GÜNDEMDEN DÜŞTÜ: Müzakere masasındaki “en önemli yakınlaşma” olarak isimlendirilen dönüşümlü başkanlık, Kıbrıs Türk tarafının “çapraz oylamayı” reddetmesinin ardından, Rum müzakere heyeti tarafından gündemden düşürüldü
SADECE RUM SEÇİLECEK: Ortak metin sürecinin ardından yeniden başlayan müzakerelerde federal yürütme konusunda Rum tarafının masaya getirdiği pozisyonda, federal Kıbrıs’ın ayrı toplumlardan olacak Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın tek liste üzerinden basit çoğunlukla seçilmesini öneriyor. Bu, başkanın hep Rum, yardımcının da Türk olması anlamına geliyor
ÇARPRAZ OYA HAYIR AMA…: Çapraz oylamayı reddeden Eroğlu başkanlığındaki müzakere ekibi, federal yürütme konusunda masaya getirdiği önerilerde, Federal Kıbrıs’ın Cumhurbaşkanlığı’nın dönüşümlü olmasını istiyor
EROĞLU SÖZÜNÜ TUTMADI: Talat, “Eroğlu seçimleri kazanmasının hemen ardından, müzakerelere Talat-Hristofyas’ın bıraktığı yerden devam edeceği sözünü vermesine rağmen, ilk iş olarak çapraz oyu reddetti. Bunu fırsat bilen Kıbrıs Rum tarafı da, dönüşümlü başkanlık konusunu gündemden kaldırdı” diye konuştu
HRISTOFYAS’I KURTARMAK İÇİN: Türk müzakere ekibine yakın bir kaynak, “Dönüşümlü başkanlık, ta Kleridis döneminden bu yana kabul edilmiş bir ilkedir. Ki o zaman çapraz oy gündemde yoktu. Hristofyas siyasi olarak bu ilkeyi Rum toplumuna bu ilkeyi kabul ettiremeyeceğini anlayınca, torpillemek için çapraz oyu ortaya attı” dedi
Esra AYGIN
Müzakere masasındaki “en önemli yakınlaşma” olarak isimlendirilen dönüşümlü başkanlık, Kıbrıs Türk tarafının “çapraz oylamayı” reddetmesinin ardından, Rum müzakere heyeti tarafından gündemden düşürüldü.
Havadis’e bilgi veren müzakere ekibine yakın bir kaynak, Türk tarafının belirli koşullar içerisinde çapraz oyu görüşmeye hazır olduğunu söyledi. Aynı kaynak, “çapraz oyun dönüşümlü başkanlığın” muadili bir öneri olmadığını belirtti.
Dönüşümlü başkanlığın, çapraz oylama ile bağlantılı olduğu argümanının bir çarpıtma olduğunu belirten kaynak, “Dönüşümlü başkanlık, ta Kleridis döneminden bu yana kabul edilmiş bir ilkedir. Ki o zaman çapraz oy gündemde yoktu. Hristofyas siyasi olarak bu ilkeyi Rum toplumuna bu ilkeyi kabul ettiremeyeceğini anlayınca, torpillemek için çapraz oyu ortaya attı” dedi.
Ayrıca, Kıbrıs Türk tarafının çapraz oy sistemi ile ilgili hiçbir zaman retçi bir tutum içine girmediğini vurgulayan kaynak, belirli koşullar içerisinde çapraz oyun Türk müzakere ekibince görüşülmeye hazır olunduğunun altını çizdi.
Aynı kaynak, bu konuda Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu’nun BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon’a mektup yazarak, bu konudaki pozisyonunu aktardığını da kamuoyu ile paylaştı.
Havadis’e konuşan diplomatik kaynaklar, Hristofyas döneminde Rum müzakere ekibinin “dönüşümlü başkanlığı”, Türk tarafının şartlı olarak kabul etti. Şart ise, “Çapraz oy” uzlaşısıydı. Türk tarafı çapraz oydan geri adım atınca, Rumlar da dönüşümlü başkanlık konusundaki uzlaşıyı masaya getirmedi.
.jpg)
Karşılıklı “ret”
Kıbrıslı Rum diplomatik bir kaynak, Kıbrıs Türk tarafının “olmazsa olmaz” diye nitelediği dönüşümlü başkanlığın, Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu’nun Kıbrıslı Rum lider Dimitris Hristofyas ile yürüttüğü önceki müzakere döneminde, çapraz oylamayı reddetmesi nedeni ile masadan kalktığını söyledi.
Çapraz oya karşılık dönüşümlü başkanlık
Havadis’e bilgi veren aynı diplomatik kaynak, Cumhurbaşkanı Eroğlu’nun göreve gelmesinin ardından devam eden kapsamlı çözüm müzakereleri sırasında dönüşümlü başkanlık ve çapraz oylamayı kapsayan önerinin Kıbrıs Rum tarafınca masaya getirildiğini ve Eroğlu’nun çapraz oylamayı reddettiğini söyledi. Eroğlu’nun çapraz oylamayı reddetmesi ile birlikte, dönüşümlü başkanlığın da gündemden kalktığı belirtildi.
Rum kesimi temkinli
Rum tarafı, “dönüşümlü başkanlık konusunun” yeniden masaya gelmesi noktasında temkinli. Bunun için Türk tarafının masadaki performansı belirleyici olacak.
Havadis’e bilgi veren Kıbrıslı Rum diplomatik kaynak, bundan sonraki süreçte, Kıbrıs Türk tarafının çapraz oylamayı yeniden kabul etmesi durumunda, Rum tarafının dönüşümlü başkanlığı yeniden benimseyip benimsemeyeceği ile ilgili soruya karşılık, “Buna cevap verebilmek için çok erken. Tüm konular birbiri ile bağlantılı görüşüleceğinden, dönüşümlü başkanlığı kabul etmemiz, Kıbrıs Türk tarafının diğer bazı konulardaki tutumuna bağlı” dedi.
Sadece Rum seçilecek
Cumhurbaşkanı Eroğlu’nun çapraz oyu reddetmesinin ardından dönüşümlü başkanlığı gündemden çıkaran Kıbrıs Rum tarafı, 11 Şubat ortak açıklamasının ardından yeniden başlayan müzakerelerde federal yürütme konusunda masaya getirdiği pozisyonlarda, federal Kıbrıs’ın ayrı toplumlardan olacak Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın tek liste üzerinden basit çoğunlukla seçilmesini öneriyor.
Bu da, Cumhurbaşkanı’nın her zaman Kıbrıslı Rum, yardımcısının ise Kıbrıslı Türk olması anlamına geliyor.
Kıbrıs Türk tarafı ise federal yürütme konusunda masaya getirdiği önerilerde, Federal Kıbrıs’ın Cumhurbaşkanlığı’nın dönüşümlü olmasını istiyor.
***
Yakınlaşma rafa kalktı
2. Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile Rum lider Hristofyas, kapsamlı çözüm müzakereleri çerçevesinde, diğer unsurların yanı sıra, dönüşümlü başkanlığı ve çapraz oylamayı içeren bir paketi görüşmüş, bu paket üzerinde büyük yakınlaşma kaydetmişlerdi.
Pakette yer alan ilkelere göre, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler tarafından eşzamanlı olarak seçilecek olan federal Kıbrıs’ın Cumhurbaşkanı’nın görev süresi 5 yıl olacak, bu sürenin 3 yıllık dönemini Kıbrıslı Rum cumhurbaşkanı yürütürken, 2 yıllık dönemini ise Kıbrıslı Türk cumhurbaşkanı yürütecekti.
Bu konuda Rum tarafı 4 yıl Rum, 2 yıl Türk formülünde ısrarlıydı.
Çapraz oylamanın gereği olarak ise, Kıbrıslı Rumların Kıbrıslı Türk adaylar için kullandığı oyların ağırlığı, Kıbrıslı Türk kayıtlı seçmenlerin, toplam seçmen sayısı içerisindeki yüzdeliği ile aynı yüzdeliği oluşturacak şekilde hesaplanacaktı. Örneğin, eğer federal Kıbrıs’ın kayıtlı Kıbrıslı Türk seçmenleri, toplam seçmen sayısının yüzde 20’sini oluşturursa, o zaman Kıbrıslı Rumların herhangi bir Kıbrıslı Türk aday için kullandıkları oy, söz konusu Kıbrıslı Türk aday için kullanılmış toplam oyun yüzde 20’sini oluşturacak şekilde hesaplanacaktı.
Talat kabul etti, Eroğlu reddetti
Rum liderliğine yakın diplomatik kaynağa göre, Eroğlu’nun Nisan 2010’daki cumhurbaşkanlığı seçimini kazanmasının ve müzakere masasına oturmasının ardından, Hristofyas masaya yeniden dönüşümlü başkanlık-çapraz oylama teklifini getirdi.
Ancak, Eroğlu’nun çapraz oylamayı reddetmesi ile Hristofyas dönüşümlü başkanlık konusunu geri çekti.
Talat: Kıbrıs Türk tarafı da yakınlaşmalara sadık kalmadı
Havadis’in konu ile ilgili görüşlerine başvurduğu 2. Cumhurbaşkanı Talat, Eroğlu’nun, çapraz oyu en baştan reddederek, Kıbrıs Rum tarafının dönüşümlü başkanlık konusunda geri adım atmasının yolunu açtığını söyledi.
Talat, “Eroğlu seçimleri kazanmasının hemen ardından, müzakerelere Talat-Hristofyas’ın bıraktığı yerden devam edeceği sözünü vermesine rağmen, ilk iş olarak çapraz oyu reddetti. Bunu fırsat bilen Kıbrıs Rum tarafı da, dönüşümlü başkanlık konusunu gündemden kaldırdı” diye konuştu.
Talat, sürekli olarak Rum tarafının yakınlaşma kağıtlarına saygı duymamasından şikayet eden Kıbrıs Türk tarafının da yakınlaşma kağıtlarına sadık kalmadığının altını çizdi.
Cumhurbaşkanı Eroğlu ve Kıbrıslı Rum lider Dimitris Hristofyas’ın çapraz oy konusu üzerinde 5 ayı aşkın zaman harcadıkları biliniyor.
Marjinallere kapı kapalı
2. Cumhurbaşkanı Talat, çapraz veya ağırlıklı oy sisteminin, Kıbrıs için öngörülen federal bir anlaşma söz konusu olduğunda avantajlı olduğunu, Kıbrıs Türk toplumundan oy alamayan bir Kıbrıslı Rum adayın, veya Kıbrıs Rum toplumundan oy alamayan bir Kıbrıslı Türk adayın seçilme şansını ortadan kaldırarak, uç görüşlere sahip marjinal adayların sistem dışında kalmalarını sağladığını vurguladı.
