İŞTİRAK NAFAKASI

Eşlerin boşanma davası sonucunda, çocuğun velayetini almayan ebeveyne çocuğun bakımı ve giderleri için hükmedilen nafakaya iştirak nafakası denir. İştirak nafakasının ayrıntıları aşağıda anlatılmıştır.

İştirak Nafakası Nedir?

Çocuğun bakımı, eğitimi ve yetiştirilmesi yükümlülüğü velayet hakkına sahip olan anne veya babaya bırakılır. Yasa koyucu diğer tarafı bu bakım ve yetiştirme yükümlülüğünün getirdiği giderlere kudretine göre katılmakla yükümlü kılmıştır. İşte velayet hakkına sahip olmayan ana ya da babanın yapılan giderlere katkı olarak verdiği nafakaya iştirak nafakası denir.

TMK m. 182/2 uyarınca: ‘Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas alınır. Çocuğun velâyetinin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.’

Mahkeme tarafından daha önce tedbir nafakası olarak ödenmesine karar verilen nafakanın boşanma davasının kesinleşmesiyle iştirak nafakası olarak ödenmesine karar verilir.  İştirak nafakası yalnızca boşanma davasında değil, ayrılık ve evliliğin butlanı davasında da talep edilebilir. Ayrıca dava devam ederken ya da dava sonuçlandıktan sonra ayrı bir dava açarak da talep edilebilir.

İştirak Nafakası Verilmesinde İstek

Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak zorundadır bundan dolayı iştirak nafakası kendiliğinden verilir. Boşanma davası nasıl açılır ise açılsın, anlaşmalı veya çekişmeli boşanma olması dikkate alınmaksızın, iştirak nafakası hususu kendiliğinden araştırma ilkesi gereği hakim tarafından re’sen gözetilir.

İştirak Nafakası İsteyebilecekler

Çocuğun bakımı ve giderleri için gerekli giderler ana ve baba tarafından yapılmadığı takdirde kendisine karşı nafaka davası açılır. İştirak nafaka davasının davacıları aşağıdakilerdir.

• Davacı ana veya baba,
• Kayyım veya vasi ,
• Ayırt etme gücüne sahip olan küçük.

İştirak Nafakası İstenebilecekler

İştirak nafaka davasının davalıları aşağıdakilerdir.

• Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş,
• Küçüğe fiilen bakmayan ana ya da baba,
• Küçüğün ana ve babası,
• İflas İdaresi.

İştirak Nafakasında Görevli Mahkeme

İştirak nafakası boşanma davası ile istenilmişse ya da iştirak nafakası boşanmadan sonra bağımsız dava ile istenilmişse aile mahkemesi görevlidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.

İştirak Nafakasında Yetkili Mahkeme

İştirak Nafakası Boşanma Davası İle İstenilmişse: Boşanma davalarında yetkili olan aile mahkemesi görevlidir.

İştirak Nafakası Boşanmadan Sonra Bağımsız Dava İle İstenilmişse: Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi, davalının yerleşim yeri, küçüğün oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

İştirak nafakasının miktarının belirlenmesinde nafakayı ödeyecek olan eşin ve velayeti kendisine bırakılan eşin mali durumu ile çocukların ihtiyaçları göz önünde bulundurularak miktara karar verilir. Kendisine velayet verilen eş çalışamayacak durumda ise ve hiçbir yerden geliri yoksa bu eş iştirak nafakasına tabi tutulamaz.

İştirak nafakasının miktarı, çocuğun ihtiyaçları ve ana babanın ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Bu miktarın belirlenmesinde, eğer çocuğun herhangi bir geliri varsa bu gelir de göz önünde bulundurulur.

İştirak nafakasının adil bir miktar olarak belirlenmesi için bir boşanma avukatı ile davayı yürütmek önemlidir. Boşanma avukatı İstanbul ili için İstanbul Baro Levhası’nda yayınlanan avukatlara ait bilgilerden sorgu yapmak suretiyle bulunabilir.

İştirak Nafakası Nasıl ve Ne Zaman Ödenir?

• Türk parası ile ödenir: Ana ve baba arasında akdi bir durum olmadığı sürece nafaka yabancı para ile ödenemez.
• İrat şeklinde ödenir: Hakim istem halinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
• Toptan ödenemez: Yani hakim, istem halinde iştirak nafakasının irat biçiminde ödenmesine karar verebilir.
• İştirak nafakası her ay tahsil edilir.

İştirak Nafakası Ne zamana Kadar Ödenir?

Aşağıdaki hallerde iştirak nafakası sona erer.

• Ölüm ile: Çocuğun ölümü ile iştirak nafakası, çocuğun öldüğü günden itibaren sona erer.
• Ergenliğe ulaşma ile: Doğal ergenlik ile, evlilik ergenliği ile, yargısal ergenlik ile.
• Evlatlık verilme ile: Evlat edinme üzerine ana veya babaya ait haklar ve görevler evlat edinen kimseye geçer.
• Feragat ile: İştirak nafakasından feragat edilmişse iştirak nafakası yükümlülüğü feragat tarihinden itibaren kendiliğinden ortadan kalkar.
• İştirak nafakasının kaldırılması ile: Durumun değişmesi halinde hakim istem üzerine iştirak nafakasının miktarını yeniden belirler ya da iştirak nafakasını kaldırır.