Şimdiki ismiyle Milli Eğitim Bakanlığı eğitimi yönetemez. Yönetim bilimindeki yeni paradigmalar dışındaki teşkilat yapısıyla asla yönetemez. Bir kere “dikey hiyerarşi” yapılanmasıyla, demokrasinin gereği katılımcılık anlayışını eğitim kültürüne katamaz. Eğitim paydaşları olan öncelikle öğrenciler daha sonra aileler, okul yöneticileri ve öğretmenlerin, eğitim sisteminin yönetilmesiyle ilgili kararlara katılımı tamamen sıfır noktasında. Hal böyle olunca dikey hiyerarşi gereği en üstteki “bakan” veya birkaç kişi “kararları” kendileri almakta, okula doğru inildikçe okul yöneticileri ve öğretmenler kararları sadece uygulamak durumunda kalmaktadır. Görüşleri asla dikkate alınmıyor. Sonuç olarak eğitim paydaşları, uygulamada gönülsüz davranmakta.
Öncelikle eğitim bakanlığı ‘yatay hiyerarşi’yi kurumsallaştırmalıdır. Eğitim kültüründe alınacak ve uygulamaya konacak kararları almada, erk pek çok takıma devredilmelidir. Tıpkı çağdaş yönetim kuramı olan ‘toplam kalite’ anlayışında olduğu gibi.
Bakanlığın teşkilat yapısı da bin dokuz yüzlü yıllara ait. En üstte bakan, altında özel kalem müdürü, müsteşar ve bakanlık müdürü. Onların da altında yetkiye sahip olan altı daire, Denetleme Değerlendirme ve Yönlendirme kurulu, Bütçe Planlama ve Muhasebe Bölümü ile Donatım ve İnşaat İşleri Şube Amirliği yer almaktadır.
Var olduğu şekliyle bakanlık teşkilat yapısı eğitim sistemini yönlendiremez. Çünkü var olan yapı, okul düzeylerine göre düzenlenmiş daireler ve katı denetleme sitemine göre kurulmuş. Çağdaş eğitim yönelimlerine uygun karar alıp, eğitim sisteminin önünü açacak bir teşkilat yapısı yok.
Kaldı ki eğitim sisteminde reformlar yapacak, eğitim bilimi uzmanlarının teşkilatta görev alacağı bir yapı da yok. Üstelik eğitim bakanı ve üst düzey yöneticiler de “siyasi” olarak atanacak bir anlayışla düzenlenmiştir. Siyaset kurumu da bunu istediği gibi kullanmakta. Bu durumda çağdaş ve bilimsel kaygılardan uzaklaşılmaktadır. Sonuç olarak da eğitim sisteminde kırk yıldır var olan problemler yetmezmiş gibi onlara yenileri eklenmekte.
Yeni kurulacak hükümete büyük görev düşmektedir. Öncelikle CTP-BG kanadı eğitim sistemini yeniden kurgulamak için harekete geçmeli. Bakanlık yapısını ve yasalarını, çağdaş yönetim bilimi kurallarına göre yeniden organize etmeli, zamanı geldi artık. Örneğin önce ilköğretim dairesi diye anlaşılması güç dairenin isminden başlanmalıdır. Çünkü bu daire sadece ilkokul ile ilgilenmekte ancak ilköğretim literatürde ilkokul ve ortaokulu kapsayan düzeyin adıdır.
Milli Eğitim Bakanlığı “kültür”ü bünyesine almalı. Çünkü kültür eğitim sistemindeki “bilgi” kısmıdır. Bilgi olmadan öğretim olamayacağına göre, Milli Eğitim ve Kültür bakanlığı yeniden hayat bulmalı.
Ancak en önemli düzenleme çağdaş eğitim bilimine uyum olmalı. Bakanlığın bünyesinde okullara bağlı daireler değil eğitim bilimi alanlarına göre yapılanmaya gidilmelidir. Örneğin bakanlık bünyesinde okul eğitim programlarını geliştirecek “program geliştirme”, “rehberlik, psikolojik danışmanlık”, “özel eğitim” ve “ölçme değerlendirme” bölümleri kesinlikle yer alacak şekilde yeniden düzenlemeye gidilmelidir. Aksi takdirde bakanlığı yabancılara anlattığınız zaman bıyık altı gülümsemeler hiç bitmeyecek.
Teşkilat yapısı düzeltilmeden, bilimsel ve çağdaş eğitim hayal olarak kalacaktır. Şu anda bakanlık teşkilatındaki en önemli dairede de gerekli iyileştirmeler yapılmalıdır. Yoksa bütün eğitim sistemine Talim ve Terbiye Dairesi’ndeki 2 uzman, 1 müdür muavini ve 1 müdürün yetişebileceğini düşünmek, onlara da haksızlık olur.
Üniversite adası olmaya aday olduğu söylenen KKTC’de, Yükseköğrenim ve Dışilişkiler Dairesi de birkaç kişiyle, asla çağdaş yüksek öğrenim yeniden yapılandıramaz; var olan haliyle problemlere problemler eklenir o kadar. Örneğin hala daha KKTC ve TC dışında, Avrupa veya ABD gibi ülkelerde okuyan öğrencilere de burs verilmesini sağlayacak burs tüzüğü yenilenemedi.
Sözün kısası, şehirlerarası otoyollarda, eski susuz çalışan kaplumbağa vosvoslarla gidemezsiniz. Mükemmelleşen otoyollara mükemmel araçlar gerekir. Buralar hala daha bunun farkına varamamış; yazık.
