2014’TE MECLİS’TE OLACAK: Hücre ve doku nakli ve bağışını içeren “İnsan Hücre Doku ve Organlarının Bağışlanması, Nakil, Tedarik Edilmesi, Test Edilmesi, İşlenmesi, Korunması, Saklanması, Dağıtımına ve Gereğinde İmhasına İlişkin Güvenlik Ve Kalite Standartlarının Belirlenmesi Yasa Tasarısı” ve bağlı tasarılar ile birlikte ocak ayında Meclis gündemine gelecek
YASANIN KAPSAMI GENİŞ: Yasa tasarısı, otolog nakillerde kullanılacak insan hücre ve dokularının ve insanlara uygulanacak insan hücre ve dokularından imal edilen ürünlerin bağışlanması, tedarik edilmesi, test edilmesi, işlenmesi, korunması, saklanması, dağıtım ve imha aşamalarını kapsıyor
ÖNCELİK SIRASI BELİRLENECEK: Komitede madde madde görüşülmesine geçilen yasa tasarısına göre organ dağıtımında acil organ talepleri Koordinasyon Kurulu tarafından değerlendirilecek ve acil talepler için bir acil bekleme listesi oluşturulacak. Acil talep dışında kalan organ naklinde her organ için Koordinasyon Kurulu tarafından bir olağan bekleme listesi de yapılacak
DİĞER 2 YASA BEKLENİYOR: Cumhuriyet Meclisi İdari ve Sosyal İşler Komitesi Başkanı Özdemir Berova: Genel görüşmeler tamamlandı, gereken düzeltmeler yapılacak. Bu yasa 3 bacaklı bir yasadır. Kan Yasası ve Organ Nakli Yasası’nı denetleyecek olan Koordinasyon Yasası’nın da görüşülüp tamamlanmasının ardından 3 yasa tasarısı birden meclise sevk edilecek
Bertuğ TOPAL
Hücre ve doku nakli ve bağışını içeren “İnsan Hücre Doku ve Organlarının Bağışlanması, Nakil, Tedarik Edilmesi, Test Edilmesi, İşlenmesi, Korunması, Saklanması, Dağıtımına ve Gereğinde İmhasına İlişkin Güvenlik ve Kalite Standartlarının Belirlenmesi Yasa Tasarısı”nın 2014’ün ilk ayında yasalaşması bekleniyor.
Amaç insan sağlığının en üst düzeyde tedavi ve korunması
Yasa tasarısının amaç kısmında yer alan ifadelere göre yasa tasarısı insan sağlığını en üst düzeyde tedavi ve korumasını temin etmek amacı ile uygulanacak insan hücre, doku ve organların ülkemizdeki devlet ve yasayla onaylanmış ve ruhsatlandırılmış olarak hizmet verecek olan hücre kuruluşları, doku kuruluşları, hücre nakil merkezleri, doku nakil merkezleri ve organ nakil merkezleri ile doku ve organ tedarik merkezlerinin uyması gereken esasları düzenleyecek.
Yasa birçok şeyi kapsıyor
Yasaya göre otolog nakillerde kullanılacak insan hücre ve dokularının ve insanlara uygulanacak insan hücre ve dokularından imal edilen ürünlerin bağışlanması, tedarik edilmesi, test edilmesi, işlenmesi, korunması, saklanması, dağıtım ve imha aşamalarını kapsıyor.
Kan ve kan bileşenleri ile ilgili esaslar kapsamda değil
Yasaya göre, aynı cerrahi prosedür kapsamındaki otolog nakillerde kullanılacak hücre ve dokular ile insanlara uygulanacak insan hücre ve dokulardan imal edilen ürünlerin bilimsel ve araştırma amaçlı olarak ve medikal ile kozmetik ürünler için kullanılması ve Kan ve Kan bileşenleri ile ilgili esaslar bu yasanın kapsamında yer almadı.
Devlet ve yetkili kurumlarda yapılabilecek
Hücre, doku ve organların tedarikinden nakline ve gerekmesi halinde imhasına kadar olan işlemler, yetkilendirilmiş devlet hastaneleri ile yasa altında çıkarılan tüzüklerde belirtilen kriterlere uygun ruhsatlandırılmış diğer hastanelerde yapılabilecek. Ayrıca yasada doku ve organ tedarikinin, doku ve organ tedarik merkezlerinde de yapılabilmesine olanak sağlıyor.
Uzman personel ile yapılacak
Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri’nde ise sadece hücre tedarik ve nakil yapılabilecek.
Yasaya göre tüm bu işlemlerin, uygun eğitimden geçmiş personel ve uzman hekimler tarafından yapılmasının gerektiği ifade edildi.
İzinler 4 yıllık
Hücre Nakil Merkezleri, Doku Nakil Merkezleri ve Organ Nakil Merkezleri izin almak için birçok değerlendirmeden geçmek zorunda. İlk olarak merkezler onaylanmak ve ruhsatlandırılmak adına yetkili otoriteye başvuracak ardından bu başvuru belgeleri Koordinasyon Kurulu’na gönderilecek, kurulun başvuruyla ilgili değerlendirme raporunu yetkili otoriteye göndereceği ve yetkili otoritenin raporu uygun bulması halinde ilgili kuruluş ve merkezleri onaylayıp ruhsatlandıracağı belirtiliyor. Tasarı, izinlerin dört yıllık süre için geçerli olacağını belirtiyor
Önceliği Koordinasyon Kurulu belirleyecek
Yasa tasarısına göre organ dağıtımında acil organ talepleri Koordinasyon Kurulu tarafından değerlendirilecek ve acil talepler için bir acil bekleme listesi oluşturulacak.
Acil talep dışında kalan organ naklinde her organ için Koordinasyon Kurulu tarafından bir olağan bekleme listesi de yapılacak.
Kayıt sistemi kurulacak
Yasanın geçmesiyle kurulacak merkezler yapılan her bağış ve nakil ile bununla ilgili olan ürünlerin her biri için bir verici ve alıcı kimlik bilgi kayıt sistemi oluşturulacak.
Hücre Kuruluşları, Doku Kuruluşları, Hücre Nakil Merkezleri, Doku Nakil Merkezleri ve Organ Nakil Merkezleri ile Doku ve Organ Tedarik Merkezleri, izlenebilirliği sağlamak amacıyla gerekli verileri en az otuz yıl süreyle arşivleyecek.
Denetimler Koordinasyon Kurulu tarafından yapılacak
Tasarıya göre Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenen komiteler tarafından Hücre Kuruluşları Doku Kuruluşları, Hücre Nakil Merkezi Doku Nakil Merkezleri ve Organ Nakil Merkezi ile Doku ve Organ Tedarik Merkezleri her dört yılda bir tam kapsamlı denetime ve her iki yılda bir rutin denetime tabi tutulacak. Ancak, Koordinasyon Kurulu gerekli görmesi halinde herhangi bir süreyle sınırlı olmaksızın gerekli denetimleri yaptırmakta yetkili kılındı.
3. dereceye kadar bağış yapılabilecek
Canlı doku ve organ bağışı üçüncü dereceye kadar, üçüncü derece dahil olmak üzere kan ve sıhrî hısımlarından yapılabilecek. Bunun dışında kalanların canlı doku ve organ bağışında bulunması yasak olarak belirlendi.
Ayrıca tasarıda “canlı olup da on sekiz yaşını doldurmamış ve/veya akli dengesi yerinde olmayan kişilerden hücre, doku ve organ almak yasaktır. Ancak, canlı olup da on sekiz yaşını doldurmamış kişilerden vasisinin onayı ile kemik iliği alınabilir” deniliyor.
Kimsesizlerden de organ alımı yapılabilecek
Yasa tasarısına göre beyin ölümü gerçekleşen kimsesizlerden doku ve organ alımı, polis tarafından üçüncü dereceye kadar, üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan bağı olan herhangi bir yakını bulunmadığının belgelenmesi koşulu ile yapılabilecek.
Berova: 1-2 aya hazır olur
Cumhuriyet Meclisi İdari ve Sosyal İşler Komitesi Başkanı Özdemir Berova, yaptığı açıklamada hücre ve doku nakli ve bağışını içeren “İnsan Hücre Doku ve Organlarının Bağışlanması, Nakil, Tedarik Edilmesi, Test Edilmesi, İşlenmesi, Korunması, Saklanması, Dağıtımına Ve Gereğinde İmhasına İlişkin Güvenlik ve Kalite Standartlarının Belirlenmesi Yasa Tasarısı’nın şu anda komitede görüşüldüğünü ve genel görüşmesinin tamamlandığını ifade etti. Önümüzdeki günlerde ise madde madde görüşülmeye başlanacağını söyleyen Berova, eksiklikleri varsa madde madde görüşme esnasında bunların giderileceğini ifade etti. Berova: “Genel görüşmelerde öneriler alındı ve düzeltmeler yapılacak. Bu yasa 3 bacaklı bir yasadır. Kan Yasası ve Organ Nakli Yasası’nı denetleyecek olan Koordinasyon Yasası’nın da görüşülüp tamamlanmasının ardından 3 yasa tasarısı birden meclise sevk edilecek.” Berova, bu yasaların hazırlanıp komiteye gelmesinin 6-7 yılı aldığını diğer iki yasa tasarısının da 1-2 ay içerisinde hazır olacağını söyledi.
Çakıcı “Rahatsız edici ifadeler var” demişti
Mehmet Çakıcı, geçtiğimiz günlerde Meclis’te yaptığı konuşmasında organ nakliyle ilgili yasa tasarısında kendisini rahatsız eden çok ifadeler bulunduğunu belirterek, organ nakli eğer “ithalat-ihracat” gibi görünürse yanlış yapılacağını ve dünyada büyük sorun olan “organ mafyası” türeyebileceğine dikkat çekti.
Organ nakliyle ilgili yasanın alım-satım öngörmesinin organ mafyası doğuracağı endişesini yineleyen Çakıcı, “Neyin ihracatını yapıyorsunuz?” diye sordu. “Organ nakli dünyadaki en büyük mafyadır” diyen Çakıcı, “Hangi organı ihraç edeceksiniz” şeklinde konuşmuştu.
