BORÇ YAPILANDIRMALARINDA YENİ DÖNEM: Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken Veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasa Önerisi’ne göre borçlular için yeni mahkeme süreci sonunda yasada belirlenen katsayılar ışığında borçların yeniden yapılandırılmasına gidilecek
HAPİSLİK YİNE VAR: Yasa önerisine göre borcunu ödemeyen ya da ödemekte zorlananlarla ilgili son sözü yargıç söyleyecek. Yargıç davayı inceledikten sonra “mazbata kaldırılsın, borç yeniden yapılandırılsın” ya da “hayır borcun tamamı ödensin” diyebilecek. Dava sonunda “hapis” kararı da verilebilecek
ANA PARA DEĞİL, FAİZ DAHİL: Yasaya göre borcun yeniden yapılandırması ana para üzerinden değil, ödenmemeye başlandığı andan itibaren başlayacak. Bazı çevreler ise borcun ana para baz alınarak yapılandırılmasını istiyor
İŞTE TABLO: Borçların yeniden yapılandırılmasında kullanılacak katsayılar belirlendi. İşte o tablo:
Türk Lirası Döviz
Dönem Katsayı Dönem Katsayı
2002 4,20 2002 1,80
2003 3,50 2003 1,70
2004 2,80 2004 1,52
2005 2,50 2005 1,44
2006 2,25 2006 1,36
2007 1,95 2007 1,28
2008 1,70 2008 1,20
2009 1,50 2009 1,16
2010 1,30 2010 1,12
2011 1,20 2011 1,11
2012 1,12 2012 1,06
2013 1,01 2013-10-31 1,005
(Her ay için) (Her ay için)
Bertuğ TOPAL
Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken Veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasa Önerisi, Resmi Gazete’de yayımlanarak halkın bilgisine getirildi. Cumhuriyet Meclisi, Borç-Alacak İlişkilerini Düzenleyen Tüm Mevzuata İlişkin Değişiklikleri Hazırlamak ve Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici (Ad-Hoc) Komitesi mazbata mağdurlarının dört gözle beklediği yasayı Meclis’e sunmaya hazırlanıyor. Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 7 gün içinde Meclis’e sunulması beklenen yasa önerisinde borçların yeniden yapılandırılmasından genel gerekçeye kadar birçok konu aydınlatıldı.
Fasıl 150 Faiz Yasası’nın kaldırılması büyük etken
Yasa önerisinin genel gerekçeler kısmında KKTC Merkez Bankası Yasası’nda yer alan ve faiz oranlarını düzenleyen Fasıl 150 Faiz Yasası’nın yürürlükten kaldırılmasının ardından bankaların yüksek miktarlarda faiz oranları yüzünden vatandaşların mağdur duruma düşürüldüğü belirtildi. Konunun Anayasa Mahkemesi’ne taşınması ve mahkemenin bu konunun yasal olmadığını belirtmesine karşın dönemin hükümetlerinin herhangi bir adım atmadığı da gerekçeler kısmında yer aldı.
Amaç yeniden yapılandırma
Yasa önerisinin amaç kısmında belirtilene göre, yasanın amacının özel hukuk kişileri arasında kurulan borç ilişkilerinde uygulanan yüksek faizlerden dolayı tahsili geciken veya tahsil edilemez hale gelen borçların mahkemeler tarafından adil ve uygun görülmesi halinde yeniden yapılandırılması olarak gösterildi.
Kapsamda kimler var?
Cumhuriyet Meclisi, Borç-Alacak İlişkilerini Düzenleyen Tüm Mevzuata İlişkin Değişiklikleri Hazırlamak ve Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici (Ad-Hoc) Komitesi’nin önerisine göre yasadan şu durumda olan davalar kapsama alındı:
1- Bankalar veya kredi sağlayıcıları ile gerçek veya tüzel kişiler arasında düzenlenen borç senedi ve kredi kartı sözleşmeleri dahil her türlü sözleşme ve akdolunmuş borç ilişkisi içeren veya her halükarda bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ve alacak ilişkileri sonucunda hakkında yasal takip başlatılmış veya hüküm alınmış borçlar;
2- 31.12.2012 tarihi itibarıyla donuk alacak (3 ay ödeme yapılmamış borç) kapsamın alınmış veya tebliğe göre alınması gereken borçları;
3- 31.12.2012 tarihinden önce yürürlüğe giren yasalar uyarınca yeniden yapılandırılmış borçlar;
4- İki özel hukuk kişisi arasında düzenlenen borç senedi veya her türlü sözleşme ile akdolunmuş veya bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ilişkileri dolayısıyla hakkında 1.1.2013 tarihinden önce yasal takip başlatılmış ve mahkeme hükmü alınmış borçları kapsar.
Borç yapılandırmalarında yeni dönem
Yasa kapsamına giren borçlarla ilgili yeni düzenleme de yasa önerisinde yer aldı. Buna göre yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlarda, borcun ilk kez donuğa düştüğü tarih baz alınarak yeni düzenlenen kat sayılar ışığında borç yeniden yapılandırılacak. Özel hukuk kişiler için ise yeniden yapılandırma ilk yasal işlemin yapıldığı tarih baz alınacak.
Borç, donuğa düştüğü yerden hesaplanacak
Yapılacak yasa ile borcun yeniden yapılandırması anapara üzerinden değil donuğa düştüğü tarih itibarıyla yapılacak. Borcun “donuk” duruma düştüğü andaki miktarın alınarak onun üzerinden belirlenecek faiz oranları ile yeniden yapılandırılacak.
Son söz yargıcın
Yasa önerisine göre son sözü yargıç söyleyecek. Yasa önerisine göre yargıç davayı inceledikten sonra “mazbata kaldırılsın, borç yeniden yapılandırılsın ya da hayır borcun tamamı ödensin” de diyebilecek. Bazı çevreler son sözü yargıcın söylemesinin doğru olmadığı görüşünde.
Hüküm ve emirler kaldırılabilir
Yasa önerisinin yasalaşmasının ardından davalarla ilgili mahkeme tarafından alınan kararlar, yasaya göre mahkemenin uygun ve adil görmesi durumunda değiştirilebilecek veya kaldırılabilecek. Böylelikle mahkemeler bulunan birçok alacak verecek davası da çözülmüş olacak.
Geçmiş ödemelerle ilgili işlem yapılmayacak
Öneriye göre, borçlunun mahkeme tarafından belirlenmiş yeni borç miktarını aşan ödemelerin tespit edilmesi durumdan borçluya ödeme yapılmayacak. Geçmiş borç ödenmiş ve kapatılmış sayılacak. Ayrıca yeniden belirlenecek borçlar için mahkeme masrafları alınmayacak.
Kamu borçları yasa dışında bırakıldı
Yasa önerisine göre kamu kuruluşunun taraf olduğu bir alacak verecek davası bu yasanın kapsamından çıkarıldı. Yapılan düzenlemede konu öneriye şöyle yansıdı: “Bir borç ilişkisinin taraflarından biri bir kamu kurum veya kuruluş ise bu kurum veya kuruluş ile bir gerçek veya tüzel kişi arasında kurulan alacak verecek ilişkisi bu yasa çerçevesinde ve bu yasa’daki kurallara tabi ‘borç ilişkisi’ olarak kabul görmeyecektir.”
31 Ekim’e yetişmedi
Bakanlar Birliği’nin 31 Ekim tarihine kadar verdiği süre yasanın Resmi Gazete’de önceki gün yayımlanmasının ardından aşılacak gibi görülüyor. Yasa önerisi bir haftalık süre zarfından önce komitede onaylanacak ardından da Meclis’te görüşülüp kabul aranacak.
Borçların yeniden yapılandırılmasında kullanılacak katsayılar:
Türk Lirası Döviz
Dönem Katsayı Dönem Katsayı
2002 4,20 2002 1,80
2003 3,50 2003 1,70
2004 2,80 2004 1,52
2005 2,50 2005 1,44
2006 2,25 2006 1,36
2007 1,95 2007 1,28
2008 1,70 2008 1,20
2009 1,50 2009 1,16
2010 1,30 2010 1,12
2011 1,20 2011 1,11
2012 1,12 2012 1,06
2013 1,01 2013-10-31 1,005
(Her ay için) (Her ay için)
Erhürman: Yargıcın son kararı vermesi Anayasa’ya uygunluk için
Cumhuriyetçi Türk Partisi Birleşik Güçler Lefkoşa Milletvekili ve komite üyesi Tufan Erhürman konuyla ilgili yaptığı açıklamada Meclis’e yasa önerisinin sunulduğunu Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren yedi gün sonra Ad-Hoc Komite’nin önüne geleceğini söyledi. Ad-Hoc Komite’nin öneride değişiklik yapma yetkisinin var olduğunu ifade eden Erhürman, daha sonra komitenin öneriye son halini verip genel kurula göndereceğini söyledi. Genel kurulun da değişiklik yapma yetkisi olduğunu söyleyen Erhürman, bu nedenle bu metnin yasanın son hali olarak kabul edilmemesi gerektiğini söyledi.
Erhürman, son kararı yargının vermesinin metnin Anayasa’ya uygun olması için getirilen bir düzenleme olduğuna vurgu yaparak, bu borçların birçoğu hakkında verilmiş hükümler ve/veya mahkeme emirleri olduğunu söyledi. Erhürman şöyle devam etti: “Anayasa’nın 136. maddesine göre, ‘yasama ve yürütme organları ile devlet yönetimi makamları mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organ ve makamlar, mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.’ Bu hükmün anlamı, mahkeme tarafından verilmiş bir hüküm veya emrin yalnız ve ancak mahkeme tarafından değiştirilebileceğidir. Tabii ki bu düzenlemeye rağmen taraflar da kendi aralarında anlaşarak, yargı sürecini beklemeden borcu yeniden yapılandırabilirler. Ancak yasama organının çıkaracağı bir yasayla ya da idarenin yapacağı bir idari işlemle mahkeme hükmünü veya emrini değiştirmesi Anayasa’ya göre mümkün değildir.”
Tatar: Katsayıları biraz daha düşürdük
Maliye eski Bakanı ve Komite Üyesi Ersin Tatar, bu yasanı UBP döneminde gündeme geldiğini üzerinde biraz daha iyileştirmeler yapılarak uygulamaya konulacağını söyledi. Borcun yeniden yapılandırılmasında tekrar mahkeme emri istenmesinin bir sıkıntı doğuracağı yönünde kuşku duyduğunu da belirten Ersin Tatar, “Dua ediyorum bir sıkıntı çıkmasın. İnşallah yargıçlar böyle bir uygulama yapmayacak” şeklinde konuştu. Tatar, katsayıların geçtiğimiz düzenlemeye göre biraz daha düşürüldüğünü de ifade ederek bunca zamandır vatandaşa işlenen ciddi faizlerden vatandaşı arındırmaya çalıştıklarını söyledi. Bankalar Birliği ve çeşitli kurumlarla istişare içerisinde bu yasayı gündeme getirdiklerini de belirten Tatar, komiteye gelecek olan öneri ile katsayıları biraz daha düşürerek yeniden yapılandırılacak borcun anaparaya yakın bir noktaya gelmesini sağlayacaklarını söyledi.
And: Olumlu ve olumsuz yönleri var
Faiz ve Mazbata Mağdurları Komitesi Genel Koordinatörü Kazım And, yaptığı açıklamada, 31 Ekim’e kadar verilen sürenin 10 gün kadar sarktığını belirtti.
And, Tufan Erhürman’ın komitede “son söz yargıcın olsun” dediğini ve bu duruma karşı olduklarını belirtti. Yargının yasamanın üstüne çıkacağını ve elini kolunu bağlayacağını göz ardı edildiğini de ifade eden And, “Yani bir anlamda aleyhine mazbata çıkartılan bir vatandaş mahkemeye başvurarak benim mazbatamı durdurun ve borcumu yapılandırın diye dilekçe verdikten sonra bu karar yargıcın insafına bırakılacak. Yargıç, tamam mazbatayı iptal edin ve askıya alın ve borcu yeniden yapılandırın derse mazbata askıya alınıp borç yeniden yapılandırılacak. İyi niyetli bir yargıç bunu yapacak. Ya kötü niyetli bir yargıca denk gelirse ne olacak?” dedi.
“Tüm borçlular yasa kapsamında”
Kazım And, tüm bunların yanında kendilerini mutlu eden bazı gelişmelerin de yaşandığını belirtti. And, son yasa ile tüm borçluların yasa kapsamın alındığını, yani bankalar ile şirketlerin yanı sıra özel şahıslara olan borçların da yasa kapsamına girdiğini kaydetti.
