Sayın Taner Akcan’ın aramızdan madden ayrılışı hepimizi sarstı. Gerçekten kelimelerin yetersiz kaldığı bir gidiş. Işıklar içinde uyu güler yüzlü dost.
Bu ülke batma noktasına geldi: batmakla batmamak arasında çırpınmakta. Batmamak için ‘meslek liseleri’ yeniden yapılandırılmalıdır. Aksi durumda batmaktan asla kurtulamayacak. Dünyadaki istatistiksel durum öğrencilerin yüzde 65’inin meslek lisesine, yüzde 35’inin düz liseye gittiklerini göstermektedir. Bizde bu durum düz liselerin lehine yüzde 80’lerde. Çarpık oran, ülkenin planlamasının olmadığını ve kafaların kalkınmayı algılamadıklarının göstergesidir.
Gelişmiş ve bilimsel ilkeler temelinde planlaması yapılmış olan ülkelerde, meslek liseleri ‘ara eleman’ problemini çözerek, hayat kalitesini de yükseltmektedir. Buralardaysa lokantalarda, pastahanelerde, hastahanelerde, kafelerde, otobüslerde, sinemalarda, havaalanlarında, devlet dairelerinde, sokakta kısaca günlük yaşantının her yerinde insanların hayat kalitesini düşüren her olguda ‘ara eleman’ niteliksizliği görülmektedir.
Meslek liselerinin başarısız öğrencilerin devam ettikleri okullar olarak görülmesi temel problemdir. Meslek lisesi mezunlarının üniversiteye girmek için çabalaması da ayrı bir problemdir. Halbuki meslek lisesi mezunları ülkenin ara eleman kalitesini yükseltmek için vardır.
Meslek liselerinin yeniden yapılandırılmasıyla ilgili daha önce yazmıştık ancak tekrar vurgulamakta fayda var. Ülkenin analizi yapılıp, analiz sonuçlarına göre meslek liseleri yeniden düzenlenmelidir. Buralarda üretip pazarlanabilecek mallar ve hizmetler analiz sonuçlarına göre belirlendikten sonra ihtiyaca göre yeni bölümler açılmalıdır. Var olan ve analiz sonuçlarına göre üretimde ihtiyaç duyulacak alanlar da korunmalıdır.
Böylece meslek liselerine devam eden öğrencilerin iş bulma endişeleri ve gelecek kaygıları ortadan kalkacak. Üniversiteye gitme istekleri de gereksiz olacaktır. Yoksa var olan şekliyle meslek liseleri hiçbir işe yaramayacak. Öğrenciler başarısız oldukları için bu okullarda oldukları algısıyla davranacaklardır. Bu nedenle de motivasyonları şimdiki gibi çok düşük olacaktır.
Meslek liseleri belki farklı düzenlemelerle de yeniden yapılandırılabilir. Ara eleman yetiştirdikleri sektörlerle yeni işbirlikleri için yasal düzenlemelere gidilebilir. Örneğin meslek kolları ile ilgili odalara, birliklere bu okullar belli bir süreliğine devredilebilir.
Örneğin bilişim veya turizm sektörüne ilgili meslek lisesinin alanı devredilebilir veya okul ile işbirliği yapılabilir. Bilişim sektörü ihtiyaç duyduğu nitelik ve nicelikleri belirleyerek öğrenci seçimini kendisi yapabilir. Burs gibi motive ediciler kullanılarak yeteneklerine göre öğrenciler yönlendirilebilir.
İş yaşamı ile yakın iletişim içerisinde olacak olan öğrenciler öğrenim yaşantısı devam ederken işini de bulmuş olma ihtimali yükselecektir.
Meslek liseleri yüz yıl öncesinin yapılanmasıyla devam edemez. Kalkınma için araç olarak kullanılmalıdır. Hem ara eleman hem de ülkenin kalkınması için gerkeli olan alanların belirlenmesinden sonra meslek liselerinin alanlarının durumu belirlenmelidir.
Meslek liseleri cazibe merkezi haline gelmelidir, bunun için yukarıdaki gibi öneriler geliştirilmelidir. Çünkü gerçekten aklın yolu birdir. Hemen hemen kalkınmış ülkelerin tamamında yüzde 65 öğrenci meslek lisesini tercih etmektedir. Bizde ise durum tam tersi. Herkes düz liseye girip bir üniversitenin kapısını aralamak peşinde. Ancak sonuç da ortada ‘KKTC üniversiteli işsizlerle dolu’ bir ülke haline geldi. Hızla üniversiteli mezunu oranı da artmaktadır.
Buralarda hem zaman hem de toplumsal kaynaklar heba edilmektedir. Herkes üniversite mezunu oluyor. Sonrasındaysa lise mezununun yapabileceği mesleklerde çalışmayı kabul etmekteler. Hem zman hem ailenin maddi israfı hem de toplumsal kaynakları israf edilmiş oluyor.
Sözün özü: melsek liseleri yapılandırılmadan ülke asla kalkınamaz. Ya meslek liseleri yapılandırılıcak ya da KKTC hızla batacak; bu son kaçınılmazdır.
