Vergi, herkes için korkulu bir olaydır. Hakkında çok fazla bilgiye sahip olunmadığı nedeniyle, hep korku ve şüpheyle karşılanmıştır. Vergi hususunda ne yapılırsa yapılsın; insanlar ucunun cebine dokunacağı inancındadır.
Vergi Usul Yasası ekonomik hayatımıza 1977 yılında girdi. O günden beri dokunulmadı ve güncelliğini kaybetti. Toplam 296 maddeden oluşan yasanın 148 maddesi değiştirilerek yenilendi. Bu kadar çok maddesi değiştirildiği nedeniyle değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle yenisini yürürlüğe girmesi daha iyi olurdu.
Vergi Usul Yasası köklü değişikliğe uğradı. Vergi yükümlüsü lehine düzenlemeler var mı?
Devletin yetkileri ne kadar artırıldı? Vergi Usul Yasası’nın birçok maddesi, otoriter ve ceberut ifadeler taşımasına rağmen iyi tarafları da yürürlüğe giriyor.
İyi tarafları nelerdir? Vergi Dairesi artık, vergiyi eskisi kadar kolay resen tarh edemeyecek.
Ancak yasanın kendisine verdiği yetkileri de sonuna kadar kullanacak. Bu nedenle vergi yükümlülerinin özellikle 2016 yılından sonra çok dikkatli olmaları menfaatlerine olacaktır.
Kaçakçılık cezasının yerine yürürlüğe giren ve kayba uğrayan verginin üç katı olan Ağır Kusur cezası, artık kolaylıkla kusura çevrilip üçte ikisi de bağışlanamayacaktır.
Vergiden en iyi korunma yöntemi vergi kaçırmaya teşebbüs edilmemesidir.
Bu rehber, Meclis Genel Kurulu’nda gündemde olan metnin, kamuoyuna tanıtılması için hazırlanmıştır. Genel kurulda değişikliğe uğrayanlar sizlere ulaştırılacaktır.
Ancak yasama ve yürütmenin mensupları aynı hükümetin mensupları olduğundan çok fazla bir değişiklik yapılmayacağı inancındayım.
Rehber, değişiklik yasasındaki sıralama esas alınarak hazırlanmıştır. Arada daha fazla bilgi verilmesi gerekli görülen yerler, daha teferruatlı anlatılmıştır.
Rehber, arı ve basit bir dille hazırlanmıştır. Amaç, yasada kullanılan uzun ifadelerin yerine anlaşılır ifadeler kullanarak bilgi verilmesidir. Anlatımlarda, maddelerin lafzına ve ruhuna dokunulmamasına özen gösterilmiştir. Kanaat, görüş ve tavsiyelerden kaçınılmıştır. Ancak zorunlu hallerde, verilen tavsiyeler, kanaatler ve görüşler açıkça ifade edilmiştir.
Rehberin anlaşılmayan veya şüpheye düşülen kısımlarında, muhasip-murakıbınıza başvurmanız tavsiye edilir. Tatmin olunmaması halinde, Gelir ve Vergi Dairesi’ne yazılı olarak başvurunuz. Yine tatmin olunmaması halinde aşağıda verilen e-posta adresi ve mobil telefonumdan bana ulaşabilirsiniz. Yazılı olması şartıyla, yazılı yanıt verilecektir.
Resensiz, cezasız günler dileğimle.
Soru 1. Vergi yasalarının uygulanmasında Vergi Dairesi’nin takdir yetkileri genişletildi mi?
Hayır. Yapılan değişiklikle, vergi yasalarının uygulamasında, dairenin takdir yetkisi kalmamıştır.
Vergi yasalarının uygulanmasında, yasa koyucunun anlatmak istediklerine dil bilgisi kuralları
içerisinde bakılır. Dil bilgisi kuralları içerisinde anlatılanların açık olmaması halinde, maddenin
ruhuna bakılır. Anlatılmak istenen nedir? Yasa koyucu, bu maddeyi koyarken muradı ne idi?
Bir maddenin, diğer maddelerle olan ilişkisine bakıldıktan sonra hüküm verilebilecek.
Soru 2. Vergi ihtilaflarında ispat yükü yükümlüde mi?
Hayır. Ekonomik gerekçelere uymayan ve olağan olmayan durumların ispatı, savı ileri sürene
aittir.
Soru 3. Vergi Dairesinin ispat yükümlülüğü var mı?
Evet. Vergiyi doğuran olayın gerçek niteliği esastır. Vergiyi bağlayan olay, gerçek olacak.
Takdirle, “nasıl geçinirsiniz” veya “biz biliyoruz” gibi ifadelerle vergi tarh edilmesi mümkün
değildir. Örneğin ikinci el araç satıldığı iddia ediliyorsa, kime, ne zaman, hangi bedelle satıldığı
ispatlanmadan ikinci el araç satışından gelir elde edildiği faraziyesiyle resen vergi tarh edilmesi
mümkün değildir.
Soru 4. Vergi borçlularının isimleri yayınlanacak mı?
Evet. Yapılan değişiklikle maliye bakanlığı, vergilerini ödemeyenleri, vergi yüzsüzleri diye
tanımlanan borçluları açıklayabilecek.
Soru 5. Vergi kimlik numarası verilecek mi?
Evet. Değişiklik sonrası gerçek kişilere kimlik kartı numaralarının önüne VS harfi gelecek
şekilde Vergi Sicil Numarası verilecek. (Örneğin VS 000000) Tüzel kişilere (şirketlere) Şirketlerin
Vergi Kimlik numarası, Şirketler Mukayyitliği tarafından verilen tescil numarası olacak.
(Örneğin MŞ000000)
Soru 6. Birlik ve Dernekler Yasası altında kurulmuş ve kaydedilmiş dernek ve bilgilere de Vergi Sicil
Numarası verilecek mi?
Evet. Birlik ve Dernekler Yasası altında kurulmuş derneklerle özel yasa ile kurulmuş birliklerin
Vergi Sicil Numarası Vergi Dairesi tarafından verilecek.
Soru 7. Vergi Sicil Numarasının kullanılması zorunlu olacak mı?
Evet. Yapılan değişiklikle, işlemlerle ilgili düzenlenecek belgelerde Vergi Sicil Numarası
kullanılması zorunluluğu getirilmesinde, Maliye Bakanlığı’na yetki verilmiştir.
Soru 8. Temsilciler veya yetkililer şirketin vergisinden sorumlu mu?
Evet. Değişen yasada kasıt ve ihmalin varlığı şartı vardı. Yapılan değişiklikle bu şartlar
kaldırılmıştır. Şirketin ödenmemiş vergilerinden, direktörler, temsilciler ve yöneticiler
sorumludur. Ancak, şirketin ödeme gücü varken bunun tahsili yoluna gitmeyen ve görevini
ihmalden dolayı mutazarrır olanlar, vergi dairesi aleyhine İyi İdare Yasası’nın ilgili kurallarına
istinaden yargıya başvurulabileceği kanaatindeyim
Soru 9. Kaçınılmaz sebeplerde değişiklik var mı?
Evet. Kaçınılmaz sebeplere Bakanlar Kurulu tarafından ilan edilen olağanüstü hal ilanı da ilave
edilmiştir.
Soru 10. Süre verilmesi ile ilgili değişiklik var mı?
Evet. Yapılan değişiklikte, verilebilecek süre, kırk beş gün olarak belirlenmiştir.
Eski yasada yasal sürenin bir katının aşılmaması koşulu vardı.
Soru 11. Süre nasıl verilir?
Süre talebinde “zor durumda olmak” koşulu var. Ancak zor durum açıklanmış değildir.
Vergi Dairesi vergi yükümlüsünün zor durumda olmadığına kanaat getirmesi halinde, talebi
uygun bulmayabilir. Zor durumda olmanın kabulünün, Vergi Dairesi’nin inisiyatifinde olması,
sıkıntı yaratabilir. Yasa, hangi hallerin zor durum olarak tanımlanabileceği hususunu
düzenlememiştir.
Soru 12. Beyannameler elektronik ortamda verilebilecek mi?
Evet. Beyannameler, Vergi Dairesi’ne elektronik ortamda iletilebilecek. Beyannamelerini
elektronik ortamda iletenlerin Tahakkuk Fişleri, elektronik ortamda kendilerine iletilebilecek.
Bu ileti Tahakkuk Fişinin tebliğ edildiğine kanıt teşkil edecek.
(Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yürürlükte olan Fasıl 9 Şehadet Yasası ile uyumsuzluk
olabilir.)
Soru13. Beyannamenin elektronik ortamda verilmesi değişiklikle birlikte yürürlüğe girecek mi?
Hayır. Beyannamelerin elektronik ortamda verilmesi, bu hususta usul ve esasların Maliye
Bakanlığınca saptanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak Tüzüğün Resmi Gazete’de
yayımlanmasından sonra yürürlüğe girecek.
Soru 14. Vergi Dairesi, dilediği zaman resen vergi tarh edebilecek mi?
Hayır. Vergi Usul Yasasında yapılan değişiklikle, verginin resen tarh edilebilmesi için inceleme
Yapılması ve vergi kaybına sebebiyet verildiğinin saptanması zorunludur.
Soru 15. İnceleme yapılmadan verginin resen tarhı mümkün mü?
Evet. Vergin resen tarhı, İdarenin vergiyi kendiliğinden tarh etmesidir.
Ancak, idarenin vergiyi resen tarh etmesi için; aşağıda belirtilen şartlar mevcut olmalıdır.
1. Vergi beyannameleri yasal ve on beş günlük ek süre içerisinde verilmezse,
2. Verilen beyannamede, vergi matahına ilişkin bilgiler eksikse;
3. Tutulması zorunlu defterler tutulmaz veya inceleme için talep edenlere verilmezse;
4. Defter kayıtları ve hesaplar karışık ve düzensiz olursa,
Soru 16. Beyanname verilmezse, idare keyfi tarhiyat yapabilir mi?
Hayır. İdareye resen matrah takdiri yetkisi verilmesi, matrahın keyfi bir şekilde belirleme
yetkisini vermez. Özellikle beyannamenin gününde verilmesine dikkat edilmelidir. Takdir
yetkileri kısıtlanan Vergi İdaresi, yasal sürenin sonunda resen vergi tarhı yoluna gidebilecektir.
Soru 17. Yükümlü dışında tebliğ yapılabilecek mi?
Evet. Yapılan değişiklikle tebliğ, tebliğ yapılacak kişiler dışında adreste bulunanlara da
yapılabilecek
Soru 18. Tebliğ yapılabilecekler belirtildi mi?
Evet. Yapılan değişiklikte, ikametgâh adresinde bulunan veya iş yerinde çalışanlara tebliğ
yapılabilecek.
Soru 19. İkametgâhta veya iş yerinde bulunan herkese tebliğ yapılabilecek mi?
Hayır. İş yerinde bulunanın memur veya müstahdem olması koşuldur. Ayrıca, on sekiz
yaşından büyük olması, kısıtlı olmaması ve akıl hastası kapsamında olmaması gerekir.
Soru 20. Görünüm itibarıyla kısıtlı olduğu anlaşılmayan birine yapılan tebliğ geçerli mi?
Hayır. Ancak, taraflar bu hususta zora girebilir.
Soru 21. Yükümlüye verilmek üzere, tebliğ adresinden başka bir yerde tebliğ yapılabilir mi?
Hayır. Tebliğin geçerli olması için, tebliğ, iş yerinde veya ikametgâh adresinde yapılmalıdır.
Soru 22. Tebliğ yapılacak olan muhatap iş yerinde ise, müstahdeme tebliğ yapılabilir mi?
Hayır. Müstahdeme tebliğ yapılabilmesi için, muhatabın iş yerinde olmadığının usulüne uygun
olarak saptanması gerekir. Usulüne uygun olması için, iş yerinde olmadığı hususu; tebliğ
tutanağında belirtilecek. ( Bir başka deyişle ver odacıya da kaç, yöntemi uygulanamaz)
Soru 23. Tebliği almamak bir kurtuluş olabilir mi?
Hayır. Tebliğ yapılacak kimseye, muhtar, polis veya bir kamu görevlisi huzurunda da yapılabilir.
Soru 24. İki Vergi Dairesi memuru tarafından yapılacak tebliğ geçerli mi?
Hayır. Bir kamu görevlisi önünde diye yapılan düzenleme iki kamu görevlisinin de Vergi Dairesi
görevlisi olması anlamında değildir. Vergi Dairesi taraf olduğu için, diğer kamu görevlisi bir
başka daireden olmalıdır. İki vergi memuru tarafından yapılacak tebliği, mahkemenin usulüne
uygun yapılmış tebliğ olarak kabul etmeyeceği kanaatindeyim.
Soru 25. Tebliğler elektronik ortamda yapılabilecek mi?
Evet. Tebliğler elektronik ortamda elektronik adreslere yapılabilecek ve usulüne uygun
yapılmış tebliğ kabul edilecektir.
Soru 26. Değişiklik yasası yürürlüğe girdikten sonra elektronik tebliğ zorunlu mu olacak?
Hayır. Yasa değişikliği Maliye Bakanına bu hususta düzeleme yapma yetkisi vermiştir.
Ancak, elektronik ortamda tebliğ yapılması ile ilgili usul ve esaslarla ilgili tüzük yayınlanmadan
elektronik tebliğin kendiliğinden yürürlüğe gireceği inancındayım.
Soru 27. Verginin ödeme zamanları uzatıldı mı?
Hayır. Yapılan değişiklikle vergi, yasalarda belirtilen ödeme gününden önce tahakkuk etmişse
yasal ödeme gününde, ödeme süresi geçtikten sonra tahakkuk etmişse, tahakkuk ettikten
sonra bir ay içinde ödenmelidir.
Soru 28. İkmalen ve resen vergilere cezadan başka ödeme yapılacak mı?
Evet. Değişiklikle getirilen düzenlemede ikmalen ve resen vergilerle, cezalara ilaveten
gecikme faizi de uygulanacak. Gecikme faizi uygulanan gecikme zammı ile aynı oranda olacak.
Soru 29. Bir başka deyişle cezaya ilaveten gecikme faizi de mi ödenecek? Hesaplaması nasıl yapılacak?
Evet. Kendisine ikmalen ya da resen vergi tarh edilen şirket ya da şahıs, vergi cezası yanında
verginin gününde ödenmediği nedeniyle, ilaveten gecikme faizi de ödeyecek.
Hesaplama yöntemine gelince;
1) Şirket, 2008 yılı için 30/04/2009 tarihinde yasal sürede beyanda bulundu.
2) Vergi Dairesi tarafından yapılan incelemede, kanunen kabul edilmeyen giderlerin, kabul edilen giderlere işlendiği, elli gün olarak kabul edilen seyahat harcırahlarının elli beş gün olarak işlendiği saptandı. Vergi Dairesi inceleme sonra 5 Mayıs, 2015 tarihinde şirkete 100 TL ikmalen vergi tarh etti. Şirket, verginin ödenmesi hususunda uzlaştı.
Uygulanacak ceza;
1. Yüzde elli Kusur Cezası 50TL
2. Gecikme Faizi hesaplaması;
Verginin yasal ödeme tarihi 31 Mayıs 2009
Geciken aylar (31/05/2009-5/05/2015) 72 ay
İlk ay için %3 %3
71ay için %1,50(71X1,5) %106,5 toplam %109,50
Kayba uğratılan vergi 100TL’ye gecikme faizi ilave edilecek 109,050
Ödenecek toplam vergi, kusur cezası ve gecikme faizi (100+50+109,50) 259,050
Yasada değişiklik yapılmadan önce ödenen vergi ce ceza toplamı 150 TL idi.
