İmza atıldı icraat yok

BİRÇOK YASA AKSADI: Türkiye Cumhuriyeti Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği’nin Üçüncü Ortak Gözden Geçirme Çalışması’nın raporu açıklandı. Rapora göre ciddi ilerleme sağlanmadı. 2016-2018 dönemi için kullanılan, “Eğer yeni protokol imzalanacaksa…” vurgusu, “Yeni protokol imzalanmayabilir” mesajı içeriyor

PROGRAM SAHİPLENİLMEDİ: Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği tarafından hazırlanan rapora göre geçmiş dönemki CTP-DP hükümetinin Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programı’nı sahiplenmediği vurgusu yapıldı

12 ÖNEMLİ NOKTA: İşte yapılacağı taahhüt edilen ancak henüz hayata geçirilmemiş konular:
• Kamu Yönetimi Reformu gerçekleşmedi
• Kamu Görevlileri Yasa Tasarısı’nda gelişme sağlanamadı
• Mesai saatlerinin düzenlenmesi konusunda adım atılmadı
• E-Devlet Projesi’nin ilerleyişi ağır aksak
• Kıdem tazminatının kaldırılması tam olarak uygulanmadı
• Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu taslak olarak bile hazır değil
• Fonların tasfiye tam anlamıyla yapılmadı
• Ek mesailer azalması gerekirken yüzde 35 arttı
• KKTC Borç İlişkilerinde Uygulanacak Kuralları Düzenleyen Yasa Tasarısı yasalaşmadı
• Su yönetimi ile ilgili hukuki altyapı hazırlanmadı
• Kıb-Tek’teki düzensizlik sürüyor
• Türkiye’den denizaltından elektrik getirilmesi ile ilgili hiçbir adım atılmadı

Bertuğ TOPAL
Türkiye Cumhuriyeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında yürütülen Ekonomik ve Mali İş birliği Protokolü’nün 2013-2015 dönemi işleyişi tamamlandı. Türkiye’nin Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği KKTC’den sorumlu Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’a mektup yazarak gidişattan memnun olmadığını ifade eden bir yazı gönderdi.
Üçüncü Ortak Gözden Geçirme Çalışması olarak ifade edilen çalışma ile TC Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği, TC Lefkoşa Büyükelçiliği ile ortak bir çalışma yürüterek 2 yılda yapılan veya yapılamayan tüm siyasi politikaları bir raporda topladı.
Havadis’in ele geçirdiği rapora göre 2013-2015 yılları arasında KKTC’deki hükümetlerin protokole uygun hareket etmediği ifade edildi.
28 Nisan 2015 tarihinde Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği Müsteşar Yardımcısı Dr. Genç Osman Yaraşlı tarafından hazırlanan rapor KKTC İşlerinden de Sorumlu Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’tan da “olur” aldı.

“Program sahiplenilmedi”
Kıbrıs İşleri Başmüşavirliği tarafından hazırlanan rapora göre geçmiş dönemki Cumhuriyetçi Türk Partisi Birleşik Güçler-Demokrat Parti Ulusal Güçler hükümetinin Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programı’nı sahiplenmediği vurgusu yapıldı. Ayrıca hükümetin programın uygulanmasına yönelik güçlü bir irade ortaya koymadığı kaydedildi.

“İlerleme yok”
2013-2015 yılları arasında uygulanmasının KKTC Hükümeti tarafından taahhüt edilen Sürdürülebilir Geçiş Programı ile ilgili olarak daha önceden hazırlanan İkinci Ortak Gözden Geçirme Çalışması’nın sonrasında hiçbir kayda değer ilerleme olmadığı belirtildi.

“Borç hedefi tutturulamadı”
Yine Üçüncü Ortak Gözden Geçirme Çalışması’na göre cari bütçe açığının düşürülmesi hedefi de tutturulamadı. Faiz hariç cari bütçe açığının program dönemi sonunda 315 milyon TL’ye indirilmesinin mevcut gelişmeler ışığında mümkün olmadığı ifade edildi.

“Kalan zaman iyi değerlendirilmeli”
2013-2015 Ekonomik ve Mali İş Birliği Protokolü kapsamında yürütülen Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programı’nın 2015 yılı sonunda sona ereceğinin ifade edilen çalışmada kalan süre içerisinde KKTC hükümetinin kalan zamanı iyi değerlendirmesi gerektiği ifade edildi.

“Yeni program imzalanmayabilir”
Çalışma raporunda “TC ile KKTC arasında yeni bir program imzalanacaksa” cümlesi, önümüzdeki dönem içerisinde yeni bir ekonomik programın imzalanmayabileceği ifadesini taşıyor. Çalışma raporunda ayrıca yeni bir program imzalanması durumunda yapılacak yardımların belirli performans ölçütlerine bağlanması görüşünde bulunuldu.

Akça, Başbakanlığa yolladı
Raporun KKTC’ye ulaşması ile birlikte Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisi Halil İbrahim Akça tarafından dönemin Başbakanı Özkan Yorgancıoğlu’na gönderildi. 8 Haziran 2015 tarihinde gönderilen yazıda “Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’ın onayı ile uygun görülen Üçüncü Ortak Gözden Geçirme çalışması sonucunda hazırlanan Değerlendirme Raporu ve TC Teknik Heyet kararlarının birer örneği ekte gönderilmişti. Bilgilerini ve gereğini müsaderelerine saygılarımla arz ederiz.”

Kamu sektöründe ilerleme yok
Rapora göre kamu sektöründe 2 yıl içerisinde gerçekleştirilmesi beklenen birçok yasa halen taslak aşamasında duruyor. Kamu sektöründe yeterli ilerlemelerin sağlanamadığı bölümler 18 madde ile değerlendirme raporunda yerini aldı.

Kamu Yönetimi Reformu taslak halinde
Raporda etkin bir kamu yönetimi tesis etmek amacına hizmet etmesi beklenen ve Mart 2014 tarihi itibariyle hazırlanmış olması gereken Kamu Yönetimi reformu Eylem Planı’nın henüz taslak aşamasında olduğu ifade edildi. Devamla “Bu eylemin Mart 2014’te sonuçlandırılması gerektiği düşünüldüğünde ve yürüyen bir E-Devlet Projesi olduğu dikkate alındığında söz konusu eylemde ilerleme sağlanamadığı değerlendirilmektedir” denildi.

Kamu Görevlileri Yasa Tasarısı yürürlüğe girmedi
Değerlendirmede “Kamu Görevlileri Yasa Tasarısı 24 Aralık 2013 tarihi itibarıyla KKTC Cumhuriyet Meclisi’ne sevk edilmiş olup tasarının görüşülmesi devam etmektedir. İlk gözden geçirme çalışmalarından bu yana herhangi bir gelişme olmadığı ve eylemin tamamlanma süresinin Mart 2014 olduğu dikkate alındığında ivedilikle sonuçlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir” denildi.

Mesai saatleri düzenlenmedi
Aralık 2013 tarihi itibarıyla sonuçlandırılmış olması gereken kamuda çalışma saatlerinin verimlilik esasına göre belirlenmesi hususunda da bir gelişme olduğu belirtilen raporda değişikliğin yapılmamasının devlete aşırı ek mesai yükü bindirildiği ifade edildi. Yine Belediyeler Değişiklik Yasa Tasarısı’nda yapılması gereken değişikliğin Mart 2014 tarihinde yasalaşması gerekirken halen daha yasalaşmaması raporda yerini aldı.

E-Devlet Projesi hızlanmalı
Yine raporda E-Devlet ile ilgili bir an önce projenin hızlanması gerektiği ile ilgili bilgiler yer alıyor. Sürecin ilerleyebilmesi için E-Devlet Projesi ile ilgili KKTC Hükümeti’nin sorumluluklarını yerine getirmediği ifade ediliyor.

Kayıt dışı ekonomi ile mücadele olumlu
Raporda, “Kayıt dışı ekonomi ile mücadele eylem planı olumlu değerlendirilmekle birlikte sosyal güvenlik fonlarının üzerindeki yükleri disiplin altına alarak sosyal güvenlik fonlarının uzun dönem aktüeryal dengesini sağlamaya yönelik somut adımlar atılması gerektiği düşünülmektedir. Ancak aktüeryal denge çalışmalarını gerçekleştirecek nitelikli eleman bulunmaması eylemin hayata geçirilmesinin önündeki en büyük engel olarak durmaktadır” ifadeleri kullanıldı.

“Kıdem tazminatı kaldırılmadı”
2013-2015 Ekonomik Program’da yer alan kıdem tazminatının kaldırılmasına yönelik maddenin tam anlamıyla uygulanmadığına dikkat çekildi. Kıdem tazminatı kaldırılsa da yerine başka maddeler ile ek ödenekler getirildiği bunun da Göç Yasası diye adlandırılan kamu Çalışanlarının Aylık (Maaş-Ücret) ve Diğer Ödeneklerinin Düzenlenmesi Yasası kapsamında yer alan “bu yasa kapsamında çalışanların on üçüncü maaş dışında herhangi bir şekilde maaş, ikramiye ve benzeri ödeme yapılamaz” maddesinin ihlal edildiği belirtildi.

Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu hiç yok
Raporda “Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu henüz taslak aşamasına getirilmemiştir. Eylemin Mart 2014 tarihinde sonuçlandırılması gerektiği düşünüldüğünde ve yürüyen bir e-Devlet projesi olduğu dikkate alındığında yasanın bir an önce çıkarılması ve uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir. Ancak 2. Gözden Geçirme çalışmalarından bu yana herhangi bir gelişme olmamıştır” denildi.

Büyük fonlar duruyor
Ekonomik Raporda yer alan fonların tasfiye edilmesiyle alakalı olarak ise bir takım fonların tasfiye edildiği ancak tasfiye edilen fonların küçük ölçekli fonları olduğu belirtildi. Büyük ölçekli fonların ise tasfiyesinin gerçekleşmediği raporda yer aldı.

Ek mesailer artıyor
Raporda ek mesailer ile ilgili rahatsızlık da belirtildi. “Ek mesai ödemelerinin bütçe üzerindeki yükünü azaltacak tedbirlerle ilgili herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Ek mesai ödemelerinin bütçe üzerindeki yükünün azaltılması bir yana ek mesai ödemelerinin artarak devam ettiği ve 2014 yılındaki artış oranının yüzde 35 olduğu görülmektedir.”

Reel sektörde hayata geçmeyenler
Reel sektörde programda yer alan ancak uygulamaya geçmeyen 16 maddelik bir liste de sunuldu. Rapora göre; “Tarım Strateji Belgesi ve Tarım Master Planı’nda ilerleme kaydedilmedi. Çiftçi kayıt, hayvan kayıt ve balıkçılık kayıt sistemlerini içeren bütüncül bir tarım bilgi sistemi oluşturulmadı. Sınırlı kontrol sistemi devreye konulmadı. Süte desteği süt fiyatından bağımsız olarak belirlenmemektedir” denildi.

Kıb-Tek de raporda
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nun işleyişi de raporda yerini aldı. Rapora göre “Kıb-Tek’in üretim, iletim ve dağıtım fonksiyonlarına göre ayrıştırılmasına ilişkin herhangi bir gelişme sağlanmamıştır. Hizmet kalitesinin artırılması yönünde bir gelişme olmadığı gibi kayıp-kaçak oranı da artmıştır. Tahsilat artışı kısmi olup yapılan taksitlendirmeden kaynaklanmaktadır. Dağıtım sistemine işletme hakkının devrine ilişkin niyet ve çalışma bulunmamaktadır” denildi.

Deniz altından elektrikte ilerleme yok
Türkiye’den gelecek suyun yanı sıra denizaltından elektrik iletim projesi ile ilgili KKTC hükümetler tarafından hiçbir adım atılmadığı ifade edildi. TC ile KKTC arasında denizaltından elektrik iletim projesi kapsamında iki ülke arasında görüşmeler yapılmış olmakla birlikte henüz bir ilerleme kaydedilmediği raporda belirtildi.

İstihdam risk kapsamında
Raporda kamu sektöründe aşırı istihdam hem verimlilik açısından hem de mali bakımdan risk teşkil ettiği ifade ediliyor. Bu nedenle programa yıllık olarak kamuya alınacak personel sayısına sınır konulduğu belirtildi. 2014 yılında koyulan sınır olan 360 sayısının sadece 259’unun kullanılmış olmasına rağmen 259 kişinin %47’sinin öğretmen olmasının kötü olduğu ifade edildi. Personel eksiği olan kurumlara münhal çıkılmaması ise eksi bir durum olarak kaydedildi.