Cenevre’de Kıbrıs sorununa çözüm bulunması amacıyla sürdürülen Mont Pelerin Zirvesi, “Rum tarafının maksimalist tutumu” nedeniyle sonuçsuz kaldı
SONUÇ ÇIKMADI: İkinci Mont Pelerin Zirvesi Rum tarafının tavrı nedeniyle sonuçsuz kaldı. Türk tarafı gün boyu Rum tarafının masaya getirdiği tepeden talepler nedeniyle zirvenin sonuçsuz kaldığını ifade etti. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Barış Burcu, zirvenin çöküşü ile ilgili Rum tarafını suçladı
RUMLAR GERİ ADIM ATMADI: Toprak kriterleri üzerinde zirvenin ilk aşamasında ciddi uzlaşı sağlayan liderler, dün iki ana konuda uzlaşmak için ciddi çaba sarf etti. Federal devletlerin kıyı şeridi uzunluğu ve iade edilecek toprağa dönecek Rum sayısı uzayan uzlaşmazlığın ana nedeni oldu
LEFKOŞA’DA DEĞERLENDİRİLECEK: Birleşmiş Milletler Kıbrıs Türk tarafının zirvenin çöktüğünün açıklanmasının ardından bir açıklama yaptı. Açıklamada “İki liderin bütün çabalarına rağmen, müzakerelerin son aşamasına geçilmesini sağlayacak olan toprak kriterleri konusunda gerekli ilerleme sağlanamadı. İki taraf gelecek süreci değerlendirmek adına Kıbrıs’a dönme kararı aldı” denildi
BURCU ORANLARI AÇIKLADI: Burcu, toprak kriterlerinde Kıbrıs Türk tarafının yüzde 29.2’lik bir toprak oranına sahip olacağını ve bu oranı Rum tarafına sunduklarını söyledi. Rumların iade edilecek topraklara göçme imkanı bulacak Kıbrıslı Rum sayısında yaptığı teklifin ise alt sınır olarak 78 bin, üst sınır olarak da 92 bin olduğunu söyledi
Cenevre’de Kıbrıs sorununa çözüm bulunması amacıyla Annan Planı’nın ardından yakalanan çözüm momenti Yunanistan’ın garantilerle ilgili tutumu nedeniyle ciddi darbe aldı. Mont Pelerin zirvesine verilen bir haftalık arada Anastasiadis tarafından yürütülen ve ikna turuna dönüşen bir haftalık süre iyi başlayan Mont Pelerin Zirvesi’ni büyük bir kaos ortamına itti.
İkinci Mont Pelerin Zirvesi’nin ilk günü Yunanistan’ın beşli zirve ile ilgili tutumunu değiştirmesini isteyen Türk tarafının ısrarı ile geçti. Dün sabah saatlerinde aşılan kriz sonrası bu sabahın ilk saatlerine kadar Toprak’ta kriter uzlaşısı arandı. Mont Pelerin Zirvesi’nde izlenecek yol BM gözetiminde belirlenmesine rağmen beşli zirvede görüşülmesi gereken konular Rum lider Anastasiadis tarafından masaya taşındı.
“Yüz bin kişi” iddiası
Toprak kriterleri üzerinde zirvenin ilk aşamasında ciddi uzlaşı sağlayan liderler, dün iki ana konuda uzlaşmak için ciddi çaba sarf etti. Federal devletlerin kıyı şeridi uzunluğu ve iade edilecek toprağa dönecek Rum sayısı uzayan uzlaşmazlığın ana nedeni oldu.
Rum heyeti yapılacak sınır düzenlemesi ile iade edilecek topraklara 78 bin ile 92 bin kişi arasında dönüş talebini masaya koyunca görüşmeler kilitlendi. Annan Planı’nda bu rakamın 86 bin olduğu gerçeği uzlaşma çabalarını ciddi zora soktu.
Topraktaki kriter müzakerelerine Rum tarafı olabildiğince çok Rum’un iade edilecek topraklara yerleşmesini isterken, Türk heyeti de en az sayıda Türk’ün yerinden olacağı bir formülde diretti.
Türk tarafı beklediği karşılığı görmedi
Gün boyunca Rum tarafının kriterler dışında talepler masaya getirildiği belirtildi. Kriterlerle ilgili tartışmalar içerisinde tepeden taleplerle Rum tarafı masaya gelince süreç çöktü. Türk tarafının açılımlarına Rum tarafının karşılık veremediği ifade edildi.
Ayrı görüşmeler de fayda etmedi
Dün gece KKTC saatiyle 20.30’da başlayan zirvenin son toplantısında, saat 24.00 civarında ara verildi. BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Espen B. Eide liderlerle ayrı ayrı görüşme yaptı. Ancak Rum tarafının tutumu bu ayrı ayrı yapılan görüşmelerde de değişmedi.
Zirvede neler yaşandı?
İkinci Mont Pelerin Zirvesi’nin ilk gününde gün boyunca 26 Ekim’de varılan toplantı formatının sağlıklı ilerlemesi için görüşüldü. İlk turun ardından Anastasiadis’in Yunanistan ile istişare etmek için talep ettiği aranın, çözüme katkı yapmak yerine yeni bir kriz yaratacak şekilde kullanılmış olmasının yarattığı ciddi tıkanıklığın aşılmasıyla geçti.
Yine ilk gün Çipras’ın Yunanistan’ın 5’li konferansa “sadece garantileri kaldırmak şartıyla geleceğini” açıklamasının bir müzakere değil bir dayatma yöntemi olduğu anlatıldı. BM de bu konuda anlayış göstererek Mont Pelerin formatına vurulan Yunanistan kilidinin açılması için çaba harcadı.
İkinci günde ise umutlar görüşmelerin ilk bölümünde arttı. Yunanistan’ın beşli görüşme ile ilgili tavrından vazgeçtiği açıklamaları beşli görüşme için tarihin açıklanabileceği umutlarını artırdı. Ancak gerçekleştirilen ikinci ve üçüncü görüşmelerde Rum tarafının toprak kriterleri konusunda masaya koyduğu önerilerin uzlaşmacı tavırdan uzak olması masayı kilitledi.
Kilitlenen masayı Eide’nin liderle yaptığı baş başa görüşmeler de çözemedi. Gecenin geç saatlerinde ise Türk tarafından yapılan açıklama ile Mont Pelerin Zirvesi’nin sonuçsuz kaldığı açıklandı.
BM açıklama yaptı
Birleşmiş Milletler Kıbrıs Türk tarafının zirvenin çöktüğünün açıklanmasının ardından bir açıklama yaptı. Açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Kıbrıslı Rum lider Anastasiadis ve Cumhurbaşkanı Akıncı geçtiğimiz iki gün içerisinde Mont Pelerin’de ciddi ve yoğunlaştırılmış müzakereler gerçekleştirdi.
İki liderin bütün çabalarına rağmen, müzakerelerin son aşamasına geçilmesini sağlayacak olan toprak kriterleri konusunda gerekli ilerleme sağlanamadı.
İki taraf gelecek süreci değerlendirmek adına Kıbrıs’a dönme kararı aldı.
BM Genel Sekreteri Kıbrıs Özel Danışmanı Espen Barth Eide yaşanan bu gelişmeleri Genel Sekreter Ban Ki-moon’a aktaracak.
Burcu: Maksimalist tutumları sonuçsuz bıraktı
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Barış Burcu dün akşam zirvenin ardından yaptığı açıklamada uzun zor ve yorucu bir gün yaşadıklarını, mutlu haber vermek istediklerini ancak bunu başaramadıklarını söyledi. Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın ülkeyi çözüme götürecek olan bu toplantılarda büyük mücadeleler verdiğini ifade eden Burcu, Akıncı’nın adaya döndükten sonra geniş açıklamalarda bulunacağını kaydetti.
Burcu Mont Pelerin Zirvesi’nin nasıl çöktüğü konusunda da açıklama yaptı. Burcu şöyle konuştu: “Bu sürece nasıl geldiğimizin bir analizi yapmamız gerekiyor. Kasımın 7’sinde başlayan görüşmelerde bütün ciddiyet ve hazırlığımızla hazır bir şekilde toplantılara katıldık. Bizi son aşamaya taşıması için elimizden geleni yaptık. İlerlemelerimizin ve açılımlarımızın sürekli şekilde devam etmeyeceğini tahmin eden Rum tarafı ise yeterli hazırlıkla gelmedi.
Akıncı’nın’nın cesaretle ortaya koyduğu açılımdan sonra bir hafta ara istediler, biz de bunu onlara bunu tanıdık. Barışa katkı için bu arayı tanıdık. Maalesef bu aranın o şekilde kullanılmadığına tanık olduk. Dün başlayan görüşmelerde bunun ilk işaretlerini Yunanistan konusunda aldık. Ve bu adeta sonucu toplantıya gitmeden elde etme taktiği önümüze atıldı. Buna sessiz kalmamız mümkün değildi. Bütün bu çalışmanın amacı son aşamaya gitmek değil mi? Böyle bir talebin mantığı var mı? Birbirimize yardım edebilmemiz için bu tereddütün ortadan kalkması gerekiyor dedik. BM de bunu makul karşıladı. Ve bu tereddütün giderilmesi için dün ve hatta bugün 10’larca saat mesai yapıldı. En sonunda Yunanistan’ın hiçbir ön şart koşmadan bu zirveye katılacağı yönünde bilgiler aktarıldı. Bu bilgiler aktarılıncaya kadar harcana çaba bir kayıp oldu.”
“Rum tarafı karşılık veremedi”
İlk zirvede Akıncı’nın ortaya koyduğu açılımın hem BM tarafından hem tüm taraflar tarafından hatta Rum kamuoyu tarafından takdirle karşılandığını kaydeden Burcu, kriterlerinin en önemlisi olan toprak oranı konusunda çok makul bir öneri ortaya koyduklarını söyledi. Burcu, Rumların bu oranların ortaya konmayacağı beklentisinde olduğunu kaydederek Rum tarafının buna karşılık veremediği için ara istediğini söyledi.
Burcu, toprak konusundaki diğer iki kriterlerde muhataplarından daha makul bir yaklaşımla yanaşmalarını beklediklerini ancak ikinci kriter olan “geriye dönecek olan Rum göçmen sayısı” hakkında son derece maksimalist taleplerle geldiklerini söyledi.
Rum tarafının ilk önerisinden bir adım bile geriye gitmediğini ifade eden Burcu, bunun Kıbrıs Türk tarafı için kabul edilemez olduğunu söyledi.
Burcu şöyle devam etti: “90 binli rakamları talep etmek hangi vicdana sığar? Rum tarafı önerilenden geri adım atmadı. Biz bu sorunu da açmaya çalıştık. Eğer makuliyete birlikte yanaşamayacaksak bu çözümü nasıl üreteceğiz. Biz bunu göremedik. Ya o ya bu. Bu şekilde müzakere yapılamaz. Hangi etik teammüle uygudur bunu anlamakta güçlük çekiyorum. Tıpkı Güvenlik ve Garantilerde olduğu gibi tıpkı Yunanistan’ın tutumu gibi kötü bir tutumla geldiler. 3 tane kriter üzerinde anlaşacaktık belli aralıklarda ve bu uzlaşılara uygun olarak taraflar haritalarını çizip BM’ye verecekti. BM de kendi teknik ekipleri ile birlikte varılan uzlaşıya uygun bir harita sunuldu mu sunulmadı mı bunu test edecekti. Bunun ardından eş zamanlı beşli konferansın tarihi açıklanacaktı. Harita ve toprak konusu 5’li konferansta son şeklini alacaktı. Biz bu zirvede toprağı tümden çözeceğiz diye gelmedik. Kimsenin anlayışı bu değildi.”
Burcu oranları açıkladı
Burcu, toprak kriterlerinde Kıbrıs Türk tarafının yüzde 29.2’lik bir toprak oranına sahip olacağını ve bu oranı Rum tarafına sunduklarını söyledi. Rumların iade edilecek topraklara göçme imkanı bulacak Kıbrıslı Rum sayısında yaptığı teklifin ise alt sınır olarak 78 bin üst sınır olarak da 92 bin olduğunu söyleyen Burcu Rum tarafının bu orandan geri adım atmadığını söyledi.
