Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kendi ölçeğinde yüz ölçüm olarak küçük, nüfus olarak kalabalık bir coğrafya. Küçücük ülkemizde finansal işlemler ve bu işlemlerle ilgili portföyler çok çeşitli ve fazla. Çoğumuzun düşünemeyeceği kadar finansal ilgi ve piyasa aktörü var. Finansal okur-yazarlık çok artmış durumda. Dünya da olan tüm finansal enstrümanlar ülkemizde takip ediliyor ve hatta bu enstrümanlara yatırımlar yapılıyor. Bugün yazım, 2026 yılı ve sonrası için finansal olarak değerlendirilmesi gereken bir içerikte olacak.
Piyasalar eskisi gibi sadece rakamlarla değerlendirilmeyecek, jeopolitik çatışmalar, iç siyaset ve demografik değişimlerle bir bütün olarak değerlendirilecek. 2008 finansal krizden bu yana pandemiden, popülizmin yükselişine ve şimdi yapay zeka gelişimine doğru yaşanan her olumsuzluk küresel finans piyasasını ciddi anlamda sarstı ve birtakım değişiklikler oldu.
2008 küresel finans krizi bir dönüm noktasıydı. Faiz piyasası sıfır faizle karşılaşmış, sıfır faizle parasal genişleme sürecine girilmişti. Bu süreç Merkez Bankalarının (parasallaştırma) kamu harcamalarını finanse etmek için para basarak piyasaya sürmeleri sonucunda para milli geliri artırdı. Bu süreç ve yapılan bu uygulama servet eşitsizliğini de artırdı.
2017 yılında Donald Trump ABD Başkanı seçilmişti. Bu süre zarfında 2021 yılına kadar popülist hareketler hız kazandı. Küreselleşmenin yerini milliyetçi ekonomi politikaları aldı. ABD ekonomisi ile diğer büyük ekonomiler özellikle Çin ekonomisi bu süreçte Trumpla birlikte büyük hasarlar aldı ve bu hasarlar günümüze kadar gelmektedir.
Yeni finansal düzen içerisinde bizim ülkemizde de olduğu gibi bireysel yatırımcılar ön planda oluyor. Yani artık devletlerin rolü çok değişmiştir. Devletler, piyasaları denetlemekten ayrı yatırımcıları yönlendirme görevini de üstlenmiş bulunuyorlar. Devletler sanayi politikalarını enerji yatırımlarını bizzat yönlendiriyor ve hatta özellikle enerjide devlet kendi eliyle hizmeti ve yatırımı yapıyor. Artık ekonomi kendi haline değil devletin yönlendirmesiyle şekil alıyor.
