VEKİL TRANSFERİ ENGELLENECEK: Siyasi Partiler Yasa Önerisi’nin yasallaşması halinde; seçildiği partiden istifa eden veya ihraç edilen milletvekili, yasama dönemi bitene kadar bağımsız kalacak, bakan, komite başkanı olamayacak, yeni bir siyasi parti kurup hükümete giremeyecek
PARTİLERİN GELİR-GİDERİNE DENETİM: Siyasal Partiler Yasası Önerisi siyasal partilerin gelir ve giderlerinin Sayıştay’ın yardımıyla Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesinin sağlanmasını içeriyor. Taslak, siyasi partilerde milletvekilleri adaylarının tespiti için delegelerin veya üyelerin oyu ile ön seçim yapılması da öngörülüyor
MECLİS DIŞINA DA DEVLET KATKISI: Taslağın yasalaşması halinde partiler genel seçim ve yerel seçimlerde yüzde 40 cinsiyet kotasına uyacak. Taslak ayrıca barajı geçemeyen ancak yüzde 3 oranında oy alan siyasi partilerin de, devletin siyasi partilere yaptığı katkıdan pay almasını içeriyor
GÜVEN İÇİN GEREKLİ: CTP Milletvekili ve Siyasi Partiler Yasası’nı görüşen geçici komitenin başkanı Asım Akansoy, çok daha nitelikli, üretken ve güven veren bir siyaset kurumu yaratabilmek adına Siyasi Partiler Yasası’nın çok önemli olduğunu belirtti. CTP’nin yanı sıra TDP de öneriye destek verirken, UBP ve DP tartışılması gerektiği görüşünde
Bertuğ TOPAL
Halkın milletvekili transferlerini son yıllarda artması ile siyaset kurumuna ve siyasetçiye azalan güven ve itibarının yeniden kazanılması için Siyasi Partiler Yasası hazırlanıyor. Siyaset kurumu için devrim niteliği taşıyan yasa önerisi şu anda Cumhuriyet Meclisi Geçici ve Özel Komite’de görüşülüyor. Milletvekili transferinin yasaklanmasında, kadın kotasına, siyasi partilerin gelir giderlerinin denetmesinden barajı geçemeyen partilerin de, devletin siyasi partilere yaptığı katkıdan pay almasına kadar birçok önemli düzenleme içeriyor.
Cumhuriyet Meclisi Geçici ve Özel Komite’de görüşülen yasa önerisine Cumhuriyetçi Türk Partisi Birleşik Güçler’in açık destek verdiği öneriye Toplumcu Demokrasi Partisi de destek veriyor. Ulusal Birlik Partisi ile Demokrat Parti Ulusal Güçler ise önerinin komitede tartışılacağını belirterek bazı konularda mutabakat sağlandığı görüşünde.
Milletvekili transferi tarih olacak
Yasa önerisinin yasallaşması halinde bir partiden istifa eden veya ihraç edilen milletvekilinin yasama dönemi bitene kadar bağımsız milletvekili olarak görev yapması hedefleniyor. İstifa eden milletvekili yasama dönemi içerisinde herhangi şekilde bakanlık veya meclis komite başkanlığı üstlenemeyecek ve tek başına veya başka bağımsız milletvekilleri ile parti kurarak koalisyon hükümetinde yer alamayacak.
Adaylar ve sıraları ön seçimle belirlenecek
Modern demokrasilerde siyasi partiler milletvekili adaylarını ve bu adayların sıralarını delegelerin veya üyelerin oy kullanacağı ön seçimlerle belirliyor. Yasa önerisi ile KKTC’de de ön seçim zorunluluğu, milletvekillerinin sıralaması ve tercihi de yasa ile belirlenecek.
Ön seçim partilerin tüzüklerine bırakılmadan yasa ile düzenlenecek. Dolayısıyla herhangi bir siyasi partiden milletvekili olacak olan parti üyesi önce delegenin veya üyenin ön seçimi ile birlikte listeye girebilmesi gerekiyor. Listedeki sırası da elbette o oylama sırasında alacağı oya göre belirlenmesi gerekiyor.
%40 cinsiyet kotası var
Siyasi partilerin adayları belirlenirken toplumda eşitsizlik içeren uygulamalara maruz kalan cinsiyet lehine özel geçici önlem olarak kota uygulanması da düzenleme içerisinde yer aldı. Buna göre her siyasal parti her seçim bölgesinde her cinsiyetten en az %40 oranında aday gösterme zorunluluğunu içerisinde olacak. %40 cinsiyet kotası yerel seçimler için de geçerli olacak.
Meclis dışına da katkı
Siyasi Partiler Yasası’nın diğer önemli noktası ise sadece barajı geçen siyasi partilerin değil barajı geçmeyen belli bir oy oranı olan ve gelişmek isteyen farklı siyasi düşüncelere de katkı verilecek olması. Bir siyasi parti son milletvekilliği seçiminde %3 ve daha fazlası oy oranına ulaşıyorsa o siyasi partiye de devlet katkı payı verilmesi yasa ile düzenlenecek.
Mali denetim de geliyor
Siyasette açıklık, hesap verebilirlik ve devletin denetim kurumları tarafından denetlenmesi amacıyla Siyasi Partiler Yasa Önerisi içerisinde düzenleme öngörülüyor. Bu konuyla ilgili komitede siyasi partilerin kesin hesaplarını Yüksek Mahkeme Başkanlığı’na sunma yükümlülüğü üzerinde tartışılıyor. Siyasi partiler kesin hesapları mahkemeye verme yükümlülüğünü yerine getirmezse ilgili siyasi parti Anayasa Mahkemesi tarafından ilk seçime katılmaktan men edilebilecek.
***
Akansoy: Siyasi güven için yasalaşmalı
Cumhuriyetçi Türk Partisi Birleşik Güçler Gazimağusa Milletvekili ve Geçici ve Özel Komite Başkanı Asım Akansoy, siyasi partilerin demokratik ve siyasi yaşamın vazgeçilmez unsuru olduğunu ifade ederek Siyasi Partiler Yasası’nda yapılacak olan değişikliklerin toplumun demokratikleşme sürecine doğrudan etki yapacağını belirtti. Akansoy, “Çok daha nitelikli, üretken ve güven veren bir siyaset kurumu yaratabilmek adına Siyasi Partiler Yasası’nın çok önemli olduğunu söylemek mümkün. Sadece Siyasi Partiler Yasası değil ayni zamanda Seçim ve Halk Oylaması Yasası’nın önemi ortadadır. Bu iki yasanın demokratikleşmede ve sivilleşmede çok önemli rolleri vardır. Bir ülkede demokratikleşme denildiği zaman akla ilk gelen yasalar bu iki yasadır. Bu anlamda bizim de 1975 yılından kalan Siyasi Partiler Yasamızı değiştirmemiz gerek. Değiştirirken elbette dikkat etmemiz gereken konu ülkemize daha çok hizmet verecek, ülkemizde siyasete nitelik kazandıracak, siyasetin içini dolduracak, siyasi düşünceyi üretecek siyasi partilere ve parti içi demokrasinin sonuna kadar çalıştırıldığı modellere özel önem vermesi gerekir. Siyasi Partiler Yasası’nı Seçim ve Halk Oylaması Yasası’ndan ayrı düşünmüyoruz. Biz bir yandan Siyasi Partiler Yasası’nı düşünürken diğer yandan da elbette siyasi partilerimizden Seçim ve Halk Oylaması Yasası ile ilgili görüşlerini almak istiyoruz ki bu konuda bizim de hazırlık içerisinde olduğumuz yasa önerilerine katkı sağlansın, uzlaş oluşsun ve elbette çok daha demokratik Seçim ve Halk Oylaması Yasası yaratalım” dedi.
“İki ay içerisinde bitirebiliriz”
Akansoy, zamanlama itibarı ile çalışmaya başladıkları Siyasi Partiler Yasa’nın iki ay içerisinde bitirebileceğini ifade etti. Aralık ayında bütçenin görüşülüyor olmasının kendilerini zaman açısından sıkıntıyı soktuğunu da kaydeden Akansoy, şartları zorlayıp bir an önce bu çalışmanın tamamlanmasının öncelikli hedefleri olduğunu söyledi.
Akansoy destek istedi
Akansoy Meclis’te temsil edilmeyen siyasi partilere, sivil toplum örgütlerine ve üniversitelerin ilgili bölümlerine konuyla ilgili görüşlerini talep ettiklerini belirtti. Akansoy geri dönüşün çok olmadığını kaydederek “Bu ülkede demokratikleşmeyi, sivilleşmeyi, siyasete güveni yeninden tesis edebilmek adına tüm sivil toplum örgütlerine ve vatandaşlara çağrım görüşlerini bizimle paylaşsınlar” çağrısında bulundu.
***
Kalyoncu: Mali denetleme önemli
CTP Girne Milletvekili ve Geçici Komite Üyesi Ömer Kalyoncu ise yasada yapılacak değişikliklerin iki açıdan gerekli olduğunu belirtti. Mali açıdan siyasi partilerin denetlenmesinin önemli olduğunu kaydeden Kalyoncu, “demokrasilerde en önemli konu parayı verenin düdüğü çalmamasıdır. Demokrasilerde önemli olan iradenin doğru ve sağlıklı bir şekilde Meclis’e yansıyabilmesi için harcanan paranın kaynağının belli olması ve nasıl toplanıldığını da yasalar çerçevesinde biliniyor olmasıdır” dedi. Transferler meselesi ile ilgili olarak ise Kalyoncu, “Normalde seçmenin cezalandırılması ile sonuçlanması gerekir. Transfer olan milletvekillerinin eğer bu transfer herhangi bir ikbal için yapılıyorsa makam pazarlığı için yapılıyorsa bunu ilk seçimde yurttaşı cezalandırması gerekir. Gelin görün ki bizde yıllardır transfer olan milletvekilleri var ama yine de seçiliyorlar. Yurttaş bunları bir türlü cezalandırmıyor ama cezalandırılmasını da talep ediyor. Açmaz bir nokta var burada. Bunu yaptığınız takdirde fikir özgürlüğünü de öldürebilirsiniz. Hiçbir para karşılığı olmayan bir şekilde Meclis’e gelince işin iç yüzünü görüp de ben böyle bir rezaletin içinde yer almak istemiyorum diyen bir milletvekilinin partiden ayrılmasını da cezalandırabilirsiniz. Halbuki bu fikir özgürlüğü de olabilir. Tartışa tartışa bir çare bulduk gibi gözükür. Dönem sonuna kadar bağımsız kalması ve hiçbir şekilde bakan olamaması gibi bir noktadayız. Böyle bir çözümleme var önümüzde. Toplantının olması ve bu yasanın da bütün partiler tarafından onaylanması gerek” dedi.
***
Çakıcı: Transferin engellenmesi önemli
TDP Lefkoşa Milletvekili Mehmet Çakıcı ise yasa önerisini en önemli yanının milletvekillerinin transferlerinin kaldırılması olduğunu ifade ederek en çok tartışmalı konunun da bu olduğunu kaydetti. Önerinin daha önce hayata geçecek notaya gelemediğini belirten Çakıcı, toplumda önemli bir duyarlılık olduğunu kaydetti. Çakıcı görüşlerini şöyle dile getirdi: “Siyasi kimliği zedeleyen bir konu durumuna geldi. Bun yasaklanmasına yönelik bir tutum içerisinde olacağız biz de TDP olarak. İkinci konu ödeneklerin daha adil dağılması konusu var. Milletvekilliği ile orantılı olarak dağılıyor böyle olunca da çok büyük maddi farklar oluyor siyasi partilerin arasında. Bunu daha aza indirgenmesini sağlayacak düzenleme olmalı. UBP ve DP kanadında durum net değil. Sol partilerde transferler gündeme gelmiyor. Sol partilerin kendine has bir duruşu var daha toplumsal duruşları var. Menfaat sağ partilere göre daha azdır. Daha önde halkın genel çıkarıdır. Ama şu anda problem UBP ve DP’dedir. Oradaki belirsizliktir bunu belirleyen. Halk bu tür istifaları da benimsemiyor. Kendileri haklı olsa bile her transfer bir başka zedelenme ortaya çıkarır.”
***
Saner: Öneri var tartışıyoruz
Ulusal Birlik Partisi Milletvekili Hamza Ersan Saner ise önerinin şu an komitede olduğunu ifade ederek daha detaylı bir tartışmaya girmediklerini belirtti. “Partilerin konsensüse varabileceği bazı konular var” diye konuşan Saner, konunun daha olgunlaşmadığını ifade etti. Milletvekili transfer olaylarına karşı olduğunu da kaydeden Saner, “Etik olarak milletvekillerinin bir partiden bir partiye geçmesi doğru değil. Yapmak istediklerimiz çok farklı olmalı” dedi.
***
Arabacıoğlu: Milletvekili transferine şiddetle karşıyız
Demokrat Parti Ulusal Güçler Lefkoşa Milletvekili Mustafa Arabacıoğlu ise önümüzdeki hafta içerisinde konuyla ilgili sivil toplum örgütleri ile görüş alışverişi yapılacağını belirterek eldeki sonuçların da değerlendireceğini söyledi. Parti olarak milletvekili transferine şiddetle karşı olduklarını da belirten Arabacıoğlu, eski DP milletvekilleri Töre ve Serdaroğlu’nun komitede bu konuyla ilgili pasif kaldıklarını da söyledi.
