Haziran ayında varili 100 doların üstünde olan Batı Texas Ham Petrolünün fiyatı, geçtiğimiz Cuma günü psikolojik bir sınır olarak görülen 60 doların altına düştü. Üç yıl kadar önce galonu 4,20 dolar olan benzin, cuma günü New Jersey’deki bazı petrol istasyonlarında 2,45’e satılıyordu. Aynı gün içinde, Uluslararası Enerji Ajansı 2015 yılında petrole olan talebin daha önce beklenilenden daha az artacağını öngördü. Bunun üzerine ise yılbaşına kadar bir galon benzinin 2 dolara düşebileceği konuşulmaya başladı!
* * *
Petrole olan talebin beklenilenden daha az artacağının öngörülmesinin ana sebepleri arasında, Avrupa ve Japonya’nın ekonomik durgunluktan çıkamaması, Rusya’nın resesyona girmesinin beklenmesi ve en önemlisi de Çin’in büyüme hızının kesilmesi var. Libya ve Irak gibi üreticilerin piyasaya geri dönmesi ve fiyatlar yüksekken Amerika ve Kanada gibi ülkelerin pahalı fakat yeni teknolojiler kullanarak üretime başlamış olmaları ise arzın artmasının sebepleri arasında.
* * *
Petrol fiyatlarının düşmesi kuşkusuz tüketiciler için çok iyi bir haber. Örneğin, fiyatın 4,20’den 2,45’e düşmesi, haftada 15 galon benzin alan bir kişinin yılda 1,365 dolar para tasarruf etmesi anlamına geliyor. Bu küçük bir miktar değil. Ayrıca arabaya konan benzine ek olarak evlerin aydınlatılması ve ısıtılıp soğutulmasında kullanılan elektrik ve doğal gaz fiyatlarında da benzeri düşüşler var. Özet olarak tüketiciler enerji harcamalarından ciddi tasarruflar elde ediyorlar. Sanırım, tasarruf edilen paraların diğer kalemlere harcanacağını düşünmek pek de yanlış olmaz. Bu ise enerji dışındaki sektörlerde talep artışı anlamına gelecek.
* * *
Petrol fiyatlarındaki büyük düşüş, özellikle Kanada ve Amerika gibi petrol üretim maliyetinin yüksek olduğu yerlerdeki üreticileri olumsuz etkileyecek. Belki de üretimlerini durdurmaları anlamına gelecek. Zaten Suudi Arabistan’ın daralan talebe rağmen üretimini kısmamasının ardındaki sebebin üretim maliyeti yüksek olan üreticileri oyun dışında bırakmak olduğunu düşünenler var.
* * *
Petrol fiyatlarındaki büyük düşüş kuşkusuz en fazla ekonomileri petrol üretip satmaya dayalı ülkeleri etkileyecek. Bu ülkelerin başında ise Rusya, Venezüella, Iran ve Nijerya gibi ülkeler var. Örneğin Venezüella’nın ihracat gelirlerinin %95’i petrol satışlarından geliyor. Petrol fiyatlarının düşük olması bu ülkelerin dış ticaret dengelerinin sert bir şekilde değişmesine yol açacak. Daha da önemlisi kamu bütçesinde açıklar ortaya çıkacak.
* * *
Fiyatlardaki bu keskin düşüş her ne kadar tüketicilerin yararınaysa da, fiyatların seyrinin ne olacağının kestirilememesi, gelecekle ilgili belirsizliğin artmış olduğu anlamına geliyor. Hafta içinde, Amerika ve Avrupa’daki gayrimenkul piyasalarındaki düşüşler de sanırım bu belirsizliğin bir sonucu idi.
* * *
Ben, önümüzdeki günler değişik gelişmelere gebe diye düşünüyorum. Örneğin, tam olarak ne kadar bilmesek de, Kıbrıs’ta çıkarılacağı konuşulan doğal gazın da üretim maliyetinin yüksek olduğunu tahmin ediyoruz. Dünya enerji piyasalarındaki gelişmelerin bu projenin akıbetini belirleyeceğini öngörmek sanırım pek de yanlış değil; şöyle ki, tamamen ekonomik sebeplerden, bu projenin rafa kalktığını duymak beni şaşırtmayacaktır.
