YÜZYILLARDIR HAYATI TEHDİT EDİYOR: Sigaranın M.S. ve 18. yüzyılda Avrupa’ya İspanya yoluyla Amerika Kıtası’ndan geldiği sanılıyor. İlk yıllarda tütün yaprağına daha sonra da ince kağıda sarılarak içilmeye başlanan sigaranın içeriğinde insan hayatını tehdit eden birçok zararlı madde bulunuyor
HER 4 KİŞİDEN 1’İ İÇİYOR: Araştırmalara göre, 5 yılda, 5 milyon genç sigaraya başladı. Sigara içme yaşı 11’lere indi. Dünyada yılda ortalama 5 milyon kişi sigara kullanımına bağlı olarak ölüyor. Dünya nüfusunun üçte biri sigara kullanıyor. Kıbrıs’ta ise her 4 kişiden 1’i sigara içiyor
Duygu ALAN
Ankara Gazi Üniversitesi Hastanesi Sigarayı Bırakma Polikliniği’nde üç yıl boyunca hizmet veren ve uyguladığı tedavi yöntemleri ile onlarca kişinin sigarayı bırakmasını sağlayan göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Yağmur Aldağ, sigaranın zararlarını ve sigarayı bırakmanın yollarını anlattı.
Dr. Yağmur Aldağ, kişinin sigarayı bırakabilmesi için önce bunu istemesi gerektiğini söyledi. Kişinin sigarayı bırakmaya karar vermesinin ardından muhakkak bir göğüs hastalıkları uzmanına muayene olması gerektiğini ifade eden Dr. Yağmur Aldağ, sigarayı bıraktırmada psikolojik ve medikal tedavi yöntemlerinin kullanıldığını ancak medikal tedavi yönteminin uygulanabilmesi için kişiye bir takım tetkikler yapılması gerektiğini belirtti.
Sigaranın birçok hastalığa neden olduğunu dile getiren Dr. Yağmur Aldağ, bu hastalıkların birçoğunun ölümle sonuçlandığını ifade etti.
Dr. Yağmur Aldağ, meslektaşlarına çağrıda bulunarak, “Lütfen sigara kullanan hastalarınıza bir iki dakikanızı ayırın ve sigarayı bırakması için onu uyarın” dedi.
“Nikotin sakızları da bağımlılık yapabilir”
Dr. Yağmur Aldağ, psikolojik sigara bağımlılarının sigarayı bırakmasının fiziksel bağımlılara oranla çok daha kolay olduğunu kaydetti. Dr. Aldağ, “Psikolojik bağımlılar ile nikotin sakızı veya nikotin badı kullanarak sorunu aşabilir. Çünkü psikolojik bağımlı, çiğneyeceği sakız ile oyalanıp veya nikotin bandı kullanarak o sigara içme isteğini yenebilir. Tabii nikotin de bağımlılık yapan bir madde olduğundan muhakkak doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Kişi eğer kendi başına gidip eczaneden bu tür ilaçları alıp da ölçüsüz ve bilinçsizce kullanırsa bu kez de onun bağımlısı olabilir. Yapılan aştırmalarda da bu tez desteklenmiştir. Sigarayı bırakamayanların neden bırakamadıkları araştırıldığında hiçbirinin doktora gitmediği, eczacının önerdiği bir ilacı alıp kullandığı gözlemlenmiştir” dedi.
“Sigarayı bırakınca kilo almamak mümkün”
Dr. Yağmur Aldağ, birçok kişinin “sigarayı bıraktım, çok kilo aldım” gibi şikayetleri olduğunu belirterek, aslında sigarayı bıraktıktan sonra kilo alıp almamanın kişinin kendi elinde olduğunu kaydetti.
Aldağ, “Sigara bırakınca kilo almak tamamen psikolojik bir durumdur. Çünkü sigarayı bırakan kişi sürekli ağzında bir şey olsun istiyor ve rutinin dışında da yemek yiyor. Ama sigara içerken kişi daha iştahsız olabiliyor. Çünkü sonuç olarak o sigara ağızdan geçiyor ve ağızdaki hücrelerin, tat duyularının yapısını bozuyor. Dolayısıyla az yiyorsunuz, yediklerinizden de zaten zevk almıyorsunuz ve o sigarayı içerek bir şekilde zamanınızı geçiriyorsunuz, yeme ihtiyacı duymuyorsunuz. Ama sigara içmeyince ağız boş kalıyor ve yeme ihtiyacı hissediyorsunuz oysa bu dönemde en az kalorili şeyler yerseniz kilo almazsınız. Gidip her defasında çikolata, tatlı yerseniz kilo alırsınız. Bunu kontrol etmek kişinin kendi elindedir. Öte yandan bu aşamada biz zaten hastalarımızın kilolarını da kontrol altında tutmak için nasıl beslenecekleri konusunda tavsiyelerde bulunuyoruz” diye konuştu.
“Anne sütüne karışıyor”
Dr. Yağmur Aldağ, “Sigara dumanı anne sütüne karışmaz” söyleminin kesinlikle doğru olmadığını belirtti. Dr. Aldağ, “Sigara anne sütüne karışır. Bebek annenin karnındayken de sigara içildiğinde oldukça olumsuz etkilenmektedir. Bu nedenle bebekte gelişme gerilikleri veya doğumsal anomaller olabilir” dedi.
“Tüm organlar zehirden nasibini alıyor”
Sigaranın insan vücudundaki etkileri hakkında da bilgi veren Dr. Yağmur Aldağ, şunları söyledi: Sigara bir kere zehir, toksit maddedir. Bu toksit madde vücudumuzda çalışan her organa zarar verir. Organlar dokulardan dokular hücrelerden oluşur. Bu hücrelerin de belli bir yaşam döngüsü vardır. Belli maddelere, minerallere, moleküllere ihtiyaç duyar. Siz hücrelerinizi dışarıdan zehre maruz bırakırsanız bütün bu hücrelerin dokuların çalışmasını bozarsınız. Beyin, kalp, akciğer, karaciğer, böbrek, pankreans gibi çalışan tüm organlar, hepsi biz sigara itçimiz andan itibaren hasar görmeye başlıyor. Kimisi daha erken cevap veriyor, kimisinde bulgular geç ortaya çıkıyor. Örneğin akciğer daha erken cevap veriyor. Çünkü biz sigara içtiğimiz zaman nefes yolu ile çektiğimiz için öncelikle bu zehre akciğer maruz kalıyor ve oradan geçtiği için en yüksek dozda zehri akciğer alıyor. Sigaranın içerisindeki zararlı maddeler, daha sonra da kan yolu ile tüm organlara geçiyor.
“Hayatınızdan vazgeçmeyin”
Dr. Yağmur Aldağ, sigara kullanımına bağlı ciddi sağlık sorunları olan kişilerin birçoğunun ‘Nasıl olsa öleceğim. Bu saatten sonra sigarayı bıraksam ne olur’ fikrini taşıyarak hayatından kolayca vazgeçtiğini belirtti.
“hayatınızdan kolay vazgeçmeyin” çağrısında bulunan Dr. Aldağ, “Koah hastası, sigarayı bıraktıktan sonra koah geçmeyecek veya kanser hastası sigarayı bırakınca kanser yok olmayacak ama en azından hastalığın ilerlemesini önleyebilir, hastalığı kontrol altına alabiliriz. Hastayı tamamen geri döndüremeyiz belki ama uygulayacağımız tedavilerle onu stabilize edebiliriz, yaşam ömrünü uzatabiliriz. Yaşam konforunu uzatabiliriz. Ama adam koah hastası ve sigara içiyorsa yaşam ömrü kısalacak, hayat konforu kötüleşecek ve hastalığı ilerleyecektir” dedi.
Dr. Aldağ, ayrıca 30 yıl sigara içmiş bir kimsenin eğer iç organları zarar görmemişse sigarayı bıraktıktan 5 yıl sonra hiç içmemiş gibi olabileceğini kaydetti.
“KKTC’de de Sigarayı Bırakma Polikliniği olacak”
Dr. Yağmur Aldağ, KKTC’de henüz sigarayı bırakma polikliniği olmadığını ancak Sağlık Bakanlığı’nın bu yönde bir çalışması olduğunu kaydetti.
Dr. Aldağ, “Bizim ülkemizde şimdilik sigarayı bırakma polikliniği yok ama Sağlık Bakanlığı ile bir çalışmamız var. Hazırlıklar tamamlanmak üzere, yakında ülkemizde de böyle bir poliklinik olacak. Sanıyorum bu poliklinik ilk aşamada Kentsel Sağlık Merkezi’nde olacak” diye konuştu.
“Hekimler hastasını uyarsın”
Sigara konusunda hekimlerin hastalarına uyguladığı üç tür uygulama olduğunu kaydeden Dr. Yağmur Aldağ, bunları nötür uygulama, kötü uygulama ve iyi uygulama olarak sıraladı.
KKTC’de kötü uygulama yapıldığını kaydeden Dr. Yağmur Aldağ, bazen küçük bir uyarının dahi kişide sigarayı bırakma duygusu yarattığını belirterek, meslektaşlarına “Lütfen sigara kullanan hastalarınıza bir iki dakikanızı ayırın ve sigarayı bırakması için onu uyarın” çağrısı yaptı.
Aldağ, “Bir doktorun sigara kullanan bir hastasına ‘lütfen sigara içmeyin’ demesi nötür uygulamadır. Hekim hastasının sigara içtiğini görüyor ama hiç bir şey demiyorsa bu kötü uygulamadır. Doktor, en az üç dakikasını ayırıp hastasına sigarayı bırakması gerektiğini ve bunun nedenlerini, sigara içmeye devam etmesi halinde nasıl bir sürecin onu beklediğini anlatıyorsa da işte bu iyi uygulamadır” dedi.
Dr. Yağmur Aldağ, KKTC’de hekimlerin hastalarına bu konuda zaman ayırmadığını ileri sürdü . Dr. Aldağ, “Yapılan çalışmalara göre maalesef Türkiye dahil dünyada doktorlar arasında iyi uygulama yüzde 10. Kıbrıs’ta ise kötü uygulama var. Çünkü hiç kimse hastasına vakit ayırıp sigarayı bırakmasını tavsiye bile etmiyor. Biz doktorlar olarak öncelikle bunu yapmalıyız. Hastaya sigarayı bırakmayı tavsiye edilmesi bile ilerleme kaydedebilir. Ben meslektaşlarımızdan özellikle bunu talep ediyorum” diye konuştu.
