TBMM’de geçtiğimiz hafta tamamlanan bütçe görüşmeleri ile onaylanıp yürürlüğe giren 2016 TC Bütçesi ve içeriğine değinmek istiyorum.
2016 Bütçesinin çok özet olarak Toplam Giderleri, 570.5 milyarTL, faiz hariç Bütçe Giderleri 514.5 mlyrTL ve Bütçe gelirleri ise 540.8 mlyr TL dır. Bütçe gelirleri içinde Vergi Gelirleri 459.2 mlyrTL, Bütçe Açığı 29.7 mlyrTL, olarak öngörülmüştür. Borçlar için konan Faiz Ödemeleri dışında yani Faiz dışı Bütçe Fazlası 26.3 mlyr TL olarak onaylanmıştır.
Toplam Bütçe açığı olan 29.7 mlyrTL, toplam bütçenin % 5.2si gibi, çok düşük bir orandır. Bütçenin % 95’i öz vergi ve gelir kaynaklarıyla karşılanmaktadır. Bütçe açığı, GSYIH’nın ise % 1.3’ü dür ki bu oran AB ortalaması olan % 2.5’ın altındadır.
Toplam Giderler içinde, Personel Giderleri 147.8 mlyr.TL, bütçenin % 25.9’unu, Cari transferler 217.7 mlyr TL ile bütçenin % 38.2’sini, Sosyal Güvenlik Devlet Primi 24.9mlyrTL ile bütçenin % 4.4’ünü, Mal ve Hizmetler 46.9 mlyr TL ile bütçenin % 8.2’sini, Sermaye Giderleri 51.8 mlyr TL ile %9.1’ini, ve Faiz ödemeleri 56 mlyr TL ile Bütçenin % 9.8’ini teşkil etmektedir.
Toplam Giderler içinde personel giderleri ile cari transferler ve sosyal güvenlik primleri toplam oranı % 68.6 dır.
Gelirler Bütçesine baktığımızda, Toplam Gelirler 540.8 milyar TL , Vergi Gelirleri de 459 mlyr TL olarak öngörülmüştür. Vergi gelirlerinin 98.9 mlyr TL sı Gelir Vergisi, 36.8 mlyr TL Kurumlar Vergisi, 51.2 dahilde KDV ve 86.9 mlyr TL ithalde KDV olmak üzere toplam 138.1 mlyrTL KDV , 116.3 mlyrTL Özel Tüketim vergisi ve geriye kalan 69 mlyr TL de harçlar, resimler ve çeşitli isimler altında diğer vergi ve gelirlerdir.
Toplam bütçe gelirlerine oranladığımızda, Kazanç vergileri yani Gelir ve Kurumlar vergisi, toplam gelirlerin % 25’ini, KDV Toplam Gelirlerin % 25’ini, Özel Tüketim vergisi %21.5’unu, geriye kalan Resim ve harçlar, motorlu taşıtlar, KİT Kamu bankaları gelirleri ile kurum kârları ve Kira Gelirleri toplamı da, toplam Bütçe Gelirlerinin % 28.5’idir.
Kazanç vergileri ile birlikte diğer dolaysız vergi gelirleri toplamı, toplam Bütçe Gelirleri içinde %34, Vergi gelirleri içinde ise % 40’oranındadır. Kayıt dışı ekonomi ile mücadele çerçevesinde vergi gelir ve vergi denetimlerinin bu yıl arttırılarak ek vergi konmadan vergi mükellef ağının genişletilerek dolaysız vergilerin arttırılmasının hedef alındığı da Maliye Bakanı tarafından birkaç defa vurgulanmıştır. Bu oranın arttırılmasının hedef alındığını görüyoruz.
Dolaylı Vergiler ise Toplam gelirler içinde % 47, Vergi gelirlerinin ise % 55’ini oluşturuyor.
Gelirlerin % 19’unu da, harçlar ve diğer Kamu Kurum gelirleri ile Kiralar vb Gelirler teşkil ediyor.
En önemlisi Toplam Bütçenin % 95’inin öz vergi ve gelirlerle karşılanması ve bütçe açığının çok düşük, AB ortalamasının yarı yarıya altında olmasıdır.
Bütçe içeriğine baktığımız zaman, temel politikalar ve öncelikli hizmetler olarak, 2016 yılında Eğitim, Sağlık ve Yatırım harcamalarının yer aldığını görüyoruz.
2016 bütçesinde Eğitim harcamalarına geçen yıla göre % 25’e yakın artış öngörülmüştür ki Genel bütçe artışı % 12 civarında olduğuna göre, diğer ödeneklerden kısıntı yapılarak eğitimin payı arttırılmış olmaktadır. Konan ek ödenekler devlet eğitim kurumlarının alt yapılarının genişletilmesi ve kalitenin arttırılması amacıyla olmuştur. Ayrıca Okul alt yapılarının yetersiz olduğu durumlarda öğrencilerin özel okullarda da eğitimi için burs ve okul ücretlerine yardım ödenekleri öngörülmüştür.
Diğer öncelik alan sektör Sağlık Hizmetleridir. Sağlık Bütçesinde de 2016’da % 18 lik ödenek artışı getirilmiştir. Türkiye’de yürürlükte olan ve bütün vatandaşları kapsayan, halkın tüm hastanelerden yararlanma imkânı veren Genel sağlık sisteminin geliştirilmesi ve vatandaşların sağlık kurumlarına erişimlerinin daha rahat sağlanması amaçlanarak en yüksek artış verilen hizmet bütçelerinden biri olmuştur.
Sosyal politikalar içinde, memur, işçi ve emeklilerin maaşlarına 2016’da % 12.5 artış öngörülmekte ve çeşitli aile yardımlarının ve sosyal yardımların genişletilmesi öngörülmüştür.
Yatırımlarda, Maliye Bakanı’nın TBMM’deki sunuşuna göre, 2016’da kamu yatırımlarının kamu-özel yatırımlarını tamamlayacak şekilde bir politika izleneceğini ve kamu-özel işbirliğinde yatırımların yapılacağıdır. Bütçede Yatırım ödenekleri de geçen yıla göre toplamda % 24.5 gibi önemli bir artışla yükseltilerek, yatırımlar için toplam bütçe ödeneği 60 milyar TL’sına çıkarılmıştır. Kamu–özel işbirliği çerçevesinde sadece kamu payı için konan ödenektir.
Yatırımlarda öne çıkacak projeler, barajlar, demiryolları, metro, yollar, vd alt yapı, boğaz tüp geçiş projeleri, Bayındırlık Bakanlığınca şehir içlerinde yapılacak raylı ulaşım sistemleri, ağırlıklı olan projelerdir. Alt yapı ve ulaşımın ülke kalkınmasına yapacağı çok yönlü faydalar malûmdur. Esasen sabit sermaye yatırımlarının, 2016 yılında kamulaştırma bedelleri hariç, 100.9 milyar TL olması programlanmıştır. Bütçe hacmi düşünüldüğünde yatırımlar olarak çok önemli bir rakamdır. Eğitim ve Sağlık hizmetleri ile birlikte, 2016 Bütçesi yatırım ağırlıklı olarak planlanmış ve programlanmıştır.
Diğer projeler; organize Sanayi Bölgelerinde açılan okullara eğitim desteğinin verilmesi, tarımsal desteklerin devamı ve bir miktar daha arttırılarak devamın sağlanması için ödenekler arttırılmıştır. Tarımsal destekler için ödenekler, KDV muafiyetleri ile 17-18 milyar TL’lik bir programa bağlanmıştır. Türkiye bu açıdan OECD ülkeleri içinde tarım sektörüne en çok tarımsal destek veren ülkedir. Ayrıca tarımsal destek amaçlı verilen kredi faizleri projesine göre faizler % 0 ile % 8.25 arasındadır. Bu yıl, tarımda Kırsal Kalkınma programı ile, paketleme ve tarımsal ürünlerin işletilmesi ve depolanmasına yönelik başlatılan icraatların da devamı öngörülüyor.
Genel ekonomik politika olarak, 2016’da ihracata dayalı bir büyümeye önem verileceği, düşük olan (% 15.6) tasarruf oranının, % 17.8’e çıkarılması, reel büyümenin %4.5’a çıkarılması, enflasyonun da % 7.5’a düşürülmesi hedef alınmıştır. Öngörülen hedefler ve buna paralel onaylanan bütçe, çağdaş hizmetler, kalkınma ve büyüme için çok ümit vericidir. Hayırlı olmasını dileriz.
Geçen hafta yine Ankara’da sivil masum insanları canice hedef alan Terörü de nefretle kınayarak, Türkiye’nin yıllardan beri verdiği terör mücadelesine, aslında tüm dünyayı tehdit eden terörün, başta komşu AB ülkeleri ile Rusya, ve ABD ile tüm dünya devletlerinin yalnız sözle değil, her yönden ve Türkiye’ye fiilen aktif destek vermelerini dünya barışı için temenni ederiz.
