Hayat pahalılığı, iç borçlanmalar, yasa gücünde kararnameler derken sürekli gelen bir soru ile tekrar gündemime oturan döviz kurları. Döviz kurları neye göre yükselir ve düşer?
Şuanda tartışma konusu olmaya başlayan ve dünyada en fazla işlem gören yabancı paralardan biri Amerikan Dolarıdır. Bunun dışında Euro, İngiliz Sterlini, Japon Yeni ve İsviçre Frangı gibi para birimleri de Amerikan Dolarından sonra en çok işlem gören paralardır. Döviz kurlarında ki oynaklıklar hem yerel hem de genel ekonomik gelişmelerden etkilenir.
Bizim Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olarak döviz değerleri üzerinde bir hakimiyetimiz yoktur. Hakimiyet, Türk Lirası’nın anayurdu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındadır. KKTC Merkez Bankasının belirlediği ve referans niteliği taşıyan kurlar TC Cumhuriyet Merkez Bankası kurları ile aynıdır. Bunu da bir not olarak düşelim.
Nedir döviz değerlerinin yükselmesi ve düşmesinde ki nedenler?
Amerika Merkez Bankası konumunda ki Federal Rezerve System’in faiz artışları ve bilanço politikası döviz kurlarını etkileyen faktörlerden bir tanesi. İkinci neden siyasi krizler uluslararası ilişkilerdeki siyasi krizler,jeopolitik krizleri de tetikleyebilir. Üçüncü ve çok önemli olan Merkez Bankası Politikaları. Yani para politikaları, faiz oranları. Diğer önemli konu uluslararası kredi derecelendirme kurumlarının kredi notları. Eğer kredi notu düşürülürse o ülkenin para biriminin değerine olumsuz yansır. Son neden olan enflasyon en önemli nedenlerden biridir. Düşük enflasyon o ülkenin para biriminin, diğer para birimleri karşısında değerli olmasına katkı sağlar.
Tüm bu belirttiğim nedenlerin yanına iki önemli nedeni de eklemem gerek; bunlardan bir tanesi güven, yani siyasetin Merkez Bankasına müdahale etmemesi. Diğeri ise hukukun üstünlüğü ve siyasi istikrardır.
Para, piyasadan satın alacağınız herhangi bir ürüne benzer. Daha yüksek bir para birimi arzı o para biriminin piyasada çok bulunması demektir. Yüksek talep o para birimini daha değerli hale getirebilir. Böyle yazılar yazdığım zaman ne kadar şanslı ve sorunsuz olduğumuza şükrediyorum. Neden mi? Kendi paramızın olmamasına.
