Çin’de 2017 yılında 8 milyona yakın öğrenci, Çin üniversitelerinden mezun olacak. Bu oran 1997 yılında mezun olanların yaklaşık olarak on katına yakındır. ABD’de bu yıl mezun olacakların da iki katıdır*.
Sadece yirmi yıl önce Çin’de yüksek öğretim küçük, kentsel elitlerin yaşadığı ender bir ayrıcalıktı. Herşey 1999 yılında hükümetin üniversiteye girişi artırmak için başlattığı programla değişti. O yıl üniversiteye giren öğrenci sayısında % 50 oranında artış oldu; ve 15 yıl boyunca bu artış aynı oranda devam etti.
Katherine Stapleton’a göre bu olgu, tarihte işgücü piyasasında, üniversite mezunu çalışanların yer almasında en büyük akını yarattı. Stapleton’un ‘Son Yirmi Yılda Çin’de Yüksek Öğretim Patladı’ adlı makalesi ilginç*. Üniversitelerin ülkelerin ekeonomik kalkınmasında ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Her ülke kendi yüksek öğretimini kurgulamalı. Yüksek öğretim ülkenin coğrafik, ekonomik, sosyal ve siyasi yapısına göre yapılandırılmalıdır. Hangi mal ve hizmetlerin ülkeye katma değer yaratacağı belirlenmeli ve belirlenen analiz sonuçlarına göre yüksek öğretimde düzenlemeye gidilmelidir.
Çin’de ‘mühendislik’ bölümü mezunu öğrencilerin sayısındaki artış, hükümetin ‘inovasyonu sağlayacak bir teknik işgücünü geliştirme’yi zorlamasının sonucudur. Fakat genel olarak Çin’de, bütün alanlarda üniversite mezunlarının sayısı arttı; hatta beşeri bilimler ve sosyal bilimler de dahi. Yeni üniversiteler açıldı ve öğrenci sayıları patladı. İkinci en popüler alan edebiyat ve en hızlı büyüyen alan da hukuk oldu*.
Emin olunuz ki Çin her alanda inovasyona gidecektir. Oluşturduğu silikon vadileri, robot teknolojsi ve çelik endüstrisi örneklerden sadece bazılarıdır. Dünya Bankası 2014 yılı Gayri Safi Yurtiçi Hasılası gerçekleşmelerini baz alarak, dünya ekonomisinin en büyük 20 ülkesi sıralamasında Çin, ABD’den sonra ikinci sırayı aldı**. Bunun yanında Çin’in atletizimdeki büyük hamlesi ve spordaki başarısı da yadsınamaz. 2016 Rio Olimpiyat Oyunları’nda Çin, ABD ve Büyük Britanya’nın ardından toplamda 70 madalya ile 3. sırayı aldı.
İşte bu başarılarda, son 20 yılda Çin üniversitlerindeki mezun sayılarındaki patlama çok etkili oldu; aslında en önemli etkidir denebilir.
Buraların da artık ‘yerel’ bir yüksek öğretim politakası geliştirmesi şart. Kendi ekonomik ve siyasi yapısı içerisinde bir program geliştirmesi gerekmekte. Özellikle KKTC’li öğrencilerin yönlendirilmesi lazım. Bunun sağlanabilmesi için de istenen insan gücünün ne olduğu ya da gelecek vizyonunda ne olacağı belirlenmeli.
İnsangücünün ne olacağı? sorusu, ekonomik üretimin hangi alanlarda yoğunlaşacağı ile ancak ortaya konabilir fakat buralarda yönetim erkini elinde bulunduranların, hiçbir konuda olmadığı gibi bu konuda da vizyonu yok. Ekonomik üretim kaygıları yok. Bir planlama hiç yok. Kısacası üniversitler sadece ‘ticarethane’ olarak görülmekte. Ülkenin ekonomik kalkınmasına yardımcı olacak bir yüksek öğretim planlaması yapılmamış.
Üniversiteler sadece ‘öğrenci sayısı’ olarak kabul edilmiş. Ne kadar öğrenci gelirse o kadar iyidir anlayışı hakim. Şu hiç düşünülmedi: KKTC’nin kişi başına düşen milli gelirine katkısı olacak üretim için de üniversiteler araç olarak nasıl kurgulanmalıdır? Bu konuda kafa yoran olmadı.
Çin’de 2017 yılında, 2013’e oranla 1 milyon daha fazla öğrenci üniversitelerden mezun olacak. 2013 yılında Çinliler ‘tarihteki en zor iş sezonu’ bağlamında internet bloğu oluşturdular ve iş bulmanın daha da zorlaşacağını belirtiyorlar. Zorluğa rağmen MYCOS Araştırma Enstitüsü’ne göre 2015 mezunlarının sadece % 8’i mezun olduktan altı ay sonra işsiz kalmış*.
En yüksek başlangıç maaşını ise sırasıyla; Web developerler, software uygulama mühendisleri, bilgisayar oyun programcıları, bilgisayar programcıları, software sistem mühendisleri alıyorlar. Hiç de şaşılacak bir durum değil doğrusu. Çin’in en çok üretip pazarlama yaptığı alanlar bu alanlar çünkü. Bilmem bu düzenlemeden buraların yöneticileri veya yönettiklerini sananlar bir ders çıkarır mı? Hiç sanmam.
*https://www.weforum.org/agenda/2017/04/higher-education-in-china-has-boomed-in-the-last-decade
**https://www.ahaber.com.tr/galeri/dunya/dunyanin-en-buyuk-20-ekonomisi
