6 aydan fazla bir süre sonra, yeni tip koronavirüsle ilgili bilimsel anlayış gelişmeye devam ederken bir soru kesinlikle cevapsız kaldı: Bu pandemi nasıl sona erecek?
Dünya Sağlık Örgütü’nün Kovid-19’u pandemi ilan etmesinden 6 aydan fazla bir süre sonra, yeni tip koronavirüsle ilgili bilimsel anlayış gelişmeye devam ederken bir soru kesinlikle cevapsız kaldı: Bu pandemi nasıl sona erecek?
Şu anki bilimsel anlayış sadece bir aşının bu pandemiye son verebileceği yönünde fakat o noktaya nasıl varacağımızı göreceğiz. Bununla birlikte bir gün bir şekilde biteceğini söylenebilir. Sonuçta diğer viral pandemiler bitti. Örneğin 1918-1919 grip pandemisini (İspanyol Gribi) ele alalım.
Bu pandemi 20. yüzyılın en ölümcülüydü. Yaklaşık 500 milyon insana bulaştı ve 675 bini Birleşik Devletler’de olmak üzere en az 50 milyon kişiyi öldürdü. Virüsler ve aşı hakkındaki bilimsel bilgi o dönemden bu yana önemli ölçüde gelişse de, bugün dünya çapında hissedilen belirsizlik bir asır önceden tanıdık geliyor.
Bir pandeminin sona ermesi için….
Virüs yok olup gittikten sonra bile bilim insanlarının ne olduğunu daha iyi anlamaları yıllar alabilir ve hâlâ bazı şeyler gizemli kalabilir. İşte bildiklerimiz: bir pandeminin sona ermesi için, söz konusu hastalık onu barındıracak ve daha sonra yayacak yeterli sayıda konak bulmayı başaramadığı bir noktaya gelmeli.
1918 pandemisi örneğinde, dünya ilk başta yayılmanın 1919 baharında durdurulduğuna inanmış ancak pandemi 1920 başlarında yeniden pik yapmıştı. Michigan Üniversitesi Tıp Tarihi Merkezi’nden doktor ve direktör Howard Markel, diğer grip türlerinde olduğu gibi bu gribin de kış aylarında daha aktif hale gelmiş olabileceğini, çünkü insanların iç mekanlarda birbirlerine yakın yerlerde daha fazla zaman geçirdiğini, yapay ısıtıcıların ağız derisi ve burunu kurutarak çatlaklar oluşturduğunu ve bu çatlakların da “virüsler için harika giriş noktaları” olduğunu söylüyor.
Markel, “Soğuk hava azaldığında grip yavaşlama eğilimine giriyor ama kimse nedenini bilmiyor” diyor.
Ancak 1920’in ortalarına gelindiğinde, pandeminin son bulduğuna ilişkin dramatik veya unutulmaz bir açıklama olmamasına rağmen bu ölümcül grip türü aslında pek çok yerde pandeminin sona erdiğini söylemeye yetecek kadar gerilemişti.
Markel’in meslektaşı, Tıp Tarihi Merkezi Direktör Yardımcısı ve tıp tarihçisi J. Alexander Navarro, “Pandeminin sona ermesinin nedeni, virüsün dünya çapında yayılarak yeterince insanı enfekte etmesi, dünya nüfusunda aynı gribin bir kez daha pandemi haline gelmesi için yeterli sayıda hastalığa duyarlı insan bulunmamasıydı” diyor.
