HEPSİ ZAMLANDI: Akaryakıt düzenli olarak artarken, son elektrik zammı yüzde 30 civarında. Akaryakıt ve elektrik zammı piyasada birçok ürünün zamlanmasına neden oldu. Alım gücü eriyen vatandaşlar, şimdi de kara kara banka borcunu nasıl ödeyeceğini düşünüyor. Döviz de faiz de arttı
MAAŞLAR BORCA ENDEKSLENDİ: Dövizin son zamanların en yüksek seviyesine çıkması döviz ile borçlanan vatandaşları kaosa sürükledi. Bin dolar, sterlin veya Euro taksit ödeyen vatandaşlar bir yılda artan borç yükü şöyle:
Döviz 30 Ocak 2013 30 Ocak 2014 Fark (TL)
Bin Dolar 1770 TL 2300 TL 530 TL
Bin Euro 2380 TL 3115 TL 735 TL
Bin Sterlin 2785 TL 3770 TL 985 TL
Türkiye’de dövizde yaşanan yükseliş KKTC’yi de bir hayli etkiledi. Yaşanan döviz artışı ile dövizle borçlanan vatandaşların maaşlarını adeta borçları yuttu. Türkiye’de Merkez Bankası’nın yaptığı faiz artırımının da dövizin ateşini söndürememesi vatandaşı kara kara düşünmeye itti. Hayat Pahalılığı’nın bu aybaşı maaşlara yansıyacak olması da dövizin artışı ile eriyip gitti.
6 aylık dönemde 800 TL arttı
Dövizle borçlanan vatandaşlar dövizdeki artışın ardından adeta ne yapacağını şaşırmış durumda. Bin Sterlin borcu olan bir vatandaş bir yıllık dönemde 985 TL artış ile borcunu ödemek zorunda. Sterlin haziranda 2,95 TL iken 30 Ocak 2014’te 3,75 TL’ye yükseldi. Bu duruma göre Haziran 2013’ten bin sterlin borcu olan 2950 TL öderken, Ocak 2014’te 3770 TL ödüyor.
Her şey zamlandı
Döviz artışı ve faiz artırımına gidilecek olmasının yanı sıra sürekli şekilde zamlanan akaryakıt vatandaşın alım gücünü bir hayli geriye çekti. Tüm bunların yanı sıra bu artışlarla gıda ürünlerinin de eş zamanlı artması bekleniyor.
Vadeler artırılıyor
Vatandaş dövizdeki yükselişin daha fazla artacağını da düşünerek bankalardaki döviz borçlarının vadelerini artırıyor. Bu noktada döviz borcunu Türk Lirası’na çevirmenin de mantıklı olmayacağını düşünen vatandaşlar, faiz artışına rağmen vade uzatmayı tercih ediyor.
Ergün: Hükümetin müdahalesi zor
Ekonomist Necdet Ergün konuyla ilgili yaptığı açıklamada özellikle, hükümetin kısa vadede piyasayı rahatlatacak şekilde yapabileceği müdahalelerin çoğunun bütçe ve kamu maliyesi kabiliyeti ile ilgili olduğu için kolay olmadığını söyledi. Ergün, “bu tür kalemlerde başlangıçta vazgeçeceği geliri bütçe gelir-giderleri içinde nakit akımını bozmadan kompanse etmesi için mutlaka Türkiye’den ilave destek veya krediye ihtiyacı olacaktır” şeklinde konuştu.
Elcil: Maaşlar eridi
Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası Genel Sekreteri Şener Elcil, 2009 yılından beridir maaşlarda bir değişiklik olmadığını ancak 2009 yılında Euro’nun 2.200 TL’yken şimdi 3.300’e dayandığını açıkladı. Bunun 1 TL’lik farka denk geldiğini kaydeden Elcil, bununda borçların artması demek olduğunu söyledi. Elcil dövizdeki bu artış karşısında da maaşların eridiğini kaydetti.
“Euro’ya geçmeliyiz”
Elcil, ülkenin bu durumdan kurtulması için tek yolun maaşların Euro olarak ödenmesi olduğunu savundu ve Euro’ya geçilmemesi durumunda birçok işyerinin batacağını ifade etti. TL’nin değer kaybı nedeniyle ülkede tek kar eden sektörün bankacılık olduğunu kaydeden Elcil şu şekilde konuştu:
Maaşlar dövize endekslenmezse ülkenin hali dumandır. Bir iki ay içerisinde birçok iş yeri iflas eder herkes batar. Sahte bir cennet yaratıldı. Ancak ülkede para basılmıyor, üretim yok. TL’den vazgeçilip Euro’ya geçilmesi gerekir.
Özkardaş: Hükümet maaşları artırmalı
Kamu-Sen başkanı Mehmet Özkardaş, dövizdeki artışın hayatı aşırı şekilde pahalılaştırdığını açıkladı. Yıllardır maaşlar değişmezken hayatın günden güne pahalılaştığını kaydeden Özgardaş, hükümetin hayatı ucuzlatmak için yıllardır yapmadığı maaş artışını yapmasını istedi.
“Türkiye destek vermelidir”
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Türkiye bayrağının dalgalandığı tek ülke olduğunu ve Türk Lirası para birimini kullandığını kaydeden Özkardaş bu nedenle Türkiye’nin KKTC’ye ekonomik yönden destek olması gerektiğini savundu. Özkardaş bunun kesinlikle el açma olmadığını belirterek, “Burada çözüm yok. Türkiye askerlerinin burada bu kadar rahat olmasının nedeni Kıbrıslı Türklerdir. Bu nedenle Türkiye Kıbrıs’a destek olmalıdır” dedi.
“Bankalar da elini taşın altına koymalı”
Özkardaş, bankların halktan çeşitli kalemlerde masraf talep ettiğin söyleyerek hükümetin bu konuda tedbir alması gerektiğini ifade etti. Bankaların karının aşağıya çekilmesi gerektiğini belirten Özkardaş, “Bankalarda elini taşın altına koymalıdır” dedi.
Özkardaş ayrıca dövizdeki artışa değinerek bu konuda bir önlem alınmaması durumunda ülkedeki turizmi etkileyip, öğrenci sayısının da azabileceğini söyledi.
Barçın: Hükümet hayatı ucuzlatıp alım gücünü yükseltmelidir
Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası Örgütlenme Sekreteri Devrim Barçın, hükümetin dövize müdahale etme aracı olmadığını çünkü Türk Lirası’nı izine tabi olarak kullandığını ifade etti. Ancak bu konuda hükümetin bu durumda hayatı ucuzlatıp, alım gücünü artırması gerektiğini savunan Barçın, diğer yandan bankalarla anlaşarak sabit kur yapılandırmasına gidebileceğini söyledi.
Barçın ayrıca iş dünyası temsilcileri, işçi temsilcileri ve hükümet temsilcilerinin bir araya gelerek kriz masası oluşturması ve ortak tedbirler alması gerektiğini kaydetti.
“Maaşlar büyük oranda değer kaybetti”
Barçın, 2013 yılında maaşlara % 10.44 Hayat Pahalılığı’nın yansıtılmasına rağmen dövizin artışı ile bu artışın yok olduğunu belirtti. Barçın, maaşların dövize çevrilmesiyle artıştan öncesine göre ortalama %16.73 oranında düşüş görüldüğünü açıkladı. Barçın, maaşlardaki döviz bazlı düşüşü rakamlarla da açıkladı. İşte KTAMS Örgütlenme Sekreteri Devrim Barçın’ın açıkladığı rakamlar:
2011 yılında işe başlayanlar:
30 Ocak 2013 30 Ocak 2014 Yüzdelik kaybı
İşçi kadrosu 584 Sterlin 486 Sterlin 16.78
Orta öğrenimli hizmetler 649 Sterlin 540 Sterlin 17.03
Yüksek öğrenimli hizmetler 735 Sterlin 612 Sterlin 16.73
Milletvekili maaşı 3 bin 360 Sterlin 2 bin 796 16.78
2011 yılı öncesinde göreve başlayan ve kamu görevlilerinin ağırlıklı olarak bulundukları barem 11’in 7’sine göre ise:
30 Ocak 2013: bin 322 sterlin
30 Ocak 2014: Bin 99
Yüzdelik farkı: 16.86
