Vergi Dairesi Emekli Mf. Md. Mv. Hüseyin Garip
240 Soruda yeni Vergi Usul Yasası
Soru 68. Yasal sürede ve verilen ek sürede, inceleme tamamlanamazsa, inceleme netice alınmadan
Defter ve belgelerin iadesi talep edilebilir mi?
Evet. Ancak bu hususta yasal bir düzenleme yoktur. O yıllara ait defter ve belgeler iade
edilerek, sonraki yıllar da ilave edilerek yeniden inceleme için talep edilebilir. Defter ve
belgelerin önceden incelendiği öne sürülerek, incelemeye yetkili olanlara verilmekten imtina
edilmesi vergi resen tarh edilme sebebidir. Bu durumda Vergi Dairesi İyi İdare Yasası’nın
ilgili kurallarına istinaden dava edilebilir.
Soru 69. Arama neticesi defterlere el konulmuş ise, kayıtlar için defterlerin iadesi mi beklenecek?
Hayır. Yapılan değişiklikle yükümlüler, isterlerse işlemleri yeni defterlere kaydedebilirler.
Soru 70. Yükümlü, işlemlerin kaydı için defterlerin iadesini bekleyebilirler mi?
Evet. Yapılan değişiklikle getirilecek düzenleme yükümlüğünün isteğine bağlanmıştır. Yükümlü
dilerse, işlemlerin kaydı için muhafaza altına alınan defterleri bekleyebileceği kanaatindeyim.
Soru 71. Yükümlünün iş yeri veya üzeri aranabilir mi?
Evet. Ancak arama yapılabilmesi için yetkili mahkemeden emir alınması gerekir.
Soru 72. Arama emrini Vergi Dairesi mi talep eder?
Evet. Ara emrinin talep edilme şekli aşağıda gösterilmiştir.
1. Yükümlünün vergi kaybına sebep oluğuna ilişkin emareler bulunacak.
2. İncelemeyi yapanlar tarafından arama yapılması gerekli görülecek.
3. Mahkemeden gerekçeli bir yazı ile arama emri için Başsavcılık başvuruda bulunacak.
4. Mahkeme arama yapılmasına izin veren bir emri verecek.
Soru 73. İşin bırakıldığını bildirmek yeterli mi?
Evet. Ancak yapılan değişikliğe, Türk Vergi Usul Kanunu’nda var olan hususlar da ilave dilmiştir.
İş yeri olmadığı halde varmış veya işi bırakmış olmasına rağmen, faaliyete devam ediyormuş
gibi sahte belge düzenlemek amacıyla iş yerini açıkmış veya faaliyete devam ediyormuş gibi
gösterilmesine karşı alınmış bir önlemdir.
Soru 74. Defter tutacakların sınırı genişletildi mi?
Evet. Defter tutacaklara eklenenler aşağıda belirtilmiştir.
1. Yasa ile kurulmuş meslek kuruluşları, hayır kurumları, sosyal kuruluşlar ve spor kulüpleri,
2. Siyasi partiler,
Soru 75. Res-Bir, İnşaat Müteahhitleri Birliği gibi kuruluşlar da defter tutacak mı?
Evet. Bu kuruluşlar yasa ile kurulmuş meslek kuruluşları olduğundan defter tutacaklar.
Değişikliğin yürürlüğe girmesi ile yasa ile kurulmuş olan Tabipler Birliği ya da Mimarlar-
Mühendisler Odalarından da defter tutmaları talep edilecek mi zaman gösterecek.
Soru 76. Derneklerin, birliklerin, meslek kurulularının sermayeleri olmamasına rağmen hesaplar bilanço
usulünde mi tutulacak?
Evet. Bunların sermayelerinin olmaması hesapların bilanço usulünde tutulmasına engel teşkil
etmez. Bu gibi kuruluşların tutulan hesaplarında, farklı yöntemler uygulanır.
Soru 77. Hesaplar bilgisayarlarda tutulabilecek mi?
Evet. Geç kalınmış bir düzenleme olmasına rağmen bilgisayar programlarında tutulan hesaplar
şimdi yasallık kazanmıştır. Hesapların bilgisayar vasıtasıyla tutulmasına karar verildiği zaman,
Vergi Usul Yasasının bu maddesinde ivedilikle değişiklik yapılması gereği doğmuştu. Ancak
değişikliğe ihtiyaç duyulan bir çok madde olduğu için, değişiklik ertelenmişti.
Soru 78. Hesaplar, tek düzende mi olacak?
Evet. Maliye Bakanlığı bu hususta usul ve esasları saptayıp tebliğ edecek. Şimdi tek düzende
hazırlanıp sunulan hesaplar da yasallık kazanmış olacak.
Soru 79. Tüm işletmelerin aynı tip tek düzende hesap hazırlaması zorunlu mu?
Hayır. Ancak Maliye Bakanı; şirket ve işletmeler türünde farklı tekdüzen hesap uygulaması ile
ilgili tebliğ yayınlayana kadar, farklı bir yöntem uygulanmaması tavsiye olunur.
Soru 80. Defterler bilinen klasik defterler mi olacak?
Hayır. Yapılan değişiklikle tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması zorunlu olan bilgilerin
var olması şartıyla elektronik kayıtlarda tutulan defterler de tutulabilecek. Bu şekilde tutulan
defterler de Elektronik Defter olarak tanımlanacak.
Soru 81. Değişiklikten sonra defterlerin elektronik ortamda tutulması zorunlu olacak mı?
Hayır. Maliye Bakanlığı elektronik defter ve kayıtları ile ilgili hususları belirleyecek. Bu usul ve
esaslar Bakanlar Kurulu tarafından onaylandıktan sonra tüzük olarak yayınlanacak.
Uygulamalar, tüzük yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecek.
Ancak siz yeni bir tüzük yayınlanana kadar, aksi bir durum ortaya çıkmamışsa
sisteminize devam ediniz. Ancak defterler ister klasik şekilde ister elektronik ortamda tutulsun
mali raporların tek düzende sunulması zorunludur.
Soru 82. Defterleri talep eden Vergi Dairesi, elektronik kayıtları da talep edebilecek mi?
Evet. Vergi Dairesi, tutulan elektronik defterlerin internet ortamında gönderilmesini talep
edebilecek.
Soru 83. Gönderilen elektronik defter ve kayıtların, üçüncü kişilerin eline geçmesi engellenecek mi?
Evet. Vergi Dairesi, bu hususta vergi gizliliği kurallarının saklı olduğu taahhüdünü veriyor. Bir
başka deyişle kayıtlar üçüncü kişilerin eline geçmeyeceği taahhüt ediliyor. Ancak teknolojik
ortamda başarılabilir mi ya da kayıtlar Vergi Dairesine ulaştıktan sonra tahribata uğrar da
şirket kayıtlarından farklı bir boyuta girebilir mi, girerse sorumlu kim olur, zaman gösterecek.
Soru 84. Tutulacak defterin elektronik olması içeriğini değiştir mi?
Hayır. Tutulacak defterin elektronik olması, Vergi Usul Yasası’nda var olan defter kayıtlarının
işlenmesinde uyulacak esaslardan farklı yöntem uygulanmasına cevaz vermez. Aman dikkat!
Vergi usul Yasası kurallarını yazılıma uydurmaya çalışmayın.
Soru 85. İmalat defteri tutulacak mı?
Evet. Birçok imalat işletmesi, imalat hesabı verilmesinin yeterli olduğu düşüncesindedir.
İmalat defteri, tutulması zorunlu defterler içerisindedir.
Soru 86. İmalat defteri tutmayanlara resen vergi tarh edilebilir mi?
Evet. Tutulması zorunlu olan defterin (İmalat Defterinin) tutulmaması nedeniyle vergi, resen
tarh edilebilir. Değişiklik yasasının yürürlüğe girmesi ile imalat defteri tutmayanlara tavsiyem,
kayıtlarını imalat defterine aktarmalarıdır. (Resen vergi tarh etme yetkisi kısıtlanan vergi
dairesi, kendisine açıkça verilen yetkiyi atlayacağını düşünmüyorum.)
Soru 87. Defter ve kayıtların Türkçe tutulması zorunlu mu?
Evet. Ancak Vergi Dairesi Müdüründen önceden izin almak koşuluyla müdür, başka dilde
tutulan defter ve kayıtları da kabul edebilir. Müdürün, başka dilde yapılan defter ve kayıtları
kabul etme mecburiyeti yoktur. Türkçeden başka dilde yapılacak defter ve kayıtların hangi
hallerde kabul edileceği veya kabul edilmeyeceği ile ilgili düzenleme yoktur. Bu madde bu
hususta düzenleme yapılmasına yetki de vermez. Yasada yapılan değişiklik, müdüre
gerekçesiz kabul etme veya kabul etmeme yetkisi vermez. Müdür, verdiği her kararın yasal
gerekçesini de bildirmek zorundadır.
Soru 88. Defter ve kayıtların Türkçe tutulması esas olduğuna göre, yabancı dilde ikinci bir defter
tutulabilir mi?
Hayır. Çift defter tutulması, Vergi Usul Yasası’nın 254’üncü maddesine istinaden suçtur. Bu
Suçlar, Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanacak suçlardandır. Ancak, Vergi Dairesine bir başvuru
yapılarak, tutulacak ikinci defterin sadece Türkçe dışında bir dilde tutulacağını, iki defterde de
faaliyet neticesi matrahın aynı olacağı izah edilirse, Hileli Vergi Suçunun işlenmemiş olduğunun
kabul edilebileceği kanaatindeyim. Ancak unutulmasın. Defterler, Türkçeden başka dilde
tutulmadan önce başvuru yapılması zorunludur.
Soru 89. Türkçe tutulması esas olan defterde ikinci bir dilde kayıt yapılabilir mi?
Evet. Yapılan değişiklik, Vergi Dairesi Müdürü’nün önceden izin alınması koşuluyla, ikinci bir
dilde tutulan defteri kabul edebileceğini düzenler. Aynı defterde ikinci bir dilin kullanılmasını
men etmez.
Soru 90. Kayıt ve belgelerin Türk Lirası olarak kullanılması zorunlu mu?
Evet. Ancak yapılan değişiklikle, Türk Lirası para birimi dışında tutulacak defterlerin de kabul
edilebileceği hususu getirilmiştir. Yapılan değişiklik müdüre kabul etme veya kabul etmeme
yetkisi vermiştir. Müdür, kabul etme zorunda değildir. Ancak, hangi hallerde defterlerin Türk
Lirası dışında (döviz) olarak tutulabileceği hangi hallerde tutulamayacağı hususları
belirtilmemiştir. Ancak bu düzenleme müdüre gerekçesiz kabul etme veya kabul etmeme
yetkisi vermez. Müdür, verdiği her kararın yasal gerekçesini de bildirmek zorundadır.
Soru 91. Yabancı para ile defter tutmada koşul var mı?
Hayır. Yapılan değişikliklerde usul ve esas saptanmamıştır.
Soru 92. Yabancı para ile defter tutmak için yabancı şirket veya yabancı olmak şart mı?
Hayır. Yapılan değişiklikte bu hususta koşul belirtilmemiştir. Ancak burada da dikkat edilecek
husus; defterler hangi para biriminde tutulursa tutulsun, vergi matrahında hiçbir değişiklik
olmamalıdır.
Soru 93. Defterin onaylatılması zorunlu mu?
Hayır. Bir başka deyişle defterlerin onaylatılması işlemi şimdilik yürürlükten kaldırıldı. Ancak
Maliye Bakanlığının, onay makamı ve onay işlemi ile ilgili usul ve esasları belirleyeceği bir
tüzüğün yayınlanması ile belirlenebilir. Yasa değişikliğinin yürürlüğe girmesi ile defterler, tüzük
yayınlanana kadar onaylatılmayacak.
Soru 94. Faturada değişiklik olacak mı?
Evet. Değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra tarafların (satıcı ve alıcı) vergi sicil numaraları
faturada yer alması zorunludur.
Soru 95. Halen mevcut faturalar kullanılamayacak mı?
Hayır. Mevcut faturalar, talep edilen sicil numaralarının ilave edilmesiyle kullanılmasına izin
verileceği inancındayım. Yeni basım izni talep edildiğinde faturalar yasanın talep ettiği şekilde
düzenlenecek.
Soru 96. Fatura verilmesi zorunlu mu?
Evet. Fatura verilmesi zaten zorunlu idi. Ancak Vergi Usul Yasasının 160(2) maddesinde
belirtilenler için, yasada bin lira (1000 TL) limit mevcut idi. Yasada yapılan değişiklikle bedelin
tutarına bakılmaksızın fatura verilmesini zorunlu tutulmuştur. Bir başka deyişle bedeline
bakılmaksızın başınız derde girmemesi için faturayı veriniz ve alınız.
Soru 97. Fatura verilmeyen hallerde satış belgelenecek mi?
Evet. Katma Değer Vergisinin yürürlüğe girmesinden sonra, iş hayatına giren Perakende Satış
Fişi ile Giriş ve Yolcu Taşıma Biletleri de fatura verilmesinin zorunlu olmadığı hallerde ispat edici
belgeler kapsamına alınmıştır.
Soru 98. Veresiye işlemlerde Perakende Satış Fişi kullanılabilir mi?
Hayır. Yapılan değişiklikte bu hususta bir düzenleme olmamasına rağmen; fatura, müşterinin
borçlandığını gösteren bir belgedir. Ancak fatura verilmesinin zorunlu olmadığı hallerde
veresiye işlemlerde düzenlenmesinde yasal bir engel yoktur.
