Ekonomik göstergeleri ve uzmanların ne dediğini bilmeden, sadece etrafa biraz dikkatli bakmakla bile Amerika’da ekonominin yoluna giriyor olduğunu söyleyebilirsiniz. Her tarafta bir canlılık var; en azından New Jersey eyaletinde böyle. Uzun yıllar kapalı ve boş duran komşu kasabadaki devasa lokanta yıkılmış. Yerine bir alışveriş merkezi inşa ediliyor. İnşaat yeni başlamışsa da Amerika’nın büyük eczane zincirlerinden Walgreens “yakında burada” diye bir tabela konmuş bile. Kasabanın ortasındaki küçük şarap dükkânı daha işlek bir cadde üzerindeki daha büyük yerine taşınalı bir ay kadar oluyor. Yine aynı bölgedeki lüks evlerin olduğu yeni siteye son birkaç ay içinde iki sıra daha ev eklendi ve satışa kondu. Her iki tarafı dükkânlarla kaplı, bölgenin alışveriş mekânı olan ana yolun etrafında artık eskisi kadar “kiralık dükkân” ilanları görmek mümkün değil.
* * *
Amerikan Merkez Bankası’nın geçen hafta içindeki iki günlük ekonomi politika belirleme toplantısının sonunda, Başkan Janet Yellen Çarşamba günü basın toplantısı yaptı. Yellen’in açıklamasından sadece New Jersey’de değil, Amerika genelinde ekonominin düzeldiği anlaşılıyor.
* * *
Yellen toplantıda özet olarak Amerikan Merkez Bankası’nın politikalarında ciddi bir değişiklik yapılmayacağını açıkladı. Fakat faiz oranları değişmiyor. Sadece Merkez Bankası her ay 45 milyar dolarlık devlet tahvili yerine 35 milyar dolarlık geri alım yapacak. Yıllın ikinci çeyreğinde ekonomik göstergeler yine beklenildiği kadar iyi çıkmadıysa da Amerikan Merkez Bankası yetkilileri niye politika değişikliği yapmamaya karar verdi? Niye yakın gelecekle ilgili beklentileri hala olumlu? Bu kararın arkasında beş ana sebep var.
* * *
Birincisi, Merkez Bankası kolay kredi alma politikalarını sürdürüyor. Bunun anlamı ise iş yapmak isteyenlerin finansman konusunda zorluğunun olmaması. Faiz oranları zaten sıfıra yakın. İş yapmak için kredi almak hem kolay hem de ucuz: Yatırım harcaması yapacak olan iş sahipleri bunu kolaylıkla yapmaya devam edebilecekler.
* * *
İkincisi, işgücü piyasaları düzelmeye devam ediyor. İşsiz sayısı azalıyor. Ayın sonunda eline çek geçen insan sayısı artıyor. Kriz sonrası dondurulan hatta azaltılan maaş ve ikramiyeler yavaş yavaş artmaya başladı. Bu artışlar hemen hemen her sektörde gerçekleşiyor. Bunun sonunda harcanabilir hane halkı gelirlerinde geniş tabanlı bir yükselme var. Üçüncüsü, hane halklarının kriz öncesinde, “lale devri” döneminde, birikmiş olan borçları da giderek azalıyor. Dördüncüsü, hem ev fiyatları hem de hisse fiyatları artıyor. Yani, tüketicilerin harcama kapasitesi yükseliyor. Beşincisi, devletin vergi ve harcama politikaları da ekonominin genişlemesine yardımcı olacak bir şekilde belirlenmiş.
* * *
Bu beş sebepten dolayı hem özel yatırım hem de tüketim harcamalarının istikrarlı bir şekilde artması bekleniyor. Diğer yandan ise, bugüne kadar ekonominin beklenilenin altında bir performans göstermesi yetkilileri temkinli davranmaya yöneltiyor. Yellen ve ekibinin ince ayarlı ekonomi politikalarının ne kadar başarılı olduğunu önümüzdeki günlerde daha açık olarak göreceğiz.
* * *
