Kıskanmamak normal insan davranışı olmaz!.. Başka bir söylemle kıskanmak gerekir. Onlar nasıl bir çevrede yaşıyorlar, bizler nasıl bir çevrede yaşıyoruz. Gelişmişlik göstergesi olarak pek çok şey ortaya atılmakta; bir tanesi de kamuya açık alanlardaki tuvaletlerdir.
Kamuya açık alanlardaki tuvaletler tam bir aynadır. Sinema, alış-veriş merkezleri, okullar, uçak alanları, sınır geçiş noktaları gibi kamuya açık alanlardaki tuvaletler… Bir toplumun tüm etkinliklerinin gelip birleştiği ve kendini gösterdiği ortak kesişme noktası olarak, tüm insanlığa toplumun nasıl olduğunu gösteren güzel bir portedir tuvaletler. O porte toplumun aynadaki resmidir. Toplumun kalkınmışlığını veya gelişmişliğini anlamak istiyorsanız başka bir göstergeye ihtiyaç duymazsınız.
.JPG)
.JPG)
Singapur’daki tuvaletler inanılmaz derecede temiz. Pek çok ülke gezmiş birisi olarak tuvaletlerdeki fırçaların kaldırıldığını ilk kez görmüş olduk. Temizlik için küçük duş çeşmesi gibi bir çeşme bağlanmış. Bu aksam tuvalet içine tazzikli su fışkırtarak temizleme işi yapıyor. Böylece fırçaların yayabileceği her türlü hastalık da ortadan kalkmış olmakta. Singapur’daki alış-veriş merkezlerinde bile tuvaletler evlerdekinden bile daha temiz. Tuvaletler o kadar temiz ki sanki satış yeri gibi; tuvalet veya aksamlarını almak için gelip gezdiğiniz bir yer gibi.
Temiz görünümün birkaç açıdan değerlemesi yapılabilir. Birincisi Singapurlular tuvalet kullanırken nasıl davranmaları gerektiğini çok iyi biliyorlar. Örneğin çişlerini tuvaletin dışına yerlere yapmıyorlar (size bir şeyler hatırlattı mı?). İkincisi bilmenin yanında gerçeğe de dönüştürüyorlar. Her yer pırıl pırıl.
Singapur akademik açıdan da çok başarılı bir ülke. Örneğin merkezi Hollanda’da bulunan Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerleme Organizasyonu (IEA – Inernational Association for the Evaluation of Educational Assestment) tarafından dört yılda bir gerçekleştirilen, tarama çalışması olan TIMSS’de yeri hep üst sıralar. TIMSS’e 4. ve 8. sınıf öğrencileri dahil edilip, öğrencilerin çok yönlü bilgi ve becerileri belirlenmeye çalışılır.
Singapur 2011 yılı değerlemesinde 4. sınıf düzeyinde, matematikte 1., 8. sınıfta Kore’nin arkasından 2. sırada. Fen başarısında 4. sınıfta Kore ile birlikte 1., 8. sınıfta ise 1. sırada*. Görüldüğü gibi akademik açıdan Singapur çok başarılı. Singapur’un okuma-yazma oranı % 96 dır. KKTC’de ise bu rakam daha da yukarılarda (istatistik güncel olmadığı için veremiyoruz).
2010 yılı verilerine göre GSYİH’sı 222.7 milyar ABD Doları, KBDMG 43.867 ABD Doları. İşsizlik oranı %2, enflasyon ise %2.8. İmalat sanayi ve ticaretle birlikte, turizm ile deniz ve hava taşımacılığında da önemli gelişmeler yakaladı. 2010 yılında 11.6 milyon turist ziyaret etmiş, 13.8 milyar ABD Doları gelir elde edilmiş. Dünyanın en işlek 2. en büyük deniz ticaret limanı olmuş. Yine 2010 verilerine göre; dış ticaret hacmi 661.6 ABD Doları, dış borcu yok, merkez bankasının döviz rezervi 212 milyar ABD Doları**.
Ancak akademik ve ekonomik başarı diğer alanlardaki başarılar ile taçlanmadıktan sonra bir işe yaramıyor. Sosyal yaşamdaki davranış biçimleri özellikle akademik başarıların göstergesi olmalı. Öğrenilen her türlü bilginin, sosyal yaşamda yapılacak davranışların temel referans noktası olması gerekir.
Tıpkı Singapur’da olduğu gibi. Örneğin ağaçların üzerine başka ağaçların aşısının yapılarak, tüm şehrin bir botanik bahçesine dönüştürülmesi gibi. Tuvaletleri hem insan gibi kullanmalı hem de temiz tutmalı. Sigara içme açık alanlarda da yasaklanmalı. Hastalık taşıyıcı ve pek çok kirlilik nedeni olan sakızın yasaklanması gibi. Yerlere bir şey atılmasının yasaklanması gibi. Uyuşturucuya en ağır cezaların verilmesi gibi.
Sosyal prestij insanların mezuniyet derecesine göre verilmeli. Profesörlerin maaşları 25.000 Singapur Doları (1 SD = 1.96 TL)’na kadar çıkmakta. Öğretmenlik mesleği de en değerli meslekler arasında. Nanyang Teknoloji Üniversitesi (Nanyang Technological University)’nde de öğretim üyeliği yapan biliminsanı arkadaşımızın verdiği bilgiye göre, öğretmenlerin mezuniyet törenleri bile çok önemli ve şaşalı yapılmakta.
İnsanın her gün tertemiz bir çevrede yaşaması ve kendisini diğer hayvanlardan “insan” olduğu için şanslı hissetmesi, inanılmaz bir duygu olmalı. Singapurlular bunu yüzlerindeki sürekli “mutlu” yüz ifadesiyle yansıtmakta. Buralarda ise insanların yüzlerinde “mutlu”, “gülen” yüzler asla göremezsiniz. Bunun en önemli nedenlerinden bir tanesi de temiz bir çevreden yoksun yaşamaktır.
* https://www.iea.nl/timss_2011.html
** https://www.mfa.gov.tr
