Ülke para birimlerinin birçoğu serbest piyasada alınıp satılmaktadır ve değerleri oluşan arz ve talebe göre belirlenir.
Peki kurları etkileyen faktörler nelerdir?
- DIŞ TİCARET HADLERİ
Dış ticaret hadleri ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarına oranı ile hesaplanmaktadır. Dış ticaret hadleri artacak ki ülke ihracatı ithalat oranını aşsın ve ülke mallarına talep artsın böylece dış talebin yerel para birimine artışı sağlansın ve para biriminin değeri artmış olsun. İhracat-ithalatı aşıyorsa ülkeye döviz girdisi sağlanıyor ve dövize olan talep azalıyor. Böyle de olunca kurlar makul ölçülere geliyor. Yani üretim artışı. Yani reel büyüme.
- ENFLASYON
Ülke para biriminin değeri ya da diğer adıyla kur başka bir ülkenin para birimi cinsinden değeri olarak ifade edilir. Para birimlerinin değeri piyasada arz ve talebe göre belirlenir.
Düşük enflasyona sahip bir ülkenin parası yüksek enflasyona sahip bir ülkenin parasına göre daha değerlidir. Enflasyon fiyatları artıran yerel para biriminin alım gücünü azaltan bir faktördür. Enflasyonun çok düşük olması yerel para biriminin değerini artıran bir unsurdur. Fakat enflasyonun yüksek olması yerel para biriminin değerine olumsuz bir etki sağlar. Yani düşük enflasyon alım gücünün artışına katkı sağlar bu ise yerel paranın değerini artıran bir unsur olur. Yüksek enflasyon aynı zamanda risk artışıdır.
- FAİZ NİSPETLERİ
Faiz bir anlamda “yerel para birimine talebin” oransal göstergesidir. Faizin yüksekliği veya değeri daha fazla getiri anlamındadır. Bu durumda da talep artışı yaratılır. Ve paranın değerinde yükselmeler beklenir. Yani rasyonel para politikası.
- CARİ AÇIK
Cari açık dışardan gelen paranın dışa ödenen paradan daha az olduğunu bu durumda da döviz ihtiyacının daha fazla olduğunu gösterir. Bu durum dövize talebi artırır. Artan döviz talebi karışışında yerel para birimi değer kaybeder.
Tüm bu unsurlar yerel para biriminin değer kaybetmesinin iktisadi sebepleri olarak sıralanır. Bu faktörler bir paranın değer kaybetmesine sebep olan unsurlardır. Bunlara ek olarak kamu borcu önemini de vurgulamak isterim. Yüksek kamu açığı para basımını tetiklediğinden enflasyon artırıcı unsurdur bu da iktisadi bir sonuç olarak karşımıza çıkar. Tabi bu etkenlerin diğer yüzü ise yani bu oluşan etkenlerin ortaya çıkmaması veya böyle politikaların uygulanmaması yerel para biriminin değerini artırıcı unsurdur. Tüm bu faktörlerin yerine ülkenin iç ve dış politikasını da koymak gerekiyor. Başarılı bir ekonomi ve buna bağlı iç siyasette izlenecek politika ile dış siyasette izlenecek politikaların önemi büyüktür. Dünya ile barışık bir istikrarlı dış siyaset elbette size karşı olan güveni artıracağından dıştan gelecek olan doğrudan yatırımların ve size duyulacak olan güven sonucu gelecek olan sermayenin yerel para biriminin değerinin etkilenmesinde önemli rol oynayacağı kesindir.
İç siyasette de sosyal politikaların önemi çok büyük olmakla birlikte yargının üzerinde ki siyasal etkinin sıfırlanması güven artırıcı unsur olarak karşımızda dururken dünyanın konuştuğu dili, dünyanın uyguladığı politikaya uygulamak dünyayla bütünleşmeyi sağlar bu ise iktisadi gelişmeyi etkileyeceğinden yerel para biriminin değer kazanmasına katkı sağlayan önemli unsurlar olur.
