Rol modeller diğer kişileri etkilemek için örnek alınan kişilerdir. Çocuklar için ilk rol modeller anne-babalar ile onlara bakan diğer kişilerdir. Rol modellerin sergiledikleri tüm davranışlar çocuklar için birer örnektir. Onların kızgınlık, rahatlama, sevgi, aşk, şiddet gibi her türlü davranışı nasıl sergiledikleri önemlidir. Rol modellerin bu tür davranışları onları model alan çocuklar tarafından aynen sergilenir. Bunun anlamı çocukların yaptıkları bütün davranışlar rol modellerindir.
Çağdaş dünya bu açıdan problemler yumağıdır. Çocukları saran fiziksel ve sosyal çevre sürekli değişmekte ve genişlemektedir. Rol modeller yakından uzağa doğru sürekli genişlemektedir. Özellikle uydu çağında TV kanallarından, internete, bilgisayar oyunlarına kadar her ortam rol modellerle dolu.
Televizyonlar çocukların kişiliklerini etkileyecek pek çok rol model ile doludur. Ne yazık ki KKTC kültürü, TC televizyonlarına teslim bir konumdadır yıllardır. TC TV kanalları da şu sıralar pek çok “negatif rol modeli” ile dolu. Yarışma programlarındaki jüri üyeleri, dizilerdeki roller, yarışmacıların kendileri, yarışmalardaki skeçler hepsindeki rol modeller arasında, çocuklar için negatif rol modelleri gittikçe sayıca artmakta.
Çocuklar ve ergenlerin etrafını bu tür rol modeller sarmış durumda. Çocuklar problematik durumlarda karar verirken, insan ilişkilerinde, yaşamsal kararlar almada, okulda veya sosyal yaşamda nasıl davranacağına karar vermede “rol modeller”in davranışlarını kopya etmektedir. Bir süre sonra bu kopya davranışlar onların kişiliklerine kadar etki edecek duruma gelmektedir. Bu süreç çok ciddidir çünkü çocukların kişilik gelişimi, cinsel gelişimi, sosyal ve dugyusal gelişiminin nasıl şekilleneceği üzerinde rol modeller çok ama çok etkilidir. Halk arasındaki kız gibi kız, erkek gibi erkek kişilikler bunların örnek sonuçlarıdır.
Örneğin bilgisayar oyunundaki bir oyun kahramanının sinirlendiği zaman yaptığı vurma, kırma, zarar verme davranışlarının aynisini onu model alan çocuk tarafından, aynen tekrar edilecektir. Diğer taraftan dizilerdeki kahramanlar da çocuklar ve gençler için birer rol modeldir. Onların da sevgiyi gösterme biçimleri, değer yargıları, ahlaki davranışları, çocuk ve gençler tarafından taklit edilme potansiyeline sahiptir. Ancak dizilerdeki kahramanlar reyting kaygısı nedeniyle genelde “negatif rol modelleri”dirler. Şiddet, silah, vurma, öldürme davranışları sıkça sergilenmektedir.
Çocuklar ve gençlerin de aynı davranışları model alarak, sosyal ilişkilerine transfer etmeleri yüksek olasılıklıdır. TV kanallarında kız kılığına girmiş erkek rol modelleri ise bir başka negatif rol modeldir ve problem durumundadır. Cinsel kimlik gelişimi döneminde olan çocuklar için tehlike arz edecek negatif rol modelleri ne yazık son zamanlar daha da artmış durumda.
Bunun bir önlemi olmalı. TV kanalları pozitif rol modelleri açısından denetlenmelidir. KKTC bu açıdan problemli. TC’deki TV kanalları ne yazık ki buralardan denetim altına alınamaz. Geriye sadece yerli kanalların denetimi kalıyor. İlgili birimlerin bu konuda önlem alması, oturup kafa yorması gerekmektedir.
Bu konuda da en büyük yük yine ailelerin omuzlarında kalmakta; her konuda olduğu gibi KKTC denen ucube devlette. Aileler bu konuyu kendi başlarına aşma durumundadır. Aileler pozitif, olumlu rol modeller seçmede çocuklarına yardımcı olmalı. Toplumdaki başarılı insanlardan çocuklarına bahsetmeliler. Ünlü olmuş fakat kültürel anlamda pozitif davranışlar sergileyen kişiler hakkında çocukları ile sohbet etmeliler. Çocuklarla herhangi zor bir problematik durumda nasıl karar verileceği hakkında konuşulmalı. Bu gibi durumlarda başarılı olmuş, pozitifi rol modeller hakkında çocukları ile sohbet etmeliler.
Çocuk ile konuşulmaması, ona pozitif rol modeller gösterilmemesi durumunda, karşısında bir sürü negatif rol model olacaktır. Ne yazık ki bunları en çok bulabilecekleri kitle iletişim aracı en kolay ulaşılan televizyondur. Kanalardaki dizilerden, yarışma programların kadar hemen hemen tüm programlar, negatif rol model örnekleriyle dolu ve çocuklar tehlike altında. Çocukları bu tehlikeden korumak da ne yazık ki bir devlet olamamış buralarda ailelerin sorumluluğu.
