Aslında en ktritik ve en az bilinen konu GEÇİŞ DÖNEMİ’nin siyasi ve ekonomik olarak nasıl kurgulanacağıdır.Ne yazık,bazen siyaseten hedeflenenlerle ekonomi-hayat örtüşmeyebiliyor,o yüzden bu dönemi iyi anlamak ve kurgulamak gerekir.Çünkü,değişkenleri çok.
Geçiş döneminden herkes farklı bir şey anlıyor, bu konuda tam bir anlayış birliği olduğunu düşünmüyorum.Şimdilerde referanduma kadar içinde bulunduğumuz AB ile ilgili çalışmaların GEÇİŞ DÖNEMİ’nin sağlığı için çok önemli ama kesinlikle çözüm öncesi etkisi kısıtlı.Yani,bu dönemde ancak hazırlık ve kapasite artırımı yapılabiliyor.
Bana göre, yani the day after dediğimiz süreçte; “ 2 aşamalı geçiş dönemi olmalı” ve bunların süreleri de o dönemdeki ihtiyaçlara göre tayin edilmeli.
1.AŞAMA : Federal devletin kuruluşu için Geçiş dönemi
Bu dönem,referandumda iki tarafın evet demesinin akabinde federal devletin kurulmasına kadar ki dönemi ifade ediyor aslında. Bu süreçte; iki taraf geçiş hükümeti kuracak ve bu hükümetin görevi de federal devleti tüm kurumları,kadroları ve alt yapıları ile hazırlama olacak.Bu geçiş hükümeti,federal yasaların bir tamam yürürlüğe gireceği döneme kadar olan süreci yönetecek.
Yani,1.aşamada federal devlet ve yasalar yürürlükte olmalalı.Ve bu süreçte en az 6 ay olmalı.Kısaca,YEŞİL HAT 6 ay sonra ortadan kalkmalı.Bu süreçte,eli rahatlayan AB’ de fonlarıyla her bakımdan Kuzey’de çok etkili olur.Şimdilerde referanduma kadar yapamadıklarımızı çok görece daha rahat ve iklimde yaparız.
Bizim tarafın görüşü,siyaseten bu sürecin çok kısa olmasıdır,çünkü bir an önce ortaklık devletinde yer alma hedefimiz var.Yani,” the day after “ ile esas GEÇİŞ DÖNEMİ’ne başlayalım.Lakin,bana göre siyasi hedefle ekonomik hayat bu konuda tam örtüşmüyor.
Zaten,bu dönemde KUZEY’de epey bir gelişme olacak,çözüm beklentisi realize olacağı için çok ciddi bir EKONOMİK GELİŞME ve TREND dönemine gireceğiz.Bir bakıma esas geçiş dönemi öncesi bir miktar ekonomik olarak yükümüzü(yatırım-talep patlaması olacak,ciddi varlık değer artışı da yaşayacağız ) almaya başlayacağımız dönem olacak,herkes henüz okyanusa açılmadan pozisyonlarını almaya başlayacak. O yüzden,iyi kurgularsak; 1.AŞAMA,bizim için esas geçişe iyi bir ön hazırlık dönemi olabilir.
2.AŞAMA : AB UYUMU için GEÇİŞ DÖNEMİ
Esas geçiş dönemi budur aslında.Yani, YEŞİL HATTIN ortadan kalkacağı; federal devletin yürürlüğe girmesinden sonra Kuzeyin de AB uyumuna başladığı dönemdir.Bu dönemde; EURO(para birliği) ,gümrük birliği,dolaylı vergiler-KDV,iktisatın faktör mobilitesi,benim ekonominin vanaların çalışması dediğim yani “mal-hizmet-kişi-sermaye” serbest dolaşacak.
Ve bu dönemde askıda olan AB müktesabatı,bizim masetme ve uyum kapasitemize göre askıdan indirilecek.Hayvancılık hariç; tahminimiz 2 yıl içinde tüm müktesabata uyum sağlayacağımızı düşündüğümüz süreç.
Peki sorun ne,veya bunları niye anlattım?
Konu şu; biz nev-i şahsına münhasır ve mülkiyet-toprak gibi özel bileşenleri de olan bir birleşme süreci yaşayacağız.Dolayısıyla; referandum sonrası(çünkü öncesinde yapabileceklerimiz var ama etkisi ve imkanı kısıtlı) GEÇİŞ DÖNEMİ’ni iyi kurgulamamız lazım.Bu konuda farklı görüşler var.
Hemen “the day after” sonrasını çok çok kısa tutarak, esas geçiş(anlattığım) dönemine girmemizi öngörenler var.Ki,ben bunu siyaseten olumlu ama ekonomik olarak çok gerçekçi bulmuyorum,biraz sudan çıkmış balık oluruz,ağır bir şok olur diye düşünüyorum.
O yüzden, bana göre “the day after” yani esas geçiş dönemini referandumdan sonra en az 6 ay sonra kesin takvimleyerek başlamamızın ekonomik olarak daha iyi olabileceğini öngörüyorum.Bu modelin bize daha uygun olduğuna inanıyorum.
