Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde arz darlığından dolayı yükselen fiyatlara tüketicinin ulaşması mümkün olmaktan çıkmıştır.
10 cm büyüklüğünde bir salatalık fiyat 11 Türk lirası yani 45 peny. 1 kilo bezelye 65 Türk lirası yani 2.86 STG. Burası Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti buna inanmak istemesem de bu fiyatlar gerçek. Bundan bir süre önce meyve ve sebze fiyatlarını kontrol etmek ve keyfi fiyat artışlarının önüne geçmek için komite kurulmuş ve bu komite bu tür ürünler için referans fiyat belirleyecek ve bu ürünlerin pahalı olmasının önüne geçilecekti. Ne oldu?
Neo liberal bu ekonomik modelde fiyatlara müdahale etmek mümkün olmadığı gibi başarıya ulaşmaz. Ne üreticiyi ne ithalatçıyı ne de tüketiciyi tatmin edemezsiniz. Piyasadaki dengeyi de kontrol altına alamazsınız. Piyasa ekonomisi ve/veya liberal ekonomi kontrolsüz bir ekonomi değildir elbette, fakat kontrol bu şekilde olmaz dengeleri korumak zorundasınız. Bu modelde kontrolü arz ve taleple yapıp piyasanın dengeye gelmesini sağlamamız lazım.
-Nedir piyasa dengesi? (Market Equilibrium)
Talep miktarının arz edilen miktara eşit olduğu durum.
-Nedir denge fiyatı?
Piyasa dengesinin gerçekleştiği fiyat düzeyidir.
Fiyat denge fiyatından farklı olduğu zaman piyasada fazla veya noksan vardır. Piyasa denge fiyatı arz ve talep denklemiyle hesaplanır. Arz ve talep piyasa dengesini beraber belirler. Piyasa dengesinde ki değişim için arz veya talebin değişmesi yeterli olur.
Demek ki piyasa da bir denge yaratmak gerekiyor. Piyasa da fiyatların referans fiyat diye belirlenmesi fiyatların dengeye gelmesini sağlamaz. Hatta daha da karmaşık hale sokar.
Eğer talep sabitken arz artıyorsa denge fiyatı azalır. Talep fazlaysa denge fiyatı artar. Hatta arz ve talep eşitse denge fiyatı yine artar.
Demek ki liberal ekonomilerde piyasa fiyatının düşmesi veya dengeye gelmesi referans fiyat belirlemesiyle olmaz. Üretimi artırmak ve üretimi ucuz kılmak fiyat dengesinin oluşmasını sağlar. Ve tüketicinin mal ve hizmetlere daha kolay ulaşması mümkün olur.
İşte gördük referans fiyat uygulaması yaptı Sayın Başbakan ne oldu? Fiyatlar düştü mü? Hayır. İktisat biliminin dışına çıkmak ve popülist söylemlerle halka şık gözükmek sadece halkın umutlarını yükseltmekten ve sonunda da bu umutların düşmesinden başka hiçbir işe yaramaz.
