumaya işaret etmesi de yıl geneli için Orta Vadeli Programda (OVP) öngörülen % 4,5 büyümenin yakalanmasının önünde en büyük etkenler olarak ön plana çıkıyor. Yine de, yıl sonu itibarı ile % 3,5 – 4 aralığında bir büyüme rakamı görebileceğimizi, dünyanın enflasyon ve büyüme kaygısı çektiği bir ortamda hiç de burun kıvrılacak bir rakam olmadığını düşünmeye devam ediyoruz.

Düşük büyümenin bir yansıması olarak cari işlemler açığında da daralmanın yaşandığını not etmek gerekiyor. Türkiye ekonomisi, özü itibarı ile, iç talebin yüksek elastikiyeti ile hızlıca büyüyebildiğini geçmiş senelerde bir çok kez tecrübe etmiştik. Türkiye’de ana sorun ise tasarrufların yeterli olmaması. Tükettiğimiz zaman, bunu üretim ile karşılayamayınca, borçlanmak gerekiyor. Burda da yurtdışı borçlanma devreye girince, otomatik olarak cari işlemler açığı dikkatlerden kaçmıyor. Cuma günü, TCMB’nin açıkladığı veriye göre, Temmuz ayında 2,6 milyar dolar olan açık, 12 aylık zaman diliminde 28,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiş. Bir önceki veriye göre cari işlemler açığında 523 milyon dolar iyileşme görüyoruz. Geçen senenin aynı dönemine baktığımız da ise cari işlemer açığının 44,6 milyar dolardan 28,9 milyar dolara gerilemiş. TCMB’nin cari dengenin finansal istikrara vereceği darbeye karşı açmış olduğu savaşta istediğimiz tabloyu yaklaşmaya başladığımızı söyleyebilir. Ancak, düşük tasarruf oranları nedeniyle, car işlemler denegesinde daralma büyümenin de düşmesine neden oluyor. Yıl sonu beklentisi açığını 30 milyar doların hafif üzerinde ve GSYIH’nın yaklaşık % 4 – 4,5 seviyesine olacağına işaret ediyor.

Uzun sayılabilecek bayram tatili öncesinde, Türkiye’nin Suriye’deki askeri operasyonunun nasıl devam edeceği, Rakka’ya operasyonun uzayıp uzamayacağı, yani tırmanan jeopolitik risklerin yarattığı kafa karışıklığı, öte yandan ABD Merkez Bankası FED ve TCMB’nin önümüzdeki hafta sonuçlanacak olağan faiz toplantısı öncesinde risk almak istemeyen yatırımcıların döviz piyasasında alıma geçtiği; bayram tatili boyunca sığ işlem hacminin de yardımı ile yukarı yönlü bir seyir izleyen USD/TL kurunun psikolojik 3 seviyesine yaklaşması ardından haftanın son işlem gününe 2,9650 seviyelerinden başladığını görüyoruz. Her ne kadar ön plana Suriye ve FED çıksa da, 15 Temmuz darbe girişimi ardından Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşu Moodys’in devam eden kredi notu gözden geçirmesinin de tamamlamaya yakın olması, piyasaları baskı altına aldıyor. Not etmek gerekirse, Moody’s’in kredi notu gözden geçirmesini 18 Temmuz’dan itibaren en fazla 90 gün içinde tamamlaması gerekiyor. Genellikle, Cuma gece piyasa kapanışı ardından açıklanan değerlendirmeler, haftasonu riski ile birleşince Türk Mali piyasalarında ayrı bir baskı unsuru yaratıyor.

Türk Mali piyasalarının tatil olduğu dünkü günde, İngiltere Merkez Bankası’nın olağan faiz toplantısı takip edildi. Bir önceki toplantısında, 25 baz puan faiz indiren ve politika faizini rekor düşük seviye olan % 0,25’e çeken İngiltere Merkez Bankası, beraberinde, ekonomiyi de desteklemek adına tahvil alım programının tutarını yükseltmişti. Sterlin likiditesinin artacağı anlamında gelen bu politika değişikliği ardından sterlinin önde gelen para birimlerine göre değer kaybettiğini görmüştük. Akabinde, İngiltere’den gelen ve beklentileri aşan makroekonomik veriler, İngiltere Merkez Bankası’nın acele ettiği yönünde yorumlara neden olarak sterlinin kısmen de olsa toparlanmasına neden olmuştu. Dün sonuçlanan olağan toplantıda, Para Politikası belirleyicilerinin bir çoğunun Kasım toplantısında faiz indirimi beklentisi içinde olduğunu göstermesi, sterlinin de yeniden değer kaybetmesine neden oldu.

Dönelim bugüne…Kısa haftanın son işlem gününde Borsa İstanbul’un haftaiçinde küresel satışlara ayak uydurarak bir miktar satış baskısı ile gün içinde karşı karşıya kalabileceğini düşünüyoruz. Likiditenin geri gelmesi ve bayram tatili sonrasında ve özellikle okullar açılmadan oluşmasını beklediğimizi TL ihtiyacına paralel kur cephesinde ise kademeli olarak geri çekilmelerin yaşanabileceğini düşünüyoruz. Markoekonomik cephede ise günün ikinci yarısında ABD’de açıklanacak TÜFE enflasyonuna bakmakta yarar var.

Ø USD/TL kurunda 2,9340 seviyesi halen daha önemli

Bayram öncesi 2,9250’li seviyeler kadar sarkan USD/TL kuru, bayram dönemine ait risk almak istmeyen başta kurumsal yatırımcılardan gelen döviz talepleri ile başlattığı yükselişi, Türk Mali piyasalarının kapalı olduğu 4 iş günlük zaman diliminde de sürdürerek psikolojik 3 seviyesine bir keza daha atak yapmış oldu. Uzun vadeli yükseliş trendi (mavi kesik çizgi) 2,9340 seviyesinin üzerinde korunmaya devam edecektir.