Son bir yılda sorulan sorular dolar 3 lirayı görür mü? İdi. Bende göreceğiz ve 3 lirayı görürsek 3,20 liraya doğru gideceğiz diye yanıt veriyordum ve Ağustosun son haftası dolar 3 lirayı yakaladı. Sonra bir hafta kadar kısmı düşüş yaşandı fakat tekrar 3,05 liraya ulaştı. Şimdi sorulan soru dolar 4 liraya ulaşır mı? sorusu. Kısa vadede bu değere ulaşmasını beklemiyorum. Fakat uzun vadede ne olur bunu şimdiden okumak çok da mümkün değil. Şu anki konjonktür de yani Türkiye’nin içinde bulunduğu siyasi ve jeopolitik çıkmazın devam etmesi ve ABD’nin de faizlerini artırması durumunda doların 4 liraya ulaşma potansiyeli çok güçlü.
Doların 4 liraya ulaşıp ulaşamayacağına kanaat getirmek için diğer gelişmekte olan ülkeler para birimlerine de bakmak gerektiği gibi Türk Lirası’nın 2013 yılından bugüne nerelere geldiğini de dikkatle incelemek gerek. Türk Lirasının 2013’ten bu yana değer kaybı enflasyonun üzerinde. Yani reel bir kayıp. Son iki buçuk yılda Türk Lirası’nın değer kaybı % 40.9 a ulaştı. Yani TÜFE enflasyonunun iki katı. 2001 krizinde ki değer kaybına yaklaşıyoruz. 2001 krizinde Türk Lirası % 58.5 devalüe olmuştu.
Türk Lirası’nın diğer gelişmekte olan ekonomilerin para birimlerine oranla değer kaybı daha yüksek. Gelişmekte olan ülkelerin para birimleri son iki buçuk yılda dolara karşı %30,1 değer kaybederken Türk Lirası % 40,7 değer kaybı yaşadı.
Şu anda dolar en güçlü para birimi ve daha da güçlenmeye aday. FED faiz artışına henüz başlamadı. 2016 yılına ertelenmiş gibi gözüküyor. Bu şu demek dolar daha da güçlenecek ve faiz artışının yapıldığı zaman eğer Türkiye’de ki riskler devam ederse (ki olasılık yüksek) işte o zaman Dolar/Türk Lirası’nda 4 lirayı daha erken görmek mümkün olacak.
Dolarda meydana gelen gelişmelerin Türkiye’deki İçsel sorunların etkisi büyük, ama Türkiye dışı etmenlerin de faktörü büyük. Yani sermaye hareketleriyle bire bir ilişkili.
Mayıs 2013 yılında Türkiye’de ki sıcak para 158.397 milyon dolardı. Ağustos 2015 sıcak para 95.650 milyon dolara gerilemiş, yani 62.747 milyon dolar % 40 gerileme olmuş. Yani sıcak para da %40 gerileme meydana gelmiş.
Risk faktörlerinden dolayı sermaye girişlerinden çok sermaye çıkışlarının gerçekleştiği bir dönemi yaşıyoruz. Gelişmekte olan ülkelerden son bir yılda çıkan sermaye tutarı yaklaşık bir trilyon dolar.
Bir taraftan % 40 daralan sermaye, yani düşen sıcak para diğer taraftan aynı periyot içinde %40,7 değer kaybeden Türk Lirası. Oranlar birbiriyle örtüşüyor. Görüleceği gibi Türkiye’de etkili olan güç yabancı sermayede.
Aynı gemide olduğumuz Türkiye Cumhuriyeti’nin de bizimde kaderimiz, Türkiye’de ki yabancı sermayenin hareketlerine bağlı.
Her 5-10 senede bir kaderimiz değişiyor.
