Politis gazetesi yazarı arkadaşım Dionisis’in Yeni İngiliz Planı ile ilgili yazısı hem Kuzey’de hem de Güney’de yeni dalgalanmalara yol açtı.
Çarşamba sabahı bu planla ilgili olarak Dionisis ile uzun bir sohbet yaptık. Bu sohbetin ayrıntılarından önce Yeni İngiliz Planı’ndaki önemli maddeleri yeniden özetleyelim.
1-Kıbrıs’ta 1960’tan beri iki toplum vardır ve bugün bulunan iki ayrı egemen toplum (Community States), Kıbrıs Federal Cumhuriyeti’ni oluşturacak.
Bunu aynen 1960 anlaşmalarında olduğu gibi yapacaktır. Kurulduktan sonra AB ve BM’nin doğal üyesi sayılacaktır.
2-Ortak federal devlet, dış politika, ekonomi, güvenlik ve vatandaşlık gibi konularda yetkili olacaktır.
6’ya 3 bakanlar kurulu olacak ve bunun eşit statüde iki eş başkanı olacaktır. Bu kabine üyelerinin atanmasında ya Belçika modeli (her toplum kendi bakanını kendi atar) ya da Kuzey İrlanda modeli (meclisteki siyasi partilerin temsiliyet oranına göre atanır) ile olacaktır.
4-Planda ‘Community States’ diye adlandırılacak olan devletlerin kendi anlaşma hakları olacaktır. Uluslar arası kuruluşlara üye olabilecekler, uluslararası spor mücadelelerine katılma hakkına sahip olacaklardır. (İskoçya, Kuzey İrlanda ve Galler gibi)
5-İki ‘Community States’ de uluslararası ilişkiler ve AB konularındaki kararların merkezi hükümet tarafından alınmasına rıza göstereceklerdir. Eğer oy birliği sağlanamazsa, Kıbrıs uluslararası oylamada ve AB içindeki oylamalarda çekimser kalacaktır.
Dionisis ile Çarşamba günü yaptığımız sohbette, Kıbrıs Rum tarafı, siyasi eşitlik ve egemen eşitlik konusunda Kıbrıslı Türklerin ortaya koyduğu tutumun netleşmesini istemek dışında plandan hoşnut olduğunu belirtti.
Community States kavramıyla İngilizlerin, Kıbrıslı Türklerin ‘egemen eşitlik’ isteğini tatmin etmeyi amaçladığını söyleyen Dionisis , Rumların isteğinin ise, DEVLETİN yeni doğum yerine , var olan devletin Anayasasının evrilmesiyle oluşmasını istediğini söyledi.
Egemen eşitlik kavramında Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlut Çavuşoğlu ile Ersin Tatar arasında farklı bir söylem olduğunu söyleyen Dionisis ,Tatar’ın iki devletli çözüm demesine rağmen, Dışişleri Bakanının ‘iki ayrı egemenlik’ dediğine dikkat çekti.
Dionisis Rum tarafında Anastasiadis’in en zayıf döneminde olduğunu, Montanada kendisine dayatılan çerçevenin Türkiye tarafından gündeme getirilmesi durumunda, Anastasiadis’in bu çerçeveyi kabul etmek zorunda kalacağını söyledi.
Türkiye ve AB ilişkileri de , Dionisis’e göre artık, Rum ve Yunan etkisinden çıkmış durumdadır.
Türkiye’nin , BM nin önderliğinde Kıbrıs’la ilgili Gayrı Resmi 5 artı 1 görüşmesinin, AB nin Türkiye ile ilgili değerlendirme toplantısından sonra yapılmasını istemesinin nedeni de AB nin yaklaşımına göre politika izleyeceğidir.
Görüldüğü gibi, Yeni İngiliz Planı, hem Rum tarafını, hem de Türkiye’yi tatmin edecek bir uzlaşma sağlamada köprü görevini görebilir. Bu plan AB ve ABD yetkililerine de taraflara yaklaşmada yeni manevra araçları verebilir.
Mart ayı Kıbrıs için çok hareketli geçecektir.
