Yangından mal kaçırır gibi apar topar 31 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan yasa gücünde kararname ile üçüncü ülke işçilerine temmuz başı itibariyle verilen %17,79 6 aylık hayat pahalılığı %40 kesinti ile hem geri alındı hem de %22,21 eski maaşından da işveren lehine geri çekilme oldu. Hiç beklemeden henüz kasalardan %17,79 fark çıkmadan, bazı işverenler çok korku saldı hükümete ki hiç bekleme fırsatı yaratılmadı.
Üretimin gerçekleştirilebilmesi için gerekli temel bileşenlerden biri olarak emek faktörü her türlü bedensel ve zihinsel işgücü çabasını ifade etmektedir. Emeğin ücret olarak adlandırılan karşılığı vardır ve bu işverene bırakılamaz. Bunu kamu otoritesi ortaya koyar ve minimum maaşı belirler. Bu taban ücret en basit işleri gerçekleştiren eğitimsiz ve vasıfsız bir işçiye ödenmesi gereken ücreti ifade eder. Bizim kamu otoritemiz gibi işverenden yana tavır koyup da işçiler arasında da ayrım yapıp, resmen üçüncü dünya işçileri ayrımcılığına girmek, hükümetin işçi ayrımcılığı yapması bu yüzyılda ve de İLO sözleşmelerine göre hukuksuzluktur.
Biz karmaşık sistem asgari ücreti beklerken karşımıza işçilerin ayrıştığı bir devlet sistemi çıktı.
Bugün birçok gelişmiş ülkeler karmaşık sistem asgari ücret modeli içerisinde. Bölgesel, sektörel, mesleki olarak ayrım yapıp uygulamaktadırlar. Türkiye de asgari ücret uygulaması basit sistemle tek bir ulusal asgari ücret modelidir. Oysa komşumuz Güney Kıbrıs’ta karmaşık model içerisinde. Mesleklere göre asgari ücret uygulaması geçerli olup güçlü bir sendikal yapı ile desteklenmektedir.
Güney Kıbrıs asgari ücret konusunda dünya ülkeleri standartlarında bir başarı modeli olmuştur. Güney Kıbrıs’ta eğer bir çalışana bir anlaşma kapsamında yemek ve/veya konaklama sağlaması halinde %10 – %15 oranında kesinti yapmalarına olanak tanır. Bizde ki bu oran %40 olarak yasallaşmıştır.
Ülkemizde asgari ücret tartışmaları yeni başlamamıştır. Her dönem işçinin alacağı emek karşılığı pazarlık yapılmış ve minimum düzeyde her yerden kırpılarak verilmiştir.
Asgari ücretin tespitinde dikkate alınması gereken temel belirleyiciler;
- Eğitim Düzeyi b) Deneyim c) Risk d) İşin Niteliğidir.
Önemli olan şudur ki emek vasfa göre düzenlenir ve bir kişi emeğini sahip olduğu vasfa göre satar. Dolayısı ile asgari ücretin de ve/veya insanların alacağı ücret sahip oldukları vasfa göre olmalıdır. Meslek ve dolaylı olarak vasıflara göre uygulanacak (belirlenecek) asgari ücretler güçlü bir sendikal yapı ile çağdaşlığı yakalar ve insan emeğinin sömürüsüne de son vermiş oluruz.
