Depresyon sadece bir şekilde görünmemekle birlikte çeşitli şekillerde anlam taşıyabilmektedir. Depresyon çeşitlerinden biri normal duygulanım olarak karşımıza çıkan depresyon; Bu anlamdaki depresyon her insanda olabilecek, değer verdiğimiz bir kayıp sonrasında duyulan üzüntü ve hüzün halidir.
Bir diğeri ruhsal belirti olarak depresyondur; Bu anlamdaki depresyon ise kişinin günün büyük bir bölümünün mutsuz geçme halidir. Örneğin 24 saatinin 18 i saati karamsar, huzursuz, isteksiz ve mutsuz olma durumudur.
Mutsuzluk ve üzüntü kişininyaşamsal faaliyetlerin olumsuz derecede etkilemektedir. Ruhsal belirti olrak yaşanan depresyonda kişi genellikle iş değişikliği, şehir değişikliği, ilişkilerde olumsuz deneyimler, hayatındaki bir dengenin bozulup yeni düzene uyum sağlama aşamasında karşılaşabiliriz. Karşılaştığımız bir diğer depresyon türü ise psikiyatrik rahatsızlık adı olarak depresyondur.
Bu depresyon türü belli bir belirti kalıbıyla giden, döngüsel nitelik taşıyan depresyon. Depresyon tek bir çeşit ile karşımıza çıkmamakta yani farklı türleride olabilmektedir. Depresyonda dikkat çeken en önemli duygular üzüntü ve mutsuzluktur.
Burada üzüntü ve mutsuzluk hissediyorsam kesinlikle depresyondayım gibi bir anlam çıkartmamaya özen gösterelim. Çünkü insan yaşamında olumlu ve olumsuz olan bunun içerisinde üzüntü, mutsuzluk ve umutsuzluk dahil olmak üzere her bir duygunun işlevi vardır ve yaşadığımız her duygu gereklidir. Herkesde zaman zaman üzüntü, mutsuzluk, keder, çaresizlik gibi duygular ortaya çıkmaktadır. Üzüntü hem bizim hem de hayatın bir parçasıdır.
Eğer hayatımızda üzüntünün olmadığını varsayarsak değerli bir şeyimizi kaybettiğimizde hangi duyguyu üzüntü ve mutsuzluğun yerine koyabiliriz. Üzüntü bizim önemli bir şeyimizi kaybettiğimizin yada olumsuz bir deneyim yaşadığımızın bir işaretidir. Üzüntü sayesinde üzüldüğümüz olayların, kayıpların, değerlerimizin farkına varabilir ve hem sevdiklerimize hem de kendimize daha sık sıkıya sarılabiliriz.
Depresyonda üzüntü duygusu çok daha yoğun bir şekilde yaşanmaktadır. Depresyondaki kişiler, günün bir çoğunda kendisini mutsuz, isteksiz, geleceği karşı karamsar bazen ise intiharı düşünürken bulabilirler. Deprsyonun önemli semptomlarından bir diğeri ise sosyal aktivitelerde azalma, eskiden yapılan aktivitelerden keyif alamama halidir. Kişinin zaman içerisinde yaşam kalitesinde düşme,. Günlük en kolay yaptığı işlerde zorlaşmalar, öz bakımda ihmaller söz konusu olabilmektedir.
Bunların yanısıra depresyondaki kişilerde bilişsel bozulmalarda olabilmektedir. Bir çok eylemlerinden pişmanlık duyarlar, kendilerini suçlu hissetme, başarısızım, hiç bir şeyi başaramam gibi düşünceler hakimdir.Tüm bu düşünceler kişinin özgüveninde azalmaya neden olabilmektedir. Ayrıca dikkatde bozulmalar, hareketlerde ve konuşmalarda durgunluk, iştah değişikliği, uykuda azalama yada artma, kendisini genel anlamda yorgun hissetme hali ve cinsel istekte azalma ortaya çıkabilmektedir.
Depresyon tanısı konulabilmesi kişinin yaşam kalitesi ve işlevinde (Aile, iş, sosyal çevresinde vb.) belirli ölçüde bozulmalar olması gerekmektedir. Öte yandan yaşanılan üzüntü, umutsuzluk ve karamsarlık gibi duyguların normale göre daha şiddetli ve sık yaşanıyor olması gerekmektedir.
Neden depresyona girlir?
Depresyona yaşanılan ve maruz kalınan, oldukça üzücü olaylar yaşanması ile birlikte, kişilik yapısı düşünme biçimleri, bedensel rahatszılıklar, beslenme şekli, alkol ve madde kullanımı ve bununla birlikte aileden gelen bir depresyona yatkınlık söz konusu olabilmektedir.
Kişillik olarak, daha dramatize seven, üzüntülü müzikler dinleyen, olumlu deneyimlerden çok olumsuz deneyimleri konuşan bir yapınız var ise yada aile olarakta olumsuz deneyimlerden oldukça etkilenen ve çok sık dile getiren, kederli bir ailede yada depresyon geçmişi olan bir ailede büyüdüyseniz mutlak olumsuz düşünme biçimlerinizin oluşabilmektedir. Bu durum ise üzücü olaylardan daha çok etkilenmenizi ve atlatımanızı daha zor kılacaktır.
Depresyonun tedavisi nasıl olur?
Depresyonda en çok kullanılan tedavi yöntemi ilaç ve psikoterapi yöntemleridir. Psikoterapi sadece depresyonda olmamakla birlikte bir çok hastalıktada yararlıdır. Fakat bazen psikoterapi tek başına yeterli olmayabilir. Böyle durumlarda psikoterapi ile birlikte ilaç tedavisi almak çok daha faydalı olacaktır. Her iki tedavi yöntemininde etkisi yetkin kişilerce, düzenli ve uygun terapi ortamlarda uygulanmasıyla sağlanmaktadır. İlaçları gün atlamadan düzenli olarak kullanmak, doktor ile konuşmadan ilacı azaltmamak yada kesmemek oldukça önemlidir. Öte yandan terapi alan danışanların terapiye devamlılığı ve isteği çok kıymetlidir. Bir çok üniversitelerde yapılmış olan araştırmalar bilişsel davranışçı terapinin major depresyon tedavisinin ilaçlar ile oldukça etkili olduğunu gösterirken, hafif veya orta şiddetli depresyonda danışanlarda şikayetlerin %75 inde iyileşme olduğu gözlemlenmiştir. Üstelik araştırmaya katılan kişileri 2 yıl sonra tekrar kontrol ettiklerinde bilişsel davranışçı terapideki bir çok hastanın düzelmiş ve düzelmelerini korudukları gözlemlenmiştir.
Depresyon için önerilebilinecek önemli kitaplar;
- Depresyondan çıkış yolu – Prof. Dr. M. Hakan Türkçapar (Bilişsel Davranışçı Terapi ekolü çerçevesinde)
- Depresyon – Prof. Dr. M. Hakan Türkçapar (Bilişsel Davranışçı Terapi ekolü çerçevesinde)
- Depresyon Toplumsal Bir His – Ann Cvetkovich
