SAYIŞTAY ONAY GEREKLİ DEDİ: Devletin işleyişi bakımından önemli noktada olan Başbakanlık ve Sayıştay, belediyelerdeki Toplu İş Sözleşmesi ile ilgili konularda karmaşa yaşanmasına neden oldu. Sayıştay’ın belediyelere gönderdiği yazı ile sözleşmeleri imzalanmadan meclis üyelerinin dönemi dışında kalan süreler için önce Bakanlar Kurulu’ndan onay alınması gerektiği vurgulandı
BAŞBAKANLIK “GEREK YOK” DİYE KARŞILIK VERDİ: Sayıştay’ın bu yazısının üstünden 10 gün geçmesinin ardından bu kez Başbakan Özkan Yorgancıoğlu imzalı bir belge ile belediyelere Sayıştay’ın yazısının dikkate alınmadan geçmiş dönemde uygulanan sistemle Toplu İş Sözleşmelerinin imzalanabileceği iletildi
SENDİKALAR KARŞI: Yerel yönetimlerde örgütlü BES ve Devrimci Genel İş Sendikası, Sayıştay’ın yazısını “ne yaptığını bilmeden yazılmış bir yazı” olarak nitelerken, belediye başkanları Sayıştay’ın kararına saygı duyulması gerektiği görüşünde
Bertuğ TOPAL
Devlet kurumları arasındaki kopukluk bir kez daha gözler önüne serildi. Sayıştay’ın 3 Mart tarihinde tüm belediyelere gönderdiği bir yazı ile Toplu İş Sözleşmeleri imzalanmadan başkanlık veya meclis üyelerinin dönemi dışında kalan süreler için önce Bakanlar Kurulu’ndan onay alınması gerektiği vurgulandı. Sayıştay’ın bu yazısının üstünden 10 gün geçmesinin ardından bu kez Başbakan Özkan Yorgancıoğlu imzalı bir belge ile belediyelere Sayıştay’ın yazısının dikkate alınmadan geçmiş dönemde uygulanan sistemle Toplu İş Sözleşmelerinin imzalanabileceği vurgulandı.
Yerel yönetimlerde örgütlü sendikalar, Sayıştay’ın yazısının yanlış olduğunu ve bu yanlışın Başbakanlık’tan döndüğünü belirtirken, belediye başkanları, Sayıştay’ın kararına saygı duyulması gerektiğini belirtti.
Sayıştay’a göre onaylanmayan borç ve sözleşmeler iptal olacak
Sayıştay’ın gönderdiği yazıya göre belediye başkanı ve meclisinin görev süresini aşan ve Bakanlar Kurulu’nun onayına sunulmayan sözleşmeler veya borçlanmalar belediye başkan ve meclisinin görev süreleri ile sınırlı olacak. Doğabilecek her türlü mali sorumluluk ise belediye meclis kararında olumlu yönde imzası bulunan belediye başkanları ve belediye meclis üyelerine ait olacak.
Başbakanlık “onaya gerek yok” dedi
Başbakanlık belediyelere gönderdiği yazıda “1996 yılında yürürlüğe girmiş bulunan Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Referandum Yasası’nın ilgili ‘Toplu İş Sözleşmesi’nin imzalanmasını müteakip, başka bir yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksınız yürürlüğe girer’ kuralı dikkate alınarak Toplu İş Sözleşmesi’nin Bakanlar Kurulu’nun ve/veya başka herhangi bir makamın onayına bağlı olmadan imzalanması ile yürürlüğe gireceği kanaatine varılmıştır” diyerek konunun Bakanlar Kurulu onayı gerektirmeden çözülebileceğini belirtti.
Sayıştay, Bakanlar Kurulu’ndan onay istiyor
Sayıştay’ın tüm belediyelere 3 Mart tarihinde yolladığı yazı ile iki konu yer alıyor. Konulardan birincisi borçlanmalarla ilgili olup, ikincisi ise Toplu İş Sözleşmesi’nin başkan ve meclis üyelerinin görev sürelerini aşması halinde Bakanlar Kurulu’ndan onay istediği yönünde.
İşte Sayıştay Başkanı Osman Korahan’ın imzasıyla belediyelere gönderilen metnin tamamı, “Bilindiği üzere Değiştirilmiş Şekliyle 51/95 sayılı Belediyeler Yasası’nın ‘belediyeleri yetkileri’ yan başlıklı 24(2)c Maddesi; Belediyelerin hesaplarının bulunduğu herhangi bir banka veya kooperatif kuruluşundan herhangi bir amaç için borç alabilmek;
Ancak borçlanılacak miktar, yıl içerisindeki belediye gelirlerinin %20’sini aşamaz. Belediye gelirlerinin %20’sini veya Meclis’in görev süresini aşan ödeme süresi olan miktarların borçlanılabilmesi, Bakanlar Kurulu’nun onayına bağlıdır” şeklinde düzenlenmiştir.
Yine aynı yasanın “Belediye başkanlarının görev ve yetkileri” yan başlıklı 61(15) Maddesi; “Yetkili makam ve kurulun düşüncesini almak suretiyle sözleşmeler yapmak, uzlaşma, vazgeçme, rehin, bağış, kabul etme hususlarında bu yasa ile sınırları çizilmiş yetkileri kullanmak, belediye adına bağlayıcı her türlü sözleşme ve tasarruflarda bulunmak; Ancak belediyece yapılan sözleşmelerde öngörülen süre, sözleşmeyi yapan Meclis’in görev süresini aştığı hallerde bu gibi sözleşmelerin geçerliliği Bakanlar Kurulu’nun onayına bağlıdır” biçimindedir.
“Bu nedenle borçlanma ve Toplu İş Sözleşmeleri dahil, belediyelerce imzalanacak her türlü sözleşmenin yukarıda belirtilen kurallara uygun olarak, Bakanlar Kurulu onayı alındıktan sonra yürürlüğe konması gerekmektedir.
Belediye başkanı ve meclisinin görev süresini aşan ve Bakanlar Kurulu’nun onayına sunulmayan sözleşmeler ve/veya borçlanmalar belediye başkan ve meclisinin görev süreleri ile sınırlı olacağından doğabilecek her türlü mali sorumluluk, borcun edinildiği sözleşmede ve/veya belediye meclis kararında olumlu yönde imzası bulunan belediye başkanları ve belediye meclis üyelerine ait olacaktır.”
Başbakanlık kanaat belirtti
Başbakanlık ise Sayıştay’ın belediyelere gönderdiği yazıya karşılık olarak 13 Mart tarihinde Lefkoşa Türk Belediyesi’ne ve diğer belediyelere bir yazı göndererek, Bakanlar Kurulu’nun onayı olmadan borçlanma ve Toplu İş Sözleşmelerinin yapılabileceği belirtti. Başbakan Özkan Yorgancıoğlu’nun imzasını taşıyan yazıda şu ifadeler kullanıldı: “51/1995 sayılı Belediyeler Yasası’nın 61’inci maddesinin (15)2inci fıkrasında; Belediyece yapılan sözleşmelerde öngörülen sürenin sözleşmeyi yapan Meclis’in görev süresini aştığı hallerde bu gibi sözleşmelerin geçerliliğinin Bakanlar Kurulu’nun onayına bağlı olacağı kuralının yer aldığı ve Sayıştay’ın ilgide kayıtlı genelgesi ile bu kurala uyulmasının gerekliliğinin belediyenize bildirildiği malumunuzdur.
Belediyeler Yasası’ndaki sözleşmelerle ilgili düzenleme yukarıda belirtildiği gibi olmakla birlikte, Toplu İş Sözleşmeleri ve grev hakkı anayasal hak olup, Toplu İş Sözleşmesi’ni düzenlemekte olan 42/1996 sayılı Toplu İş Sözleşmesi’nin imzalanmasını müteakip, başka bir yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yürürlüğe gireceği kuralı bulunmaktadır.
Genel hukuk prensibine göre, bir konuda iki farklı yasada iki farklı düzenleme bulunması halinde o konuyla ilgili olan özel yasanın dikkate alınacağı, her iki yasanın da o konuyla ilgili özel yasa olması halinde ise en son yürürlüğe giren yasanın dikkate alınacağı kuralı bulunmaktadır.
Bu bağlamda konu yürürlükteki mevzuat ve genel hukuk prensibi çerçevesinde değerlendirilmiş olup, 1996 yılında yürürlüğe girmiş bulunan Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Referandum Yasası’nın ilgili ‘Toplu İş Sözleşmesi’nin imzalanmasını müteakip, başka bir yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksınız yürürlüğe girer’ kuralı dikkate alınarak Toplu İş Sözleşmesi’nin Bakanlar Kurulu’nun ve/veya başka herhangi bir makamın onayına bağlı olmadan imzalanması ile yürürlüğe gireceği kanaatine varılmıştır.”
Bozat: Başbakanlık, Sayıştay’ın yanlışını düzeltti
Belediye Emekçileri Sendikası Başkanı Savaş Bozat, Havadis’e yaptığı açıklamada yasada böyle bir madde olduğunu ancak Toplu İş Sözleşmelerini kapsamadığını belirtti. Bugüne kadar böyle bir uygulamanın yapılmadığını ifade eden Bozat, “Bu Sayıştay’ı kendi kafasına göre iş yapmakla suçladı. Sayıştay’ın yasaları iyi araştırmadan bu kararı belediyelere gönderdiğini” dikkat çeken Bozat, Başbakanlığın Sayıştay’ın yanlışını düzelterek bu kararın uygulanmamasını istediğini söyledi. Lefkoşa Türk Belediyesi’nde aylardır beklenen raporun bile daha ortaya çıkarılmadığını ifade eden Bozat, Sayıştay’ı ciddiyetsizlikle suçladı.
Hasan Felek: Başbakanlığın yazısı yerinde
Devrimci Genel İş Sendikası Başkanı Hasan Felek ise Sayıştay’ın yolladığı yazının doğru bir yazı olmadığını belirti. Yasaya göre en az 1, en fazla 2 yıl Toplu İş Sözleşmesi yapılabileceğinin açık olduğunu kaydeden Felek, 2014 yılında imzalanan bir Toplu İş Sözleşmesi’nin 2016 yılına kadar geçerli olduğunu söyledi. Felek, Büyükkonuk ve Yeniboğaziçi’nde bu tip sözleşmeleri imzaladıklarını ifade ederek hizmetin sadece başkanların dönemlerinin içerisinde değil sürekli olduğunu söyledi. “Başbakanlığın yazısı yerindedir” diye konuşan Felek, bundan sonraki dönemde de eksiden nasıl uygulanırsa yine sözleşmelerin o şekilde yapılacağını kaydetti.
Fellahoğlu: Sayıştay’ın kararını uyguladık
Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Kadri Fellahoğlu ise kendilerinin Belediyeler Yasası’na bağlı kalmakla mükellef olduklarını ifade ederek, Meclis’in süresini aşan sözleşmeleri Bakanlar Kurulu’nun onaylaması gerektiğini söyledi. Uygulamanın Sayıştay’ın gönderdiği yazı ışığında yapılması gerektiğine de vurgu yapan Fellahoğlu, kendilerinin hem Sayıştay’a hem de Bakanlar Kurulu’na Toplu İş Sözleşmeleri ile ilgili kararlarını gönderdiklerini söyledi.
Özçınar: Bakanlar Kurulu onaylamakla mükellef
Güzelyurt Belediye Başkanı Mahmut Özçınar da Belediyeler Yasası’na göre belediyelerin sözleşme yapma yetkisinin görev süresi ile sınırlı olduğunu söyledi. Bir diğer yasada ise farklı bir uygulama olduğunu ifade eden Özçınar, Bakanlar Kurulu’nun meclis süresini aşan Toplu İş Sözleşmelerini onaylamakla mükellef olduğunu belirtti. Sayıştay’ın kararına saygı duymak zorunda olduklarını söyleyen Özçınar, bu konunun belediyeler için büyük oranda bir sorun teşkil etmeyeceğini ifade etti. “Çatışma kültürü yaratmaktansa bunu uygulayabiliriz” diye konuşan Özçınar, uygulamayı bu şekilde sürdüreceklerini söyledi.
