2 BİNE YAKIN HASTA: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde net bir araştırma yapılamamakla birlikte 2 bine yakın alzheimer hastası olduğu tahmin ediliyor. Toplumdaki ortalama yaşam süresinin artması ile birlikte de bu rakamın artması bekleniyor
SEYRİ YAVAŞLATILABİLİYOR: Henüz tedavisi mümkün olmayan bu hastalığın erken fark edilmesi durumunda ise hastalığın seyri yavaşlatılabiliyor. Psikolojik destekle hastanın daha uzun süre kişisel ihtiyaçlarını karşılaması sağlanabiliyor
AİLELER DE ZOR DURUMDA: Ailelerinde alzheimer hastası olan bireyler de en az hastalar kadar zor günler yaşıyor. Bu hastalığa yakalanan kişinin kişisel ihtiyaçlarını nasıl karşılayacağını unutması bu hastalar için özel bakım ihtiyacı yaratıyor
Alzheimer hastalığı hem hastanın hem de yakınlarının hayatını işkenceye döndürüyor. Kişisel ihtiyaçlarını bile karşılayamayacak duruma gelen alzheimer hastaları bakıma muhtaç hale geliyor. Böylece hastaya bakan kişiler de sürekli hastayı denetim altında tutmak zorunda oldukları için sosyal hayattan kopmak zorunda kalıyor.
İlk belirtisi sosyal hayattan kopma
Alzheimer hastalığı ilk başlarda sosyal hayattan kopma ile ortaya çıkıyor. Daha ileri aşamada ise hasta kişisel ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Evinden çıktığında evinin yolunu tekrardan bulamayacak bir duruma geliyor.
Bilinçlendirme önemli…
Ülkede alzheimer hastalığı konusunda yeterli bilinç olmaması nedeniyle hastalık genellikle ilk aşamalarında anlaşılamıyor. Aileler sosyal ortamdan kopma hastanın araba sürmek istememe, evden çıkmak istememe gibi değişimlerini geçici bir bunalım olarak değerlendirip uzmana danışmıyor ve hastalık daha ileri Safalarda fark ediliyor.
Tedavi yok ancak seyri yavaşlatılabiliyor…
Hastalığın erken teşhisi konusunda ise sadece hastalığın seyri yavaşlatılabiliyor. Hastaya psikolojik destek verilerek hastanın en azından daha uzun bir süre kişisel ihtiyaçlarını yerine getirmesi mümkün olabiliyor.
Ailelerin de hayatı kararıyor…
Aile de alzheimer hasalığına yakalanan bir birey olması sadece hastanın hayatını karartmakla kalmayıp aynı zamanda aileleri de zor durumda bırakıyor. Bu hastalığa yakalanan bir birey kişisel ihtiyaçlarını bile karşılamayı unuturken evinin yolunu bile bulamıyor. Bu nedenle ailelere de bu konuda büyük görev düşüyor.
2 bine yakın hasta olduğu tahmin ediliyor
KKTC’de konu ile ilgili güncel bir araştırma yapılmamış olmakla birlikte, yaklaşık 2 bine yakın alzheimer hastası olduğu tahmin ediliyor. Dünya genelinde ise 20-25 milyon civarında alzheimer hastası olduğu düşünülüyor.
Alzheimer bir bunama çeşididir
Alzheimer bir bunama çeşididir ancak her bunama alzheimer hastalığı değildir. Havadis’e konuşan Dr. İlker İpekdali alzheimerde hastanın en çok ve ilk olarak hafızası etkilendiğini söyledi. İpekdal “Zaman içinde bu unutkanlığa, yön bulamama, giyinememe, konuşma bozuklukları, muhakeme yapamama, çeşitli davranış bozuklukları idrar tutamama eklenebilir” dedi.
İpekdal: Sayı giderek artıyor
İpekdal, toplumlardaki ortalama yaş süresinin artması ile birlikle alzheimer hastalığında artmasının beklendiğine işaret ederek şu şekilde konuştu:
Bugün dünyada 20-25 milyon civarında alzheimer hastası olduğu düşünülmektedir. Artık toplumdaki ortalama yaşam süresi önceki yıllara göre çok daha uzundur. Yaşlanan toplumla birlikte alzheimerli birey sayısının da her 20 yılda ikiye katlanarak artacağı ve 2050 yılına ulaştığımızda tüm dünyada 80 milyon Alzheimer hastası olacağı hesaplanmaktadır. Alzheimer hastalığının görülme sıklığı yaş ile artmaktadır. 65 yaş üstü her 8 kişiden 1’inde 85 yaş üzerinde her iki kişiden birinde görülmektedir.
KKTC’de konu ile ilgili güncel bir araştırma yapılmamış olmakla birlikte, yaklaşık 2 bine yakın alzheimer hastası olduğu tahmin edilmektedir.
Yaşlanma ve genetik faktörler önemli
İpekdal, hastalığın nedenleri arasında yaşlanma ve genetik faktörlerin yer aldığına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı.
Yaşlanma ve ailede alzheimer hastası bulunması iki önemli risk faktörüdür. Şu an Alzheimer hastalığının kalıtımla nasıl geçtiği konusunda çalışmalar devam etmektedir. Kalıtım yanında başka faktörlerin de ortaya çıkmasına katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Alzheimer hastalığı olanlarda (akrabasında hastalık olmayanlarla karşılaştırıldığında) görece risk 2.6 kat, 2 birinci derecede akrabasında Alzheimer hastalığı olanlarda görece risk 7.6 kat artmaktadır.
Hasta yakınları nelere dikkat etmeli?
Dr. İpekdal hasta yakınlarının dikkat etmesi gereken unsurları ise şöyle sıraları:
Bunama ve alzheimer hastalarına doğru yaklaşım ve iletişim çok önemlidir. Durumu kabullenmek çok önemlidir. Daha sonrasında ise hastaya bulunulacak katkıların her biri, yaşam kalitesinin artmasında büyük faydalar sağlayacaktır. Günlük yaşantımızda fark etmeden yaptığımız rutinler (giyinme, yemek yeme, banyo yapma vb.) bunama hastası için güç olabilir. Yardım edin ama mümkün olduğunca onun yerine siz yapmayın ve destekleyici olun. Onlar ile iletişim kurarken kısa ve basit cümleler kurun. Konuşmaya başlarken öncelikle dikkatini size vermesini sağlayıp konuşun. Yüzüne bakın, yanıt vermesi için zaman tanıyın, sözünü kesmemeye dikkat edin.
Bunama hastaları uyku problemleri, gece huzursuzlukları yaşayabilirler. Geceleri kafa karışıklıkları daha da artar. Bu durumların çekinmeden takip eden doktoruna aktarılması önemlidir. Ayrıca kafa karışıklığını azaltmak için hasta yakınlarının sık sık hastaya zamanı bulunduğu yeri olayları hatırlatması önerilmektedir.
İleri bunaması olan hastaların tehlikeli durumlarla karşılaşmamaları nedeni ile evde yalnız bırakılmaması ev dışına yalnız çıkmamaları uygun olacaktır. Hastanızın her zaman üzerinde taşıyacağı künyesinde kimlik ve acil durumlarda aranacak kişilerin telefonlarının olması güvenlik açısından önemlidir.
Unutmayınız ki bunama ve alzheimer hastalarının takiplerinin her aşamasında hasta yakını, hastanın bakıcısı ve doktorunun iş birliği çok önemlidir.
