Taşkent Doğa Parkı, Kıbrıs’ın biyoçeşitliliği üzerine yapılan araştırmasında, Haspolat Atık Su Arıtma Tesisi yakınlarında Belenois Aurota adlı yeni bir kelebek türü keşfetti.
Taşkent Doğa Parkı, Kıbrıs’ın biyoçeşitliliği üzerine yapılan son araştırmalarla ilgili heyecan verici bir keşfi duyurdu.
Ünlü entomolog Eddie John liderliğinde gerçekleştirilen çalışma, adanın Haspolat (Mia Milia) Atık Su Arıtma Tesisi yakınlarında Belenois aurota adlı yeni bir kelebek türünün nadir bir gözlemiyle sonuçlandı.
Parktan verilen bilgiye göre, Belenois aurota, Afrika’nın çeşitli bölgelerinde yaygın olarak bulunur ve yaz aylarında kuzeydoğu yönünde göç eder. Kıbrıs’ta ilk kez Haziran 2023’te kaydedilen bu tür, beyaz zemin üzerindeki karakteristik siyah damarlarıyla tanınır ve mevsimsel renk değişimleri gösterir.
Taşkent Doğa Parkı yetkilileri, “Belenois aurota’nın Kıbrıs’ta keşfi, adanın biyoçeşitliliği ve doğal yaşamı açısından önemli bir adımdır. Bu türün varlığı, bölgenin ekolojik dengesi ve kelebek popülasyonlarının izlenmesi için önemli bir fırsat sunmaktadır” dedi.
Taşkent Doğa Parkı’ndan yapılan tam açıklama şöyle:
Kıbrıs için yeni bir kelebek türü; Belenois aurota (Beyaz Öncü)
Doğanın en güzel canlılarından olan kelebekler; çeşitlilikleri, parlak renkleri, kanat desen ve şekilleri ayrıca zarif uçuşları ile neredeyse tüm kültürlerde insanların dikkatini çekmektedir.
Kelebeklerin bilimsel ismi olan Lepidoptera kelimesi Latince “lepido-“kelimesinden ve eski Yunancada sırasıyla pul ve kanat anlamına gelen “lepis” ve “pteron” kelimelerinden gelmektedir. Bu nedenle pullu kanatları olan böcekleri ifade eder.
Kelebekler, eklembacaklılar şubesinin Insecta sınıfındaki tür sayısı bakımdan en kalabalık ve yaygın ikinci böcek takımıdır. Morfolojik, anatomik, davranışsal ve ekolojik özelliklerine göre üç grup altında incelenmektedirler:
1. Gündüz Kelebekleri
2. Zıpzıplar
3. Gece Kelebekleri (Mikro ve makro güveler)
Kıbrıs’ta 56 kelebek türü bulunmaktadır. Bunlar arasında üç endemik tür ve üç endemik alt tür bulunmaktadır. Bazı kelebek türleri ise adada nadiren gözlemlenmektedir.
İşte bu nadir kelebek türlerinden bir tanesine dair yeni bir veri, geçtiğimiz günlerde ünlü entomoloji dergisi Entomologist’s Monthly Magazine’de yayımlandı. Kıbrıs’ın kelebeklerine dair verdiği eserlerle tanınan Eddie John’un liderlik ettiği çalışmanın kadrosunda Kıbrıs’lı iki araştırmacı da yer almakta; Hasan Bağlar ve Eren Aksoylu.
Araştırmacılar “From small beginnings… population explosions of migrant Belenois aurota (Fabricius) (Lepidoptera: Pieridae) in Türkiye, with rare observations in Syria and a first record for Cyprus” başlıklı makalede Belenois aurota (Beyaz Öncü) türü kelebeği Kıbrıs’taki Haspolat (Mia Milia) Atık Su Arıtma Tesisi civarından gözlemleyerek kaydettiler.
Konu ve türün biyolojisi hakkında görüşlerini bizimle paylaşan Hasan Bağlar şunları dile getirdi:
“Afrika’nın bir çok bölgesinde görülen ve her yıl yaz ortalarında kuzeydoğu yönünde göç edebilen Beyaz Öncü kelebeği Kıbrıs’ta ilk kez Eren Aksoylu tarafından Haziran 2023 tarihinde Haspolat’ta kaydedilmiştir. Beyaz Öncülerin kış ve yaz aylarındaki görünüşlerinde farklılıklar vardır.
Yani dış görünüşleri mevsimsel olarak çeşitlilik göstermektedir. Özellikle kanattaki kalın siyah venlerinde daralmalar gözlemlenmektedir. Beyaz Öncülerin kanat zemin rengi genellikle beyazdır. Damarları kalın siyah veya kahverengi renktedir. Dişi ve erkek bireyler birbirlerine çok benzemektedir.
Erkek bireyin her iki kanadın üst tarafı daha beyaz, alt tarafı kremsi sarı renktedir. Dişilerde koyu işaretler daha yoğundur, özellikle kenar altı soluk noktalar veya çizgiler içeren kanat kenarları önemli ölçüde farklılık gösterir. Ayrıca dişi bireyin ön kanadının siyah apeksinde yer alan beyazın zemin renginde ve terminal boyunca siyah kenarda noktalar bulunur. Arka kanadın çizgisi nerdeyse yoktur. Antenleri siyahımsıdır. Beyaz Öncüler yumurtalarını 25-30’lu gruplar halinde kapari (gabbar) bitkisinin yapraklarına bırakırlar. Yumurtaları uzun ve nervürlüdür. Tırtıllar yumurtadan çıktığı zaman yeşil renktedirler ve parlak siyah başları vardır. Topluca veya sosyal gruplar halinde yaşarlar ve beslenirler. Yemeye ve büyümeye devam ederken kapari yapraklarını hızla tüketirler. Erişkin tırtıllar daha sonra pupa oluştururlar.”
Akdeniz Havzası’nın biyoçeşitlilik sıcak noktasında yer alan Kıbrıs, % 8,2’si endemik olan 1.700’den fazla bitki taksonuna ev sahipliği yapmaktadır. Böcek çeşitliliği de yüksek sayılır; adada 7.000’den fazla tür bulunur ve bunların % 10’undan fazlasının endemik olduğu tahmin edilmektedir. Son kayıt ile adada bilinen kelebek sayısı 57’ye yükselmiş olup adanın konumu ve faunistik çalışmalara bağlı gözlemlerin artışına paralel olarak bu sayının ileride daha da artabilmesi mümkün görünmektedir.”
