Çocuk yetiştirmenin reçetesi yok ne yazık ki. Çağdaş aileler çocuk yetiştirmede alabildiğine korucu. Koruyucu anne-baba davranışları çocuklar için ileride problem olacaktır. Dengeyi oluşturmak lazım. Aile ne kadar koruyucu olacak? Çocuğun hangi problemlerinin çözümünde ne kadar müdahil olacak? En önemli sorulardır.
Sevgili doktorumla sohbetimizde çok kısa bir zaman dilimini içeren tartışmamızın içeriği idi. Sevgili doktorum Omorfo’dan Plastik Cerrah Doç. Dr. Ahmet Terzioğlu. Kendisi Omorfo’nun yetiştirdiği ve onur kaynağı olan bir kişilik.
Çocukların problemlerine ya da yaşantılarına ne kadar müdahil olmalıyız? Problemleri onlar mı çözmeli yoksa ebeveynler olarak olarak bizler müdahil olup, çözümü bizler mi bulmalıyız?
Bu sorularının yanıtı kesinlikle ‘hayırdır’. Tabii ki çocukların yaşlarına ve gelişim dönemlerine göre karşılaştıkları problemlerle başa çıkmalarına müsaade edilmeli. Onların problemlerini çözmek onlara yardım etmek değildir.
Çok entelektüel ve kültürlü bir arkadaşım ABD’de bulunduğu zamanlarda bir aile onu evlerine akşam yemeğine davet etmişti. Akşam üzeri arkadaşım akşam yemeği için ABD’li dostlarının evine gitmişti. Önce oturma odasında kahvelerini içiyorlar. Evin 4-5 yaşlarındaki küçük çocuğu rafların yüksek bir yerindeki oyuncağını almak için çabalıyordu. Sandalyeye çıkıp almayı deniyor, sopa ile uzanıyor yine başaramıyordu. Pek çok deneme fayda etmiyordu. Anne ve baba hiç oralı olmuyordu. Sonunda Kıbrıs kültüründe kültürlenmiş arkadaşım oyuncağı alıp çocuğa verir. Çocuğa yardım ettiğini düşünerek mutlu olmuştu.
Ama ABD kültüründe sosyalleşmiş aile bu durumdan hiç hoşnut olmamıştı. Onu katı eleştirmişlerdi; çocuğun çabalayarak başarılı olması için yapacağı denemelerden çocuğu alı koyduğunu, onun başaracağı zaman duyacağı hazzı ve kendine karşı olan güvenini kazanmasını engellemiş olduğunu söylemişler.
Benzer bir öykü de kelebeğe yardım eden adam hikayesinde geçer*. Adamın biri bir gün bir kelebek kozası bulur. Kozanın içinde bir kelebek var. Kelebek kozadan çıkmak için çeşitli denemeler yapar. Bir ara hareketler durur. Kelebek sanki kozadan çıkmak için tüm denemeleri yapmış ama artık yapabileceği denemeleri bitirmişti. Adam kelebeğe yardım etmeye karar verir. Deliği büyütür ve kelebek kozadan çıkar. Fakat kelebek kozadan çıkınca bedeni kurur ve buruşmuş kanatları ile hayatının geri kalanını yerde sürünerek geçirdi.
Adam kozanın kısıtlayıcılığını ve buna karşılık kelebeğin daracık bir delikten çıkmak için göstermesi gereken çabayı hesaba katmamıştı. Bu çabalar kelebeğin kanatlarını güçlendirip uçmasını sağlayacak güce ulaşmasını sağlayacaktı. Ama ona yaptığı yardım ile kanatların gücünü kazanmasını engellemiş ve sonuçta geri kalan ömründe kelebeğin yerde sürünerek ömrünü tamamlamasına neden olmuştu.
Çocuklara içinde oldukları yaş ve gelişim dönemlerine uygun problemlerini çözmelerine fırsat verilmelidir yoksa gelecekte problemlerle karşılaştıklarında nasıl davranacaklarını bilemeyecekler ve kanatları kuruyacak ve ömürlerini hep yerlerde sürünerek problemlerin içinde kaybolarak geçirecekler.
Özellikle küçük yaşlarda. Küçük yaşlarda karşılaşacakları problemler gelecek yaşantılarında pek fazla önem arz etmez. O nedenle küçük yaşlardaki problemlerde onların çözümler üretmeleri için yalnız bırakılmaları en doğrusu. Böylece hem ileride karşılaşacakları problemleri nasıl çözecekleri ile ilgili bir strateji geliştirmelerine yardımcı olunur hem de o anki problemlerini özmüş olurlar.
Çocukların erken yaşlarda problemlerl karşı karşıya bırakılması gerekir; çünkü o yaşlardaki problemler gelecekte büyük hatalara neden olmaz. Problemler çocuklukta küçüktür. Örneğin arkadaşı ile oyuncağı paylaşada çekilen bir problemden kendisinin başa çıkması için yalnız bırakılmalı. Arkadaşı ile problemlerini çözmelerine fırsat yaratılmalı. Eğer problemlerini çözerlerse insanlarla yaşayacakları problemlerde hanelerine bir art atmış olurlar. Bu problemi başarı ile çözemezlerse büyük sorun yaşamazalar ayırca.
Ancak en büyük sorun yaş ilerlediği zaman karşılaşarına çıkacak olan ve eğer çözemeyecekleri problemlerse yalnız bırakılırsa işte o durumda sorun büyük olur. Hangi üniversiteye gidilecek, hangi erkek veya kız arkadaş ile bir yuva kurulacak, yaşamını hangi ülkede kurulacak gibi problemlerde eğer daha önce problemleri yalnız çözmek için bırakılmamışsa ve bu gibi önemli problemlerde yalnız bırakılırsa sorun büyük olur. Bu durumda genci problemle baş başa bırakmak çok büyük sorunlara neden açabilir. O yüzden çok küçük yaşlardan itibaren çocuklar problemlerini çözmek için yalnız bırakılmalı. Aksi taktirde kelebek hiçbir zaman uçamaz ve özgürlüünü kazanamaz.
*http://www.kisiselgelisim.com/bir-kelebek-ve-adam-hikayesi/
