Nereye gitmek için, ne zaman ve niçin terk etti gayrimüslim azınlıklar İskenderiye şehrini, biliyor musunuz?
İstanbul’dan kovulanların yanına mı, yoksa okyanus ötesi başka diyarlara mı gitmek zorunda kaldılar?
Ama geride İstanbul’daki gibi öksüz birçok muhteşem binayı ve evi bırakarak gittiler oralardan.
Ayni Pera’nın arka sokaklarındaki antika dükkanları gibi dükkanlarla dolu İskenderiye’nin arka sokakları. Bundan elli yıl önce aceleyle ayrılmak zorunda kalanların bırakmak veya satmak zorunda kaldıkları eşyaları hala daha satışa sunmaktalar.
Köşede Art-deco bir koltuk, duvara dayalı yaldızlı bir antik ayna. Eski bir duvar saati, Siyah beyaz resimlerde gülücükler atan çok bakımlı modern bir kadın. Öte yanda fesli bazı beyefendilerin İngiliz bir subayla poz verdikleri bir resim. Evet her eşya size artık olmayan bir dönemi ve yaşamı hatırlatır oralarda. Dükkanların bulunduğu sokağın biraz ötesinde ise bugünlerde tesettürlü genç kızların uğrak yeri yüz yıllık bir cafe durur, meğer Kavafis’in devamlı gittiği yermiş.
Kavafis yahu; şu “Yeni ülkeler bulamayacaksın, başka denizler bulamayacaksın, bu şehir arkandan gelecektir” diyen ünlü İskenderiyeli Rum şair.
Onun gibi binlercesi sürgünde son dakikalarına kadar İskenderiye’yi anarak öldüler, aynen İstanbul’dan kaçmak zorunda kalan Madam Ester, Maria teyze, Agop amcalar gibi.
Öte yandan korkunç bir harap olmuşluk yaşanıyor şu an sokaklarında bu muhteşem şehrin. Çöp yığınları altında kalsa bile, plajlarına pislikten artık girilemez olsa bile, binalarının çoğu artık birer harabe yığınına dönüşmüş olsa bile, yine de farklı duygular yaratmayı beceriyor geçici ziyaretçilerine. Hüzün mü, melankoli mi, öfke mi? Bilemiyorum ama orada kaldığım beş gün boyunca sanki bir şeyler boğazımda düğümlenip durdu. Bu duyguyu bazen İstanbul’un arka sokaklarında da yaşarım.
İlginçtir bir Rum arkadaşım Girne’nin arka sokaklarında dolaşırken, buna benzer bir duyguyu yaşadığını anlatmıştı bana. Hadi Adını varın siz koyun bu duygunun!!
