“Optimist değilim ama umutluyum.”
Bir yabancı gazeteciye böyle demiştim yaklaşık bir yıl önce. Haksız da değilmişim; çünkü çözüm umudumu kaybetmedim ama bu süre zarfında bir sonuç çıkmadığını da gördük.
Buna rağmen tam sürecin sonuna gelindiği kanısı oluşmuşken, Eide öyle yaptı böyle yaptı ve son bir hamleyle liderleri ilk önce New York’a, daha sonrası için de Cenevre’ye havale etti. İyi de etti. Konuşmalardan anladığım kadarıyla bu Cenevre’nin “ya herro ya merro” cinsinden olacağı ve BM’nin ilk defa ciddi bir şekilde bu görüşme yöntemiyle ilgili havlu atma pozisyonuna gelebileceğini anlıyoruz.
Yani Cenevre’den eğer elle tutulur bir sonuç çıkmazsa, sürecin sonuna gelindiği açıklanacak veya en azından çözüm için bir çerçeve anlaşmasına imza atılacak. Şimdi gelin çözüm olmazsa ne olabileceğinin bazı senaryolarına bakalım.
1-“Blame game” yani karşılıklı suçlama ve derin bir kutuplaşmaya girme ihtimali. Bu tür kriz durumlarında soğukkanlı kalamayan kaybedecek. Fakat her halükarda tüm Kıbrıslılar zarar görecek.
2-Yumuşak inişe geçilmesi ve her şeyin bir süre için ertelenmesi (bir yıl kadar). Buna gaz arama da dahil. Bunun için BM’ye büyük rol düşüyor. Görüşme sonrası tansiyon tırmandırıcı açıklamalardan kaçınılarak bazı güven artırıcı önlemlere gidilmeli.
3-BM’nin pılını pırtısını toplayıp gitmesi. Kapalı kapılar ardında yapılan tehditlerden bir tanesi bu. Özellikle Rum yönetimi bu senaryodan çok korkuyor. Türk tarafı ise bu konuyla ilgili herhangi bir tavır daha almadı. Kulislere göre BM tamamen çekilmeyecek ama bazı aktivitelerini kapatacak.
4-BM “kapsamlı çözüm” yönteminden vaz geçtiğini açıklayarak ve başka bir yöntem sunacak. Bununla ilgili tartışmalar devam ediyor.
Evet, bu dört senaryo da bence mümkün. Ben iki lidere son bir defa daha çözmek için fırsat verilmesi ve eğer bir sonuç çıkmazsa ikinci senaryoyla birlikte son senaryonun yani yeni format arayışının devreye sokulması taraftarıyım.
Yani umutluyum ama optimist değilim.
