Vergi Dairesi Emekli Mf. Md. Mv. Hüseyin Garip
240 Soruda yeni Vergi Usul Yasası
Soru 30. Kamu Alacakları Yasası’nda mevcut olan gecikme zammının kamu alacağını dört katını
aşamayacağı kuralı geçerli değil mi?
Hayır. Söz konusu kuralda atıf edilen gecikme zammıdır. Burada uygulanacak olan gecikme faizi
olduğu için, herhangi bir kısıtlama uygulanmayacağı kanaatindeyim.
Soru 31. İtirazlı vergilerde gecikme faizi, müdürün karar verdiği tarihe göre mi hesaplanacak?
Evet. İtirazlı vergilerde gecikme faizi, müdürün verdiği karara göre düzenlenecek ihbarname
tarihine göre hesaplanacak. Karar verilmesinin veya vergi ihtilafının neticelendirilmesinin
gecikmesi, borçluya pahalıya gelecek.
Soru 32. Vergi kaybı diye tanımlanan fiilde hem gecikme faizi hem de vergi cezası kesilmesi Anayasa’ya
aykırı mı?
Evet. Anayasanın 18(3) maddesi cezaların, suç ile orantılı olmasını düzenler. Aynı madde hiçbir
yasanın, suç ile orantılı olmayan ceza koyamayacağını da düzenler. Bu madde ile ilgili Anayasa
Mahkemesinde dava açılırsa mahkeme, gecikme faizi ile birlikte vergi cezası da kesilmesinin
suç ile orantılı olmadığı hususunda karar verebilir.
Soru 33. Uygulama, değişiklikle birlikte yürürlüğe girecek mi?
Hayır. Gecikme faizi uygulaması, 1 Ocak, 2015 tarihinden önce beyanname verme süresi
geçmiş işlemlerle ilgili tarh edilecek ikmalen ve resen vergilere uygulanmayacak.
Soru 34. Tarh zaman aşımında değişiklik var mı?
Evet. Yapılan değişiklikle, zaman aşımı on iki (12) yıldan yedi (7) yıla indirildi. Yedi yıl içinde
tarh ve tebliğ edilmeyen vergiler, zaman aşımına uğrar. Verginin zaman aşımına uğraması, o
yıllar için vergi talep edilemeyeceği anlamındadır.
Soru 35. Vergi tarh edilmiş olması, zaman aşımını durur mu?
Hayır. Verginin tarh edilmesi yeterli değildir. Tarh edilen vergi, tebliğ edilmezse tahakkuk
etmez. Tahakkuk etmediği için vergi yükümlüsü için borç niteliği taşımaz. Bu nedenle yedi yıl
içinde tebliğ edilmemiş vergi de zaman aşımına uğrar.
Soru 36. Yedi yıllık sürede tarh ve tebliğ edilmemiş Taşınmaz Mal Vergisi de zaman aşımına uğrar mı?
Hayır. Taşınmaz mal üzerinden alınan vergilere zaman aşımı kuralı uygulanmaz. Taşınmaz malın
vergisi ödenmeden Tapu Dairesi işlem yapmaz. Malın vergisi uzun bir süre ödenmezse, günün
birinde malın bedeli, vergi ve gecikme faizini ödemeye yetmeyebilir.
Soru 37. Pul vergisinde zaman aşımı uygulanacak mı?
Hayır. Pullanmamış enstrüman, yürürlükte olduğu sürece eğer kullanılacaksa, pul vergisi
ödenmiş olacak. Bir başka deyişle evrak saklanacak veya muhafaza edilecekse pul vergisinin
ödenmesinden kaçınılamaz.
Soru 38. Devlet vergi alacağından vaz geçer mi?
Hayır. Devlet vergi alacağından vaz geçemez. Ancak yürürlüğe girecek olan değişiklikle toplamı
elli Türk Lirası olan vergi ve cezaların peşinde koşulmayacak.
Soru 39. Vergi Dairesi’nin yoklama yetkileri genişledi mi?
Evet. Vergi Usul Yasası’nda yoklama ile ilgili değişiklikler yapılarak, Vergi Dairesi’nin bu hususta
yetkileri genişletilmiştir. Yetkiler Türk Vergi Usul Kanunu’ndan alınmıştır. Taraflar
arasında sıkıntı yaratacağı inancındayım.
Soru 40. Yoklama görevlileri hasılat tespiti yapabilecekler mi?
Evet. Ancak bu hususta memur özel yetkilendirilmiş olmalıdır. Bu hususta özel yetkili
olduğunu da yoklama yapılacak olana ibraz etmelidir. Ancak hasılatın, iş yerinde oturarak mı
defter, kayıt ve belgeler üzerinden mi tespit edileceği hususu düzenlenmemiştir. Kanaatim,
yoklama görevlisinin fiilen iş yerinde oturarak hasılat tespiti yapabileceği iddia edilecek.
Soru 41. Hasılat tespiti ile önceden saptanmış usul ve esaslar olacak mı?
Evet. Hasılat tespiti ile ilgili usul ve esaslar Vergi Dairesi Müdürü tarafından önceden
saptanacak. Ancak bu hususta usul ve esasların Maliye Bakanı tarafından saptanarak bir
tebliğle duyurulması daha doğrudur. Vergi Dairesi Müdürü’nün saptayacağı usul ve esaslar,
yoklama ile ilgili görevlendirilen memurlara talimat niteliğinde olup, geneli bağlayıcı olmadığı
inancındayım.
Soru 42. Ödeme Kaydedici Cihazların (Yazar Kasa) denetimi yapılacak mı? Nasıl yapılacak?
Evet. Ödeme kaydedici Cihazların tebliğde saptanan usul ve esaslara göre kullanılıp,
kullanılmadığı saptanacak. Cihazın arızalı olması halinde Yetkili servise bildirilip, bildirilmediği
sorgulanacak. Cihazın arızalı olduğu gerekçesi ile satışın belgesiz yapılması, yoklama yapılanı
çok zor durumda bırakacak. ( Vergi Dairesi’ne inceleme yapmadan resen vergi tarh edebilecek)
Soru 43. Yoklama görevlisi gün ortasında Z raporu alınmasını talep edebilir mi?
Hayır. Gün ortasında, X raporu alınmasını talep edebilir. Burada dikkat edilecek en önemli
husus; Z raporlarındaki hasılatın, kayıtlara işlenip işlenmediği kontrol edilecek. Z raporlarının
ay sonu muhasibe verilmek üzere işletmede muhafaza edilmesi sakıncalıdır. Bu yüzden Z
raporunda gösterilen hasılatın, kayıtlara en geç on gün içerisinde işlenmesi için gerekli önlem
alınmalıdır. Z raporunun kayıtlara gününde kayıt edilmediği hususunda düzenlenecek tutanak,
yoklama yapılan çok zor durumda bırakacaktır.
Soru 44. Defterlere kayıtlar Muhasip- Murakıp tarafından yapılamaz mı?
Evet. Büyük işletmeler veya muhasebelerini kendi bünyelerinde tutanlar dışında kalanların
muhasebe kayıtları, Muhasip- Murakıbın ofisinde yapılmaktadır. Genel teamül budur.
Soru 45. Malların faturası talep edilebilir mi?
Evet. Yoklama görevlisi faturasız mal bulunup, bulunmadığını kontrol edebilir.
Soru 46. Kapalı alanların açılması talep edilebilir mi?
Hayır. Bu husus aramaya girer. Ancak “kapalı” gerekçesiyle yoklama görevlisinin kontrolüne
izin verilmemesi hususu tutanağa geçirilerek, önünde yoklama yapılana imzalatılır. Bu durum
yoklama yapılanı ileride zor durumda bırakabilir.
Soru 47. Yoklama görevlisi, yasal olmayan belgelere el koyabilir mi?
Evet. Vergi kaybına sebebiyet veren, yasal olmayan defter ve belgelere yoklama görevlisi el
koyabilir. Düzenlemede açıkça belirtilmiş olmamasına rağmen, açıkta ve ortada duranların
alınabileceği ile ilgili düzenlemedir.
Soru 48. Yasal olmayan defter ve belge olduğu iddia edilip kapalı ortamların açılması talep edilebilir mi?
Hayır. Bu husus aramaya girer. Arama yapılabilmesi için Mahkeme emri gerekir.
Soru 49. Yolda taşıma araçlarına müdahale edilebilecek mi?
Evet. Müdahale, taşıma araçlarının yolda durdurulup; denetlenmesi şeklinde olacak.
Soru 50. Yoklama memuru yalınız mı olacak?
Hayır. Yapılan değişiklikte, Polis Genel Müdürlüğü’nün görevlendireceği personel ile birlikte
aracın durdurulacağı hususu düzenlenmiştir.
Soru 51. Yolda yoklamanın, vergi denetimi olduğu hususunda özel işaretler olacak mı?
Hayır. Yapılan değişiklikte; polisle birlikte aracın durdurulup denetlenebileceği hususu
düzenlenmiştir.
Soru 52. Polisin ikazına rağmen durmayan araç, vergi denetiminden kaçmakla suçlanabilir mi?
Hayır. Daha sonra Polise gidilip, durmama nedeninin polisin trafik kontrolünden
kaynaklandığı iddia edilebilir. (Örneğin araç kullanırken araçla ilgili belgelerin araçta
bulunmadığı veya alkollü olunduğu gibi)
Soru 53. Yolda Vergi Kontrolü olduğu hususunda ikaz ya da işaret olacak mı?
Hayır. Yasada değişiklik yapılırken bu husus düşünülmemiştir. Yapılan değişiklik aracın
Emniyet Genel Müdürlüğünden görevlendirilecek personelle birlikte aracın durdurulabileceği
ile ilgilidir.
Soru 54. Dur ikazına uyulması zorunlu mu?
Evet. Ancak, gecenin bir vaktinde yolun her hangi bir noktasında yanında sivil kişiler bulunan
polisin dur ikazına uyulmamasının, vergi denetiminden kaçınıldığı hususunda delil teşkil
edemeyeceği kanaatindeyim. Taşıma araçlarının yolda, önceden belirtilmiş ve bilinen vergi
denetimi olduğunu bildirilen işaretle durdurulması daha uygundur. Yoklamanın ne zaman
yapılacağının önceden bildirilmesinin zorunlu olmadığı iddia edilebilir. Ancak denetlenecek
olan, can ve mal emniyeti nedeni ile durmadığını iddia edebilir.
Soru 55. Yol denetimlerinde araç ruhsatı ve belgeleri denetlenecek mi?
Evet. Ancak yapılan değişiklikle araç ruhsatı yanına vergi işlemleri ile ilgili diğer hususlar da
denetlenebilir.
Soru 56. Yol denetimlerinde neler denetlenecek?
Yol denetimlerinde,
1. Klasik trafik denetimi ( Aracın seyrüsefer ruhsatı, sürüş ehliyeti, sigortası ve diğer belgeler)
2. Yolcu listesi veya bileti,
3. Taşıma irsaliyesi ve içeriği,
4. Fatura veya sevk irsaliyesi
Soru 57. Belge bulundurmayan araçlar, trafikten alıkonabilecek mi?
Hayır. Yapılan değişiklikte bu hususta amir hüküm yoktur. Ancak, yasa, bu hususta düzenleme
yapılmasına Maliye Bakanı’na yetki vermiştir. Maliye Bakanı, belge bulundurulmadığı veya
malın sahibinin belli olmadığı hallerde, mal sahibi ortaya çıkıncaya kadar taşıma aracının
trafikten alıkonması hususunda düzenleme yapabilecek.
Soru 58. Taşıma aracında taşınan malların indirilebilmesi talep edilebilir mi?
Hayır. Ancak, yoklama görevlisinin; fatura veya taşıma irsaliyesinde kayıtlı bulunan malların
miktarlarını, niteliğini, ölçme, sayma ve tartma yetkisi vardır. Bu işlemler yapılıncaya kadar
araç, trafikten alıkonabilir. Bu nedenle tavsiyem; denetimi zorlaştıracak yöntemlere
başvurulmamasıdır. Taşınan malın, taşıma irsaliyesinde kayıtlı ve doğru miktarda olmaması
halinde, taşıma aracı trafikten alıkonabilecek.
Soru 59. Yoklama görevlisinin fatura veya taşıma irsaliyesinde kayıtlı malları tartma yetkisi var mı?
Evet. Yoklama görevlisi tartma işlemi için yanında ölçü-tartı aleti mi bulunduracak?
Uygulamasının nasıl yapılabileceğini zaman gösterecek.
Soru 60. İnceleme kuralında değişiklik var mı?
Hayır. İnceleme, defter, hesap ve kayıtlara dayanılarak yapılacak. Bir başka deyişle beyan
edilmemiş vergi; defter, hesap ve kayıtlara dayanarak saptanacak.
Soru 61. İnceleme yapmaya yetkililer değişti mi?
Hayır. Eski yasada adı geçen ancak ülkemizde var olmayan Gelir Kontrolörleri ifadesi
çıkarılmıştır.
Soru 62. Vergi Dairesi memurları dışında inceleme yetkisi olanlar var mı?
Evet. Maliye Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcıları da vergi incelemesi yapabilirler.
Soru 63. Maliye Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılar inceleme neticesi vergi tarh edebilirler mi?
Hayır. Vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren makam Vergi Dairesidir.
Soru 64. Vergi Dairesi’nin, Maliye Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcıları tarafından hazırlanan inceleme
raporuna istinaden vergi tarh etmesi zorunlu mu?
Hayır. Vergi Dairesi’ne rapor tavsiye niteliğinde gönderilmiş olabilir. Yasanın inceleme yetkisi
vermiş olması; Vergi Dairesi’nin sorgusuz-sualsiz, gözü kapalı olarak vergiyi resen tarh etmesine
amir değildir.
Soru 65. İncelemede süre var mı?
Evet. Yapılan değişiklikle, incelemenin başlaması ve bitirilmesi ile ilgili inceleme yapana süre
tanınmıştır. Bu süre tam inceleme yapılmasında altı ay, sınırlı inceleme yapılmasında üç ay
olarak belirlenmiştir.
Soru 66. Tam ve sınırlı incelemenin tanımı yapılmış mı?
Hayır. Ancak teamüllerde eğer konu araştırılıyorsa sınırlı inceleme, vergi yükümlülüğü ile ilgili
geniş araştırma yapılacaksa tam inceleme diye tanımlanabilir.
Soru 67. İnceleme süresinde tamamlanmadığı hallerde, incelemeden vaz mı geçilir?
Hayır. İncelemeye yetkili olanlara altı ay ek süre tanınır. Ancak incelemenin süresinde
bitirilememe nedenleri, inceleme yapılana yazı ile bildirilir.
