İki toplumun ortak değeri “Kıbrıslılık”

KIBRISLILIK AĞIR BASIYOR: Ankete göre her iki toplumda da seçilen kimlik tanımlaması “Kıbrıslı” oldu. Kıbrıslı Rumların % 48’i kendilerini “Kıbrıslı” olarak belirtmekte, Kıbrıslı Türklerin ise % 88’i kendilerini “Kıbrıslı” olarak niteliyor

RUMLAR KOMŞU KALMAYA RAZI: Kıbrıslı Rumlar % 81 oranında bir Kıbrıslı Türk’ün komşuları veya dostları olmasına sıcak bakıyor. Kıbrıslı Türkler ise Kıbrıs Rum toplumundan biri ile komşu veya dost olma konusunda Kıbrıslı Rumlara oranla daha çekingen durarak % 67 oranında olumlu bakıyor

DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK REDDEDİLİYOR: Kıbrıslı Rumların kabul etmekte en çok zorlandıkları konu “dönüşümlü” Cumhurbaşkanlığı konusu oldu. Ankete katılan Kıbrıslı Rumların % 55’i “dönüşümlü” Cumhurbaşkanlığı’nı reddediyor. Kıbrıslı Türkler arasında bu oran % 37

Bertuğ TOPAL
Kıbrıslı Türklerin yüzde 88’i, Kıbrıslı Rumların ise % 48’i kendini Kıbrıslı olarak tanımlıyor.
Yeni Kıbrıs Derneği’nin Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler arasında yaptırdığı anketin temel bulguları açıklandı.
Yeni Kıbrıs Derneği’nin anketine göre her iki toplum da Kıbrıs’ta yapılacak bir çözümün ardından dönüşümlü başkanlığa karşı olduklarını ifade ediyor.
“Ortak bir ‘Kıbrıslı’ kimliği geliştirmek ne kadar yararlı olabilir?” sorusuna ise Kıbrıslı Rumların %67’si çok yararlı veya az çok yararlı cevabı verirken Kıbrıslı Türklerin %80’i çok yararlı, az çok yararlı cevabını verdi.
Gençlerin bu soruya yanıtlarının ise toplam ortalama oranından daha yüksek olması ilginç olarak karşılandı.

“Kıbrıslılık ağır basıyor”
Ankete göre her iki toplumda da seçilen kimlik tanımlaması “Kıbrıslı” oldu. Kıbrıslı Rumların %48’i kendilerini “Kıbrıslı” olarak nitelemekte, %34’ü de kendilerini “hem Kıbrıslı hem de Grek/Helen” olarak hissettiklerini ifade etti. Kıbrıslı Türklerin %88’i kendilerini “Kıbrıslı” olarak niteliyor.

Rumlar Kıbrıslı olmayı, Türkler Türk kökenini öne çıkardı
“Bir bireyin ‘Kıbrıslı’ sayılabilmesi için aşağıdaki özelliklerden hangisinin gerekli olduğunu varsayıyorsunuz?” sorusuna ise Kıbrıslı Rumların %46’sı biyolojik kökene dayanması yani “Kıbrıslı bir ailenin çocuğu olmasıdır” cevabını verirken Kıbrıslı Türkler arasında %46 oranında en önemli özellik, Türk kökenli olmak olarak görülüyor.

Kıbrıslılık bağ olabilir
Ankette, her iki toplumda da büyük bir çoğunluğun, ortak Kıbrıslı kimlik konusunu Kıbrıslıları bir araya getirecek “bağ” olarak addetmekte ve bunun birlik ve beraberliğe katkı yapacağı belirtiliyor. Bu hassasiyetin en güçlü destekçilerinin Kıbrıslı Türkler olduğunu ifade edilerek Kıbrıslı Türklerin %80’inin ortak bir kimliğin oluşturulmasının yararlı olacağına inandığı kaydedildi. Kıbrıslı Rumların ise %67’si ortak kimlik oluşturulmasına olumlu bakıyor. Her iki toplumda da azımsanmayacak bir azınlığın ortak “Kıbrıslı kimliği”nin oluşturulmasını şüphe ile hatta husumetle karşıladıklarının da göz ardı edilmemesi gerektiği kaydedildi.

Yeni temeller Kıbrıs sevgisi üzerine kurulmalı
Anket içerisinde ortak Kıbrıslı kimliğine daha olumlu bakanlara sorulan “Böyle bir kimlik hangi temeller üzerine oturtulmalıdır?” sorusuna verilen yanıtlarda ise Kıbrıslı Rumların Kıbrıslı Türklere oranla daha hazırlıklı ve daha saydam oldukları izleniminin oluştuğu kaydedildi. Kıbrıslı Rumların %32’si “Anavatan/Kıbrıs sevgisi üzerine” olarak yanıtlarken diğer %22’si “ortak bir gelecek kurma ihtiyacı üzerine” ve %21’i de “her iki toplumun ortak çıkarları üzerine” yanıtını verdi. Kıbrıslı Türklerin ise farklı bir konuya vurgu yaptığı değerlendirmesinde bulunuldu. Buna göre En büyük grup (%40) ortak kimliğin müşterek deneyimler ve ortak Kıbrıs tarihi temelleri üzerine kurulabileceğini ifade etti.

“Kıbrıslı Türkler hemen yakınlaşma istiyor”
Ankette “Ortak Kıbrıslı kimliğini geliştirmek ne zaman en uygun ve en arzu edilir vakittir? Sorusuna Kıbrıslı Rumların %27’si “çabanın çözümden önce ve hemen başlatılmasını” istiyor; yüzde 26’lık bir grup ise “ya çözümden önce ya da sonra” dedi.
Öte yandan, Kıbrıslı Türklerin, %76’lık bir kısmı çabanın hemen başlatılmasını istiyor. Yapılan değerlendirmede “Açıkça görülüyor ki Kıbrıslı Türk toplumunun yanıtı, bir acelecilik duyusu ile güdülmektedir çünkü kendi durumunu geliştirip iyileştirme sınırları giderek daralmaktadır” açıklaması yapıldı.

İki toplum arasındaki ilişkiler
Yeni Kıbrıs Derneği’nin anketinde “Kıbrıslıların ortak kimlik sorunu yanı sıra, şu an itibarıyla iki toplum yurttaşları arasındaki ilişkiler nasıldır?” sorusuna gerek %74 oranında Kıbrıslı Rum, gerekse %76 oranında Kıbrıslı Türk öteki toplum üyelerinden herhangi biri ile ilişki veya temas içinde olmadığını belirtti. İlişki ve temas kuran azınlık içindeki Kıbrıslı Rumların %62’isi ise bu temasların Kıbrıslı Türklere yapılan ziyaretlerden ve onlarla yapılan sohbetlerden ibaret olduğunu beyan etti.
Ankette Kıbrıslı Türklerin daha çok kültürel aktivitelere, dost buluşmalarına ve alış verişe önem atfettikleri anlaşıldığı belirtildi.

Rumlar %80 oranında Türkleri komşu olarak istiyor
Kıbrıslı Rumlar %81 oranında bir Kıbrıslı Türk’ün komşuları veya dostları olmasına sıcak bakıyor. Bu arzu, iş ortaklığı konusuna gelince %75 oranına düşüyor. Bir Kıbrıslı Türk’ün eş veya Cumhurbaşkanı olmasına oldukça olumsuz bakıyor. Kıbrıslı Türkler ise Kıbrıs Rum toplumundan biri ile komşu veya dost olma konusunda Kıbrıslı Rumlara oranla daha çekingen durarak %67 ve %65 oranında olumlu bakıyor.

Kıbrıs sorunun çözümü
Ankette politik konulara ve Kıbrıs sorunun çözümü ile ilgili sorular da yer aldı. İlk soru olarak “Kıbrıs’ın karşı karşıya olduğu politik sorunun en iyi çözüm şekli ne?” sorusuna Kıbrıslı Rumların çoğunluğu, mümkün mertebe birlikteliğe/entegrasyona yakın olan veya iki toplum arasında daha sıkı ilişkiler oluşturulması seçeneklerini tercih ederken, Kıbrıslı Türkler ise iki toplum arasında sıkı entegrasyon seçeneği ile durumun olduğu gibi kalması seçeneği arasında bölünmüş oldukları gözleniyor.

Federasyon ve üniter devlet önde
Kıbrıs’ta tercih edilen devlet şekli sorusuna verilen yanıtlarda ise Kıbrıslı Rumların yüzde 44’ü üniter devlet şeklini, yüzde 24’ü ise federasyon şeklini tercih ediyor. Buna karşılık Kıbrıslı Türklerin yüzde 29’u iki devlet, yüzde 30’u ise federasyon istiyor.

Federasyon benimsendi
Ankette “Her iki toplumun uzunca bir süreden beridir kabul ettikleri ve gelecekte birleşik Kıbrıs’ın anayasasını oluşturacak olan federal çözüm hakkında taraflar ne düşünüyor?” sorusuna ise Kıbrıslı Rumların %32’si federasyonu “zorunlu musibet” olarak görürken, buna karşılık Kıbrıslı Türklerin yüzde 54’ü federasyona “çeşitli sorunları olmasına rağmen iyi bir çözüm” olarak bakıyor.

Dönüşümlü başkanlık reddediliyor
Kıbrıslı Rumların kabul etmekte en çok zorlandıkları konu “dönüşümlü” Cumhurbaşkanlığı konusu oldu. Buna göre ankete katılan Kıbrıslı Rumların %55’i “dönüşümlü” Cumhurbaşkanlığı’nı reddediyor. Kıbrıslı Türkler arasında buna tekabül eden oran ise %37.

Dış müdahale
Anketteki diğer bir soru ise “Gelecekteki ortak devletin hükümeti, tarihsel olarak adanın politikalarına müdahale eden ‘anavatanların’ (Yunanistan ve Türkiye) müdahalelerinden ne denli bağımsız olacak?” şeklinde yer aldı. Kıbrıslı Türklerin değerlendirmelerinde daha kötümser oldukları ifade edilirken sadece %17’si, ortak devletin politikalarının anavatanlardan “çok” veya “epey” bağımsız olacağına inanıyor. Buna kıyasla Kıbrıslı Rumların %31’i bu görüşe katılıyor.

Bireysel olarak kendinizi nasıl nitelendirirsiniz?