-Nerede oturuyorsun?
-Hisarın üstünde…
…
Ahalinin yoğun olarak suralariçi Lefkoşa’da oturduğu dönemlerde, surlara yakın oturanlar “hisarın üstünde” oturmuş sayılıyorlardı.
Ama hangi hisarın?
“Hisarın üstünde” dendikten sonra bölge tarif edilirdi.
Arabahmet ya da Musalla gibi…
…
-Arabahmet’te, hisarın üstünde…
…
Surlara yakın sokakların sakinleri hisarın üstünde otururlardı anlayacağınız…
Bir sokak geride oturanlar için oturma yeri “hisar üstü” sayılmazdı.
Sorulduğunda “Lefkoşa’nın içinde” denilirdi…
…
Nereden kaynaklanıyordu bu?
Venedik döneminde şimdiki haliyle yapılan surlar, burçlar düşünülmezse geniş olmalıydı.
Zamanla buralara yollar açılmış ve yolun bir tarafına evler yapılmıştı.
Mesela Musalla bölgesinde, yani İstanbul Sokak’tan ta Zafer Sinemasına kadar olan ince uzun bölgenin bir tarafını surlar oluştururken, evler de surların karşısında dizilidir.
Arasını yol ayırır.
Arabahmet mahallesinde hisara nazır dizili evlerin önü de muhtemelen surlara kadar belirli bir toprak yığını halindeydi.
Savunma amaçlı yığma toprak.
Bazı hisarlarda bunları görmek mümkündür.
O yığma toprakların yerini yollar alacak ve ahali de bu yolların çevresine yerleşecekti.
Oralara yerleşenler de hisar üstünde oturmuş sayacaklardı kendilerini…
…
Hisarların üstü kadar hisarların altı da önemliydi.
Örnek verdiğimiz iki bölgenin çocukları “hisaraltı çocukları”ydı mesela.
Hisarlar bir aidiyet duygusu yüklerdi insana.
O bölge çocukları için hisaraltları oyun alanlarıydı.
Günlerinin büyük bölümünü hisar altlarında geçirirlerdi.
Pirili, lingiri gibi oyunlar için müsait alanlardı oraları.
Top oynamak için birebirdi zaten ve bilindiği gibi top sahaları da bu bölgelere yapılmaktaydı.
Surlarda merdiven ayağı bulunmayan yerlerden o kadar inip çıkılırdı ki, kesme taşlardan örülmüş surların bazı yerleri dökülür merdiven ayakları gibi şekil alırdı!
…
Hisarların önemi sadece o yıllara dayanmaz çok daha eskilere gider.
Dönem olmuş hayvan pazarlarına sahne olmuştur, dönem olmuş cirit oyunlarına.
Sömürge döneminde İngiliz İdaresi için de önemli alanlardı hisaraltları.
Çeşitli törenler Cirit yani Taksim Sahasında düzenlenirdi.
Şık şıkırdım insanlar protokolde yerlerini alırlar ve düzenlenen törenleri izlerlerdi…
…
İki toplumun çatıştırıldığı dönemlerde surlar aynen Venedik döneminde olduğu gibi savunma amaçlı kullanılmıştır.
Hisar boyunca hendekler kazıldığı gibi, altlarına sığınaklar ve tüneller de yapılmıştır.
Bunların yanında “lokap” denilen hücrelerin görüntüsü iç karartıcıydı; kesme taşlara demir parmaklıklı kapılar yapılır, üstüne kilit vurulurdu.
Bu lokaplar ceza alan Mücahitler için kullanılırdı!
…
Bir ara park alanı olarak kullanıldı kimi hisaraltları.
Kapalı dönemlerde eğlence mekanı haline gelen Kuğulu Park ile Mücahitler Parkının şaşaalı yılları hafızlara kazılmıştır…
…
O şeher, çevresi alabildiğine genişleyen Lefkoşa için kenarmahalle kaldı denebilir.
Ama her şeye rağmen en güzel yeridir.
Kenarın dışındakiler bir şeye benzemez zaten…
