Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İstatistik Kurumu Şubat 2021 ayı TÜFE Enflasyon rakamını yüzde eksi 0,02 (binde eksi iki ) olarak hesaplandı. Aynı para birimini kullandığımız toplam ithalatımızın %80 civarında bir oranını ithal ettiğimiz Türkiye’nin ise aynı aydaki TÜFE Enflasyon rakamı %0,91 yani yüzde bire yakın. KKTC İstatistik Kurumu’nun açıklamış olduğu Şubat 2021 ayı enflasyon rakamı inandırıcı bulunmadığı gibi kurum kendi credibilitesiyle oynar oldu. Bizimle alay edercesine açıklamalar da yapıldı. Gelin önce enflasyonun ne olduğunu hayat pahalılığı ile ilişkisini ele alalım.
ENFLASYON: Fiyatlar genel düzeyinin etkili bir şekilde devamlı yükselmesi nedeniyle paranın sürekli olarak değer kaybetmesi ve bunun sonucu olarak da satın alma gücünün düşmesi. Yani piyasada alım satıma konu olan mal ve hizmetlerin belirli bir dönemdeki ortalama fiyatları (fiyat değişimi) yani bir sepetin içindeki mal ve hizmetlerin bir önceki ay veya belli bir zaman aralığında fiyat değişimlerinin izlenmesi.
Burada ana hatlarıyla önemli olan Ayşe Teyze’nin enflasyonudur. Yani hane halkının fiyatlardan etkilenme düzeyidir. Buna, Tüketici Fiyatları Endeksi diyoruz.
Enflasyon hesaplaması yapılırken hane halkının (Ayşe Teyze’nin) yaptığı tüketim harcamaları içinde en fazla paya sahip mal ve hizmetleri hesaplamaya alıyoruz. Yani GIDA, GİYİM, SAĞLIK, ULAŞTIRMA gibi… Bunlarında her birinin öncelik sırasına göre ağırlığı var ve bu mal ve hizmetlerin kullanım alışkanlığına göre endex içindeki ağırlığının her yıl ağırlık güncellemesi ve de her yıl sepete yeni maddeler eklenecekse eklenmesi ve / veya çıkarılması lazım. Doğru bilgilere sahip olmak için sepetimizin her yıl güncellenmesi gerekir. KKTC’deki sepetimiz en son 2015 yılında yapılan hane halkı iş gücü anketinde güncellenmiştir. Böyle bir durumda doğru hesaplama yapmak mümkün değildir. KKTC’de enflasyon sepetinin her yıl güncellenmesi, Hane Halkı Bütçe Anketi yapılması ve sepete nelerin ekleneceği ve nelerin çıkartılacağını belirlenmesi daha gerçekçi enflasyon rakamlarının hesaplanması ve gerek kendi kurumlarımızın credibilitesi gerekse eşel mobil ve asgari ücret uygulaması ile genel fiyat düzeylerinin gerçekçi belirlenmesinin önemini bir kez daha vurgulamak gerekir.
Ayşe Teyze’nin enflasyonu, gıdadır. Ayşe Teyze’nin enflasyonu yer parkesi değildir. İtalya tatili de değildir. Ana temel maddeleri etkileyecek harcama gruplarının ağırlığını asgari düzeyde tutmak gerekir.
KKTC’de gıda’nın sepet içindeki payı %18,54 ‘dür. Ulaştırma %15,84 , eğlence %10,39. Şimdi Ayşe Teyze hangi ulaştırmayı, hangi eğlenceyi kullanıyor? Ayşe Teyze hane halkı geçim derdinde yani gıda ile ilgilidir. Fakat gıda %18,54 bunu çok adaletsiz buluyorum. Sosyal adalete uymamaktadır. Türkiye’de, gıda’nın payının %25,94’de çıkarıldığını bu vesileyle belirtmek isterim.
