KKTC Maliye Eski Bakanı Salih Coşar, dünyayı etkileyen ekonomik krizde KKTC’nin Türkiye’nin desteği ile ayakta durduğunu ancak “vasat” olduğunu savundu.
Bu vasatlıktan çıkış yolu olarak yine Türkiye’yi işaret eden Salih Coşar, “KKTC’nin güvenlik, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan tek dayanağı anavatan Türkiye’dir. Dolayısıyla ülke ekonomisinin canlanması, gelişip büyümesi için çıkış yolu yine Türkiye’dir. Türkiye, küçük esnaf ve işletmelerin teşviklerini arttırarak devam ettirirken büyük yatırımcılar ve girişimciler de KKTC’ye yatırım yapmaları için teşvik edilmeli ve onlara ihtiyaç duydukları uzun vadeli finans imkanı sağlamalıdır” dedi.
Ülke ekonomisinin geliştirilmesi amacı ile kurulan KKTC Merkez Bankası’nın ancak Ankara ile birlikte hareket edilerek kurulabildiğini anımsatan Salih Coşar, bu örnek ile yola çıkarak, “Eğer KKTC’de ekonomi adına bir şey yapılacaksa bu Ankara ile birlikte yapılmalıdır” dedi.
Coşar, Türkiye ile KKTC arasında yapılacak bir Serbest Ticaret Anlaşması’nın ise KKTC ekonomisini güçlü bir yapıya kavuşturacağına inanç belirtti.
“KKTC, Türkiye’ye bağımlıdır”
Maliye Eski Bakanı Salih Coşar, KKTC’nin ekonomik, güvenlik, sosyal ve kültürel açıdan Türkiye’ye bağımlı olduğunu savunarak, Türkiye’de yaşanacak bir kriz KKTC’yi de etkileyeceğini belirtti.
Coşar, şunları söyledi: “Bir toprağın vatan olması ve o vatana sahip olmanın bir bedeli vardır. Kıbrıs Türkü, bu bedeli ağır bir şekilde ödedi. Evet barış istiyoruz, çözüm istiyoruz, Avrupa Birliği’ne (AB) adım atmak, uygar dünyaya katılmak istiyoruz. Çünkü çağdaş bir yaşam, huzurlu bir gelecek insanımızın en doğal hakkıdır. Ancak, KKTC’nin gerek güvenlik, gerek ekonomik, gerekse sosyal ve kültürel açıdan tek dayanağı anavatan Türkiye’dir. Türkiye’ye bağımlıdır.
Türkiye’den yatırım ve güvenlik için her yıl hibe yardımı alıyoruz. Finansal açığımız için de para almaktayız. Borç miktarımız ise 7 milyar doları buldu. Ekonomiyi tartışıp, konuşurken şunu vurgulamamız lazımdır. Kullandığımız para birimi Türk Lirası’dır. Türkiye’de ani patlayan ekonomik fırtınalar olursa bu KKTC’yi de etkiler.”
.JPG)
“KKTC’de ekonomi geliştirilebilir ama…”
Geçmişte birçok süreçte olduğu gibi şimdi de KKTC ekonomisinin geliştirilebileceğini söyleyen Salih Coşar, bunun yolunun ise Ankara’dan geçtiğini söyledi.
Coşar, konuya ilişkin şu ifadelere yer verdi:
“KKTC ekonomisinin saptanmasında kendi şartlarını dikkate almak gerekmektedir. Şöyle ki, 1974’te 1 Sterlin 32 TL’ye olarak tespit edildi. 1982 yılına kadar sabit kur, faiz devam etti. TL 369’a kadar çıkarken biz 1 Sterlin 32 TL olarak yaşamaya devam ettik. 1982 yılında bu kur değiştirildi ve günün şartlarına göre yeniden belirlendi.
Yine KKTC’de Merkez Bankası kuruldu. Başta bazı kimselerce Merkez Bankası’na karşı çıkıldı çünkü Merkez Bankası’nın yapacağı işi TC Ziraat Bankası yapıyordu. Ancak Ankara ile yapılan görüşmeler sonucunda, Ankara ile birlikte hareket edilerek KKTC’de Merkez Bankası kuruldu. Bu da bize gösterir ki, eğer KKTC’de ekonomi adına bir şey yapılacaksa bu Ankara ile birlikte yapılmalıdır.”
“Veriler gerçeği yansıtmıyor”
KKTC ekonomisinin dengede tutulması ve geliştirilmesi adına geçmişte yine Kamuda Hayat Pahalılığı Tahsisatı yaptıklarını ifade eden Salih Coşar, bugün ise halen bir veri açıklamasının yapılmadığını yapıldığı zamanlarda da tahmini rakamlar verildiğini, gerçek rakamların açıklanmadığını öne sürdü.
Coşar, ayrıca ülkede her yıl istatistik yayınlanması gerektiğini belirtti.
“İstihdam sorunu”
Maliye Eski Bakanı Salih Coşar, KKTC’de istihdam sorunun da aşılması için önce ekonominin büyütülmesi gerektiğini dile getirdi.
Coşar, “Bu ülkede istihdam sorunun çözümü için ülke ekonomisinin yüzde 6’dan büyük olması gerekir. Aksi halde işsizlik azaltılamaz. Ayrıca borç yükü azaltılmalıdır” dedi.
“Borç batağı büyüyor”
Geçmişte enflasyonu yaşayan bir ülke olarak ekonominin büyütülmesinin şart olduğunu ifade eden Salih Coşar, “Unutmayalım ki, bugün dış talebin yanı sıra iç talep de durgunlaştı. İç talebin daha iyi olduğu zamanlarda harcamaların birçoğu borçla yapıldı. Faiz işlediği, gelir artmadığı için de borç batağı büyümektedir” dedi.
KKTC’de konut beyaz eşya, otomotiv gibi sektörlerde sürekli olarak bir küçülme gözlendiğini söyleyen Coşar, bu durumun ileride ekonominin rekabet gücünü olumsuz etkileyeceğini kaydetti.
Salih Coşar, “Çare için anavatan Türkiye ile büyümeyi gerçekleştirmek için birlikte uğraşacağız. Türkiye ile hazırladığımız protokolde Türkiye, 30 yıllık programı yaparken düşünülen kamuyu küçültmek, özel, reel sektörü canlandırmak istenmiştir. Ancak kamu küçülürken maaş artmazsa piyasa durur. Özel sektörü canlandırmadan kamu küçültülemez” diye konuştu.
.JPG)
“Serbest Ticaret Anlaşması şart”
Salih Coşar, KKTC ekonomisinin canlandırılıp, geliştirilmesi amacı ile geçmişte Türkiye ile yolcu beraberi sistemiyle Kıyı Ticareti Anlaşması yapıldığını bu anlaşma ile de büyük çapta bir ihracat yapıldığını söyledi.
Bugün, turistlerle birlikte Türkiye nüfusunun 100 milyonun üzerinde olduğunu kaydeden Salih Coşar, “Bugün karşımızda 100 milyondan fazla bir Pazar var ama biz hala portakalımızı, patatesimizi ne yapacağımızı düşünüyoruz. Türkiye ile karşılıklı Serbest Ticaret Anlaşması yapmamız gereklidir” dedi.
Ekonominin gelişmesi için ayrıca Türkiye’nin KKTC’ye yatırımı teşvik etmesi gerektiğini, bu anlamda büyük yatırımcılara, girişimcilere, reel sektöre yatırım yapmalarını sağlayacak uzun vadeli finans sağlanması gerektiğini ifade eden Salih Coşar, küçük esnaf ve küçük işletmeler için teşviklerin arttırılarak devam ettirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Asrın Projesi”
Asrın Projesi olarak da bilinen Türkiye’den KKTC’ye gelecek suyun KKTC ekonomisine ne gibi bir etkisi olacağı hakkında da görüş bildiren Salih Coşar, “Gelecek suyu bir mucize olarak değerlendirebiliriz. Çünkü KKTC’de birkaç yılda bir kuraklık yaşanıyor. Suyun gelmesi ülkede üretimi canlandıracaktır. Temennimiz ise bu suyun fiyatının makul olmasıdır” dedi.
