Son 3 yılda global enflasyon yükseldi. Merkez Bankaları (bizdeki fonksiyonu yok) enflasyonun yükselişini durdurmak için faizleri yükseltme yoluna gitmişlerdir. Amerika Merkez Bankası konumundaki Fed ve İngiltere Merkez Bankası dahil Avrupa Merkez Bankası faiz artırarak enflasyonu düşürme yöntemine başvurdular.
Faizi artırıp enflasyonu düşürme yöntemi bizim gibi çift para – çift ekonomi kullanan ülkelerin enflasyonunu düşürme yöntemine uygun değildir. Bizim gibi çift paralı ülkelerin enflasyon sebepleri kökten farklıdır.
Bu yöntem (yani faiz artırıp- para miktarını kısma) ekonomiyi canlı tutmak için uzun süreli düşük tutulan faizler sonucu ortaya çıkan varlık fiyatları balonunun yarattığı zenginleşme etkisi yüzünden artan talepten dolayı yükselen enflasyonu düşürmek için tasarlanmıştı. Ayrıca “FIRSATCILIK ENFLASYONU” ki bizde ki modeli budur fiyat balonlarının oluşmasına büyük bir etkindir.
Bu yöntemde firmaların sürümden kazanma ilkesiyle hareket etmeleri ve fiyatları sadece maliyet artışları kadar artırıp
“kâr/ciro” oranının düşmesine razı olacakları varsayılır. Fakat bizim gibi çift para kullanan ekonomilerde bu varsayımda çok geçerli bir varsayım olmaktan uzaklaşmıştır. Bununda ötesinde piyasa fırsatçı enflasyon anlayışıyla hareket etmektedir.
Çok iyi hatırlıyorum 2004-2016 arasında ki düşük enflasyonda hepimiz çok iyiydik, tabi bu durum her ne kadar ithalatımızın büyük bölümünün yapıldığı Türkiye Cumhuriyeti’nin tek haneli enflasyondan kaynaklandıysa da sonuçta bizde de düşmüştü enflasyon. Bu doğru iktisadi politikalardan kaynaklı bir düşüş değildi. Türk Lirası’nın aşırı değerlendirme sonucuydu ve küresel konjonktür de buna uygundu. Tabi şu anda büyük oranda Türkiye’den ithal ettiğimiz enflasyon kadar enflasyonu bizde üretmeye başladık. Çünkü fiyatlama huyumuz fırsatçı enflasyondan dolayı değişti.
KKTC’de dolarizasyon hakim ama aynı zamanda resmi para birimimiz de Türk Lirası. Yani KKTC çift paralı bir ekonomi. Birçok emtianın fiyatlanması yabancı parayla oluyor. Şimdi yeni bir tartışmanın faydalı olacağı düşüncesiyle bizim ülkemizde çift paralı ekonomi olduğundan enflasyonun da hem TL hem de YP ile ölçülmesi gerekmez mi?
Geliri YP’ya endekslenmiş olanların fiyatları YP’ya çevirip okuması sonucu “varlık” enflasyonundan dolayı toplumun önemli sayılacak bir kısmının “zenginleşme” duygusu ortaya çıkmıştır. İşte yukarıda bahsettiğim fiyatlama anlayış değişikliği bundan ortaya çıkmıştır.
Bu yüzden KKTC’de enflasyonla mücadelede kimse adım atar durumda değildir ve maalesef Türkiye’de de enflasyonun alınan fon faiz yükseltme önlemleriyle enflasyonun kendiliğinden düşeceği ve bununda bize yansıyacağı beklentisini ben çoktan geçtim.
