Limasollu Arab Ali.
Mağusa’da bir meyhanede vakit geçirirken, İngiliz askerleri ile arasında bir tartışma çıkar.
Tartışma sonucunda İngiliz askerleri yedi süngü darbesi ile Arab Ali’yi oracıkta yere yığarlar…
…
Uyan Alim uyan
Uyanmaz oldun
Yedi bıçak yarasına
Dayanmaz oldun
…
O olur.
Ali kanlar içindedir ve bir daha uyanmaz.
Arap Ali adına ağıt yakılır.
Bu ağıt çığlık olur.
Her nağmesi İngiliz’in böğrüne saplanan yedi bıçak yarası gibidir…
…
Acaba İngiliz valilerinin Arap Ali adına yakılan bu ağıttan haberleri var mıydı?
Her şeyi arşivlerine yığan İngiliz, Arap Ali ağıtını da arşivinde sakladı mı?
Bilinmez.
Ama bu ağıt dilden dile dolaşır ve günümüze kadar ulaşır…
…
Uyan Alim uyan
Uyanmaz oldun
…
Sözler, üstüne yakılan ezgi ile birlikte okunduğunda dayanılmazdır.
Bu ağıtı günümüze taşıyan Mahmut İslamoğlu ile Yılmaz Taner’dir.
Ezgi, Feridun Işıman’ın müthiş yorumu ile popüler hale gelmiş ve günümüzde çeşitli yorumcular tarafından da seslendiriliyor.
…
Yedi bıçak yarası…
…
Türkiye’de Gezi olaylarında yükselen “Devrim” sesleri bazı gençlerin ölümleri ile pankartlaşıyor.
Orada İngiliz yok.
Ölenler de öldürenler de Türkler!
Bıçakla, süngü ile değil, gazla, copla, sopayla…
Hataylı Ali İsmail Korkmaz’ın ölümü böyle oldu.
Devlet destekli güçler Ali’yi uyanmamacasına sopalarla dövdüler.
Ali aldığı darbelere dayanamadı.
Bir daha uyanamadı…
…
Uyan Alim uyan
Uyanmaz oldun
…
Arap Ali adına yakılan ağıt, Ali’ye yakıştırılarak tüm Türkiye’de yaygın hale geldi.
“Mağusa Limanı” adlı Kıbrıs ezgisi artık sadece bizde değil, Türkiye’de de dilden dile dolaşıyor.
Yanık bir ezgi.
Damardan…
…
İskele’den çıktım yan basa basa (aman aman)
Mağusa’ya vardım kan kusa kusa
…
“Mağusa Limanı” ağıtı Grup Abdal ve Selda Bağcan tarafından seslendirildi.
Selda Bağcan’ın Mağusa’yı “Magusa” olarak telaffuz etmesi biraz garip.
Ama Selda Bağcan gibi güçlü bir yorumcudan bu ağıtı dinlemek güzel.
…
Araştırmacı Şevket Öznur’un İngilizce ve Türkçe olarak yaptığı bir çalışmaya göre Arab Ali aslen Limasollu. Arab Ali Limasol’un Arnavut Mahallesinde oturan Arap Mahmut Efendi ile Hatice Hanımın oğludur. Olay 1943’te geçiyor.
Ali, bir gün gümrük işini halletmek için Mağusa’ya gider. İşini bitirdikten sonra biraz vakit geçirmek ve eğlenmek üzere meyhaneye uğrar.
O meyhanede İngiliz askerleri de vardır. Askerler Ali’ye sataşırlar. Bunun üzerine kavga çıkar ve Ali orada 8 süngü darbesi ile yere yığılır kalır…
…
Sözlerin bir başka versiyonunda Ali’nin yedi süngü yarası aldığı ancak sekizinciye dayanamadığı anlatılır…
…
Eğer İngiliz arşivlerinde bu bilgiler yoksa, Şevket Öznur’un çalışmasından yararlanabilirler! (*)
En azından yanlarına hatıra kalır!..
…
Şevket Öznur aynı çalışmasında Arab Ali ağıtının Kerkük ve Urfa yörelerinde okunan versiyonlarından örnekler verir.
…
Mağusa Limanı, limandır (aman aman)
Beni öldürende yoktur din iman
Uyan Alim uyan, uyanmaz oldun
Yedi bırak yarasına dayanmaz oldun
…
(*)A Lament Of Cyprus Region: “Arab Ali” And Variations (Kıbrıs Yöresine Ait Bir Ağıt: “Arab Ali” Ve Varyantları.
