Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası (KTEZO) Koordinatörü Hürrem Tulga, esnafın mali krizde olduğunu ve birçok işletmenin iflasın eşiğinde olduğunu ifade etti
Kardelen GÖKSU
KKTC’de işletme sayısı her geçen yıl artıyor. Pasta bölündükçe işletmeciler mali sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Ülke genelinde birçok işletme faaliyetlerini durdurma noktasına geldi.
Esnaf ve Zanaatkarlar Odası Koordinatörü Hürrem Tulga, ülke genelinde 30 binin üstünde işletme olduğunu fakat kayıtlarda 13 ile 14 Bin kayıtlı iş yeri göründüğünü dile getirdi.
Bu durumun genellikle bir iş yerinin farklı birkaç bayisinin olmasından kaynaklı olduğunu söyleyen Tulga, aynı zamanda son zamanlarda esnafın çektiği ekonomik sıkıntılardan da söz etti.
Esnafın zor durumda olduğunu kaydeden Tulga, ülkemizde imar planının olmadığını, bu yüzden her önüne gelenin iş yeri açtığını, aynı zamanda mesleki iş yeri standardının olmadığını tüm bu sebeplerle mali sorun yaşayan birçok işletmenin kepenk indirmek üzere olduğunu belirtti.
“Nüfusa göre işletme sayısı çok yüksek”
Esnaf ve Zanaatkarlar Odası Koordinatörü Hürrem Tulga, “Özellikle Lefkoşa başta olmak üzere ardından Girne ve Mağusa’da’ da hızlı bir işletme açma artışı var. Kesin bir sayı veremem fakat şuanda 30 binin üstünde işletme sayısı mevcuttur. İlgili kurumlarda kayıtlı iş yeri sayısı ise sadece 13-14 bin civarında. Bu durum, bir işletmecinin birden fazla bayisinin olmasından kaynaklı bir durumdur. Maalesef ki ada nüfusuna ve ekonomisine göre bu kadar işletme çok fazla. Bu durum ise işyeri kapama, batma ve haksız rekabeti doğurmaktadır” diye konuştu.
“15 kişiye 1 işletme düşüyor”
Nüfusa göre işletme sayısının fazla olduğunu dile getiren Hürrem Tulga, “Ülke nüfusu ve ekonomisine göre işletme sayısı gerçekten çok fazladır. Şuandaki işletme sayısıyla her 15 kişiye bir iş yeri düşüyor. Eğer böyle devam ederse bu bize ülkemizin yarınlarının olmayacağının göstergesidir. Bu şekilde hiçbir yere varılmaz. Hiçbir planlama ve mesleki iş yeri standardının olmaması da cabası. Her önüne gelen işletme açtı, bu ülkenin nüfusu belli, ekonomisi belli” dedi.
“Hiçbir kriter yok”
Açılan işletmelerinin kişinin kendi keyfine göre açıldığını söyleyen Tulga, “Maalesef ki kişi keyfine göre açtığı iş yerini, dilediği yere yerleştirdi. Apartman altlarına, apartmanların içine, anayol üzerlerine herkes bir işyeri açtı” dedi.
Tulga, Her mesleğe uygun işyeri standardı var fakat yürürlüğe girmedi. Dolayısıyla bu da hiçbir kriter olmadan vatandaşın dilediği gibi işletme açmasına sebebiyet verdi” diye konuştu.
“Ülke ekonomisi battı”
Ülkede yatırımın söz konusu olmadığını söyleyen Tulga, “Son yatırımlara baktığımızda, ülkede yatırımın söz konusu olmadığını gördük. Eğer bir ülkenin milli gelirinin yüzde 20’si ve üstü yatırıma gitmiyorsa, o ülke battı demektir. Yatırım namına hiçbir şeyimiz yok, ülkemizde yüzde 5 ve 10 arasında bir yatırım söz konusudur. Ülke ekonomimiz battı” ifadelerini kullandı.
“Esnaf hükümetten temel hizmetleri istiyor”
Esnafın hükümetten temel hizmetlerini istediğini dile getiren Tulga, “Bizim esnafımız hükümette kim olursa olsun her zaman temel hizmetleri istedi. Esnaf emeğiyle çalışanların önünü açacak uygulamalara önem vermelerini ayrıca imar planın hemen uygulanmasını ve haksız rekabetin bitmesi için mesleki iş yeri standardının da olmasını istiyorlar” dedi
“Sınıra yakın işletmeler çalışıyor”
Sınır kapılarına yakın olan işletmelerinin çalıştığını dile getiren Tulga, Güneyden gelen insan sayısında son zamanlarda artış olduğunu, bu sebeple sınıra yakın olan işletmelerin diğerlerine oranla bir miktar daha fazla iş yaptığını belirtti.
Öğrencilerin yoğun olduğu bölgelerde de yılın belli dönemlerinde ufak da olsa canlılık olduğunu söyleyen Tulga, “diğer işletmeler için aynı kazanç çokta mümkün değil” dedi
“Turizm çok büyük bir kaybımız”
Turizm bakımından eksiklik yaşadığımızı, adamızdaki işletmelerin turizme uygun yerleşmediğini söyleyen Tulga,şunları söyledi: “En büyük kaybımızdan biri turizm sektörüdür. Kaynak aktarımı mevcut değil aynı zamanda, adaya gelen turistler neredeyse otellerden dışarıya çıkmıyor.
Esnafta bu yüzden kazanamıyor. İmar planı olmadığı için turistlerin çıkıp gezebileceği yerler arasında mesafeler var. Bizim ülkemizde yapılan şey turizm değildir.”
